Giáo dục mở lối hội nhập

Giáo dục - cầu nối hợp tác quốc tế

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nghệ An vừa ban hành Chương trình hành động số 13-CTr/TU nhằm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển giáo dục của địa phương. Qua đó, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, động lực quyết định tương lai của tỉnh.

Trong bức tranh tổng thể đó, hợp tác quốc tế được xác định là một trụ cột quan trọng. Tỉnh chủ trương đẩy mạnh các chương trình liên kết đào tạo, trao đổi giảng viên và sinh viên, nâng cao năng lực ngoại ngữ, đặc biệt chú trọng giảng dạy tiếng Lào tại các khu vực biên giới. Đây không chỉ là giải pháp mang tính chuyên môn, mà còn là chiến lược mang ý nghĩa chính trị, ngoại giao sâu sắc.

Việc đào tạo lưu học sinh Lào được xem là điểm sáng trong chiến lược hội nhập của Nghệ An. Không chỉ đơn thuần là tiếp nhận và giảng dạy, tỉnh còn hướng tới việc mở rộng các cơ sở đào tạo tại nước bạn Lào, qua đó nâng tầm ảnh hưởng và khẳng định vị thế của mình trong mạng lưới giáo dục khu vực.

Bà Hồ Thị Châu Loan - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An, cho biết địa phương xác định việc mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là trách nhiệm chính trị quan trọng, góp phần tăng cường mối quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và các quốc gia, đặc biệt nước bạn Lào.

Năm học 2025 - 2026, Nghệ An tiếp tục giao chỉ tiêu cho các cơ sở đào tạo trọng điểm như Trường Đại học Nghệ An, Trường Đại học Vinh, Trường Đại học Y khoa Vinh và Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông (DTNT THPT) số 2 Nghệ An tiếp nhận gần 300 lưu học sinh Lào.

Theo bà Loan, các chương trình đào tạo được thiết kế đa dạng, từ học tiếng Việt, bậc phổ thông, đại học đến sau đại học, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Bộ GD&ĐT về quản lý người nước ngoài học tập tại Việt Nam.

Những con số này không chỉ phản ánh quy mô, mà còn cho thấy sự cam kết mạnh mẽ của Nghệ An trong việc biến giáo dục thành “cầu nối” giữa hai quốc gia. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, đây chính là hướng đi bền vững, vừa nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, vừa góp phần củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống Việt – Lào.

Hành trình vượt khó và trưởng thành

Soununtha Vannisa - nữ sinh đến từ thủ đô Vientiane (Lào), vẫn không quên cảm giác bỡ ngỡ trong ngày đầu đặt chân đến Nghệ An. “Lúc đó, em vừa sợ, vừa cô đơn. Mọi thứ đều lạ lẫm, từ món ăn, tiếng nói đến thời tiết. Đêm đầu tiên trong ký túc xá, em đã khóc vì nhớ nhà”, em kể lại.

Câu chuyện của Soununtha cũng là tâm trạng chung của hơn 90 lưu học sinh Lào đang theo học tại Trường Phổ thông DTNT THPT số 2 Nghệ An. Các em đến từ nhiều tỉnh, thành của Lào, mang theo ước mơ nhưng cũng phải đối diện với rào cản lớn nhất là ngôn ngữ.

Trong khi đó, Soukthida Keosynuan, học sinh đến từ tỉnh Savannakhet, chia sẻ: “Ban đầu, việc học tiếng Việt rất khó khăn, nhiều lúc em cảm thấy nản lòng. Nhưng thầy cô đã kiên trì chỉ bảo, các bạn Việt Nam cũng nhiệt tình giúp đỡ. Đến nay, em đã có thể hiểu và giao tiếp bằng tiếng Việt”.

Để giúp các em vượt qua rào cản ngôn ngữ, nhà trường xây dựng chương trình dự bị một năm học tiếng Việt. Tuy nhiên, theo cô Nguyễn Thị Hương Quỳnh - giáo viên môn Hóa học của nhà trường thì việc dạy tiếng không chỉ bó hẹp trong sách vở.

“Chúng tôi tạo ra môi trường giao tiếp toàn diện. Ngoài giờ học chính khóa, các lớp phụ đạo buổi tối, hoạt động ngoại khóa như hát, kể chuyện bằng tiếng Việt được tổ chức thường xuyên để các em làm quen và sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên”, cô Quỳnh cho biết.

Bước sang năm thứ hai, các em có thể theo học các môn văn hóa bằng tiếng Việt. Tuy nhiên, điều đó đặt ra thách thức lớn cho giáo viên. “Giảng dạy cho lưu học sinh Lào đòi hỏi sự kiên nhẫn và sáng tạo hơn rất nhiều. Chúng tôi phải nói chậm, sử dụng hình ảnh trực quan, giải thích kỹ và thường xuyên kiểm tra lại xem các em đã thực sự hiểu bài hay chưa”, cô Quỳnh chia sẻ thêm.

Không chỉ là nơi học tập, Trường Phổ thông DTNT THPT số 2 Nghệ An còn được xem như ngôi nhà thứ 2 của các lưu học sinh. Ông Lô Thanh Bình - Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: “Năm học 2025 - 2026, Trường Phổ thông DTNT THPT số 2 Nghệ An tiếp nhận thêm 30 học sinh Lào từ 6 tỉnh. Chúng tôi xác định nhiệm vụ không chỉ dạy chữ, mà còn chăm sóc, đồng hành để các em cảm thấy yên tâm như đang ở nhà”.

Theo ông Bình, ngay từ những ngày đầu, nhà trường đã chuẩn bị kỹ lưỡng từ phòng ở, vật dụng cá nhân đến thực đơn bữa ăn. “Có những em ăn không quen món ăn Việt, các cô phải tìm cách chế biến sao cho phù hợp khẩu vị. Những việc tưởng nhỏ nhưng lại rất quan trọng để các em ổn định tâm lý”, ông nói.

Những kỷ niệm trong quá trình chăm sóc học sinh khiến ông Bình không thể quên: “Có em bị sốt cao giữa đêm, chúng tôi phải đưa đi cấp cứu. Lúc đó, ai cũng lo lắng như chính con em mình. Chỉ khi em khỏe lại, chúng tôi mới yên tâm”.

Bên cạnh đó, các hoạt động giao lưu văn hóa được tổ chức thường xuyên đã góp phần tạo nên môi trường học tập giàu tính nhân văn. Tết Nguyên đán, các em được gói bánh chưng, nhận lì xì; còn Tết Bunpimay của Lào cũng được tổ chức ngay tại trường với đầy đủ nghi lễ truyền thống.

“Chính những hoạt động này giúp các em hiểu văn hóa của nhau và gắn bó hơn. Các em không còn cảm thấy xa lạ, mà thực sự coi đây là ngôi nhà thứ hai”, ông Bình chia sẻ.

Khẳng định vị thế trung tâm đào tạo quốc tế

Từ những lớp học nhỏ, các câu chuyện đời thường, Nghệ An đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu lớn: Biến giáo dục thành cầu nối hữu nghị bền vững giữa Việt Nam và Lào.

Theo bà Hồ Thị Châu Loan, việc đào tạo lưu học sinh Lào là một phần quan trọng trong việc triển khai Đề án “Nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác Việt Nam – Lào trong lĩnh vực giáo dục và phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2021 - 2030”.

“Chúng tôi tin tưởng rằng, những chương trình này sẽ góp phần thiết thực vào việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Lào, đồng thời củng cố mối quan hệ đặc biệt giữa hai quốc gia”, bà Loan khẳng định.

Năm học 2025 - 2026, đánh dấu cột mốc 23 năm Trường Đại học Nghệ An thực hiện nhiệm vụ hợp tác đào tạo quốc tế với Lào. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên, các lưu học sinh được học tập tại Trung tâm Đào tạo tiếng Việt cho người nước ngoài với chương trình được xây dựng theo khung năng lực chuẩn của Bộ GD&ĐT.

Khóa học không chỉ cung cấp kiến thức ngôn ngữ, mà còn mở ra cánh cửa khám phá văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam. Đây chính là nền tảng quan trọng để các em tiếp tục học lên các bậc cao hơn hoặc hòa nhập vào môi trường làm việc sau này.

Quan trọng hơn, những lưu học sinh sau khi tốt nghiệp sẽ trở thành những “đại sứ” đặc biệt, mang theo hiểu biết và tình cảm dành cho Việt Nam trở về quê hương. Họ chính là cầu nối sống động, góp phần vun đắp và phát triển mối quan hệ hữu nghị truyền thống giữa 2 quốc gia.

Với tầm nhìn dài hạn, Nghệ An không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận đào tạo, mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái giáo dục quốc tế. Việc mở rộng các chương trình liên kết, nâng cao chất lượng giảng dạy, đầu tư cơ sở vật chất và phát triển đội ngũ giáo viên là những bước đi chiến lược nhằm khẳng định vị thế trung tâm đào tạo quốc tế của khu vực.

Từ những lớp học tiếng Việt đến những bữa cơm ký túc xá, những giờ học căng thẳng đến lễ hội văn hóa rộn ràng, tất cả đang góp phần tạo nên mô hình giáo dục đặc biệt – nơi tri thức gắn liền với tình người, nơi giáo dục trở thành sợi dây kết nối bền chặt giữa hai dân tộc.

Là địa phương giàu truyền thống hiếu học, Nghệ An đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm đào tạo quốc tế của khu vực. Trong hành trình hiện thực hóa Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, giáo dục không chỉ là chìa khóa phát triển, mà còn là nhịp cầu kết nối, vun đắp tình hữu nghị bền chặt giữa hai dân tộc Việt – Lào một mối quan hệ “mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững”.