Đại học ngoài công lập đào tạo Y khoa: Mở rộng nhưng cần đảm bảo chất lượng

Bức tranh đào tạo nhân lực y khoa

Theo số liệu của Bộ Y tế, năm 2024, tỷ lệ bác sĩ ở Việt Nam đạt 14 người trên 10.000 dân, năm 2025 đạt 15 bác sĩ và mục tiêu năm 2030 là 19 bác sĩ. Hiện nay, mỗi năm các cơ sở giáo dục có thể cung cấp hơn 13.000 bác sĩ.

Tuy nhiên, theo ghi nhận tại Việt Nam số lượng bác sĩ trên 10.000 dân vẫn ít hơn so với một số quốc gia phát triển như Australia 36 người, Pháp 34 người, Trung Quốc 22 người.

Trong nước hiện có hơn 30 cơ sở giáo dục đào tạo y khoa. Trong đó, có nhiều trường đại học lớn, truyền thống lâu đời ở cả 3 miền. Cụ thể, khu vực phía Bắc có Trường Đại học Y Hà Nội được coi là cơ sở giáo dục y khoa lâu đời nhất Việt Nam, với điểm chuẩn ngành Y khoa năm 2025 là 28,13 điểm.

Trường có Bệnh viện Đại học Y Hà Nội được đưa vào sử dụng từ năm 2007. Đây là cơ sở thực nghiệm của trường tạo điều kiện cho sinh viên phát triển năng lực chuyên môn. Đầu năm nay, 2 bệnh viện thuộc Bộ Y tế là Bệnh viện 71 Trung ương và Bệnh viện Điều dưỡng - phục hồi chức năng Trung ương được chuyển giao về Trường Đại học Y Hà Nội định hướng phát triển bệnh viện đa khoa và cơ sở thực hành cho sinh viên.

Trường Đại học Y dược (Đại học Thái Nguyên) tuyển sinh khoảng 1.800 chỉ tiêu mỗi năm cho 7 ngành mũi nhọn. Điểm chuẩn ngành y khoa năm 2025 của trường là 25,85 điểm. Trường Đại học Y dược, Đại học Quốc gia Hà Nội tuyển sinh hơn 700 chỉ tiêu mỗi năm với điểm chuẩn ngành Y khoa 27,43 điểm.

Ở khu vực miền Trung, Trường Đại học Y dược (Đại học Huế) là cơ sở giáo dục đại học lâu đời với gần 70 năm hình thành phát triển. Trường hiện đào tạo hơn 20 ngành, chuyên ngành bậc đại học, năm 2025 trường tuyển sinh 2.700 chỉ tiêu, mức điểm chuẩn ngành Y khoa là 25,17 điểm.

Trường có Bệnh viện Trường Đại học Y dược Huế làm cơ sở khám chữa bệnh quy mô 800 giường và là nơi thực tập, thực hành cho sinh viên. Trường Đại học Y dược (Đại học Đà Nẵng) tuyển sinh hơn 600 chỉ tiêu mức điểm chuẩn năm 2025 với ngành Y khoa là 23 điểm.

Khu vực phía Nam, Trường Đại học Y dược TPHCM được coi là cơ sở giáo dục y khoa lớn nhất vùng. Năm 2026, trường tuyển sinh khoảng 2.700 chỉ tiêu, riêng ngành Y khoa tuyển 420 chỉ tiêu. Mức điểm chuẩn ngành y khoa năm 2025 của trường ở mức 27,34 điểm. Trường có Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM là nơi khám chữa bệnh đa khoa, phục vụ người dân và sinh viên thực tập.

Trường Đại học Y Phạm Ngọc Thạch (TPHCM) năm 2026 tuyển hơn 2.000 sinh viên, điểm chuẩn năm 2025 ngành Y khoa mức 25,55 điểm.

Trường Đại học Khoa học Sức khỏe (Đại học Quốc gia TPHCM) năm 2025 lấy mức điểm chuẩn 25,6 điểm với ngành Y khoa.

Trong nước hiện có nhiều cơ sở giáo dục đại học công lập đào tạo Y khoa như: Trường Đại học Cần Thơ, Trường đại học Y dược Thái Bình, Trường Đại học Kỹ thuật Y dược Đà Nẵng, Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, Trường Đại học Y dược Hải Phòng… với mức điểm chuẩn dao động 22 - 24 điểm.

Tuy nhiên, những năm gần đây các trường đại học đa ngành ngoài công lập đã tham gia đào tạo ngành y khoa tập trung chủ yếu khu vực phía Nam.

Cụ thể, khu vực TPHCM có Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, Trường Đại học Văn Lang, Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, Trường Đại học Công nghệ TPHCM.

TP Cần Thơ có Trường Đại học Võ Trường Toản, Trường Đại học Nam Cần Thơ. Các địa phương khác cũng có cơ sở giáo dục đại học đào tạo y khoa gồm Đại học Duy Tân (TP Đà Nẵng), Trường Đại học Đại Nam (Hà Nội)…

Điểm chuẩn ngành Y khoa năm 2025 của các trường đại học ngoài công lập dao động từ 20,5 - 24 điểm chủ yếu sử dụng phương thức xét học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT. Hầu hết các trường đều áp dụng điều kiện học lực lớp 12 loại Giỏi hoặc điểm xét tốt nghiệp từ 8,0 trở lên đối với khối ngành sức khỏe.

Có thể nói việc các cơ sở giáo dục đại học công lập tham gia đào tạo bác sĩ là cơ sở để Việt Nam gia tăng nhân lực y tế, giúp nâng cao tỷ lệ bác sĩ trên 10.000 dân, giúp nâng chất lượng y tế phục vụ người dân. Một số đại học ngoài công lập sắp tới dự kiến cũng mở ngành y khoa như Trường Đại học Văn Hiến, Trường Đại học Gia Định…

Cần đảm bảo chất lượng

Theo các chuyên gia, việc nhiều đại học ngoài công lập đào tạo đa ngành mở thêm ngành y khoa giúp tăng cường đội ngũ nhân lực bác sĩ nhưng cần đánh giá nguồn nhân lực này thông qua chất lượng đào tạo.

ThS.DS Từ Hữu Công (Chủ nhiệm CLB Thuốc và Sức khỏe, Trường Đại học Bình Dương) cho rằng, việc nhiều trường đại học ngoài công lập tham gia đào tạo bác sĩ là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh Việt Nam đang thiếu hụt nguồn nhân lực y tế so với nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của người dân.

Tuy nhiên, ThS Công cho rằng, đào tạo y khoa là một lĩnh vực đặc thù, khác biệt với nhiều ngành nghề khác bởi sản phẩm đào tạo là những người trực tiếp liên quan đến sức khỏe và tính mạng con người. Vì vậy, việc mở ngành y khoa không thể chỉ dựa trên nhu cầu thị trường hay năng lực tuyển sinh mà phải dựa trên các điều kiện bảo đảm chất lượng rất nghiêm ngặt.

Ông cho rằng sự tham gia của các trường ngoài công lập là tín hiệu tích cực nếu họ đầu tư bài bản về đội ngũ giảng viên, bệnh viện thực hành, phòng thí nghiệm, hệ thống mô phỏng lâm sàng và cơ chế kiểm định chất lượng.

Khi đó, khu vực ngoài công lập không chỉ góp phần tăng số lượng bác sĩ mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy đổi mới trong giáo dục y khoa. “Vấn đề quan trọng không phải là trường công hay trường tư, mà là trường đó có đáp ứng đầy đủ các chuẩn đào tạo bác sĩ hay không”, ThS Công nói.

Theo GS.TS.BS Nguyễn Cửu Khoa (chuyên gia ngành y dược) thực tế các cơ sở đào tạo y khoa lâu năm ở Việt Nam đều là các trường công lập, với nền tảng cơ sở vật chất, giảng viên, nguồn tuyển đầu vào khá tốt. Với các trường ngoài công lập đào tạo y khoa, nguồn tuyển đầu vào có thể thấp hơn.

Tuy nhiên, GS Khoa cho rằng, điểm số đầu vào chỉ là cơ sở để các sinh viên có thể trở thành bác sĩ giỏi trong tương lai. “Thời của tôi có nhiều người rất giỏi, điểm thuộc top đầu được cử đi nước ngoài học. Tuy nhiên, những người đào tạo trong nước trong ngành y hiện nay đều là những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực của họ. Điều đó cho thấy, điểm số chỉ là cơ sở, không phải là yếu tố quyết định đến việc ai đó có trở thành bác sĩ giỏi không”, GS Khoa chia sẻ.

Ông cũng cho rằng, việc đào tạo y khoa đã được cấp phép và đủ điều kiện bởi các cơ quan quản lý đánh giá về cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, chương trình học…Về vấn đề thực hành, khi đào tạo y khoa, các cơ sở giáo dục đại học phải có hợp tác, liên kết với các bệnh viện phục vụ việc thực tập của sinh viên.

"Theo quy định, khi sinh viên tốt nghiệp phải trải qua kỳ thi kiểm tra trình độ để đánh giá năng lực trước khi được cấp phép hành nghề khám chữa bệnh. Đây chính là khâu quản lý giúp đảm bảo chất lượng đầu ra của sinh viên", GS Khoa nói.

Chuyên gia nhìn nhận, đào tạo y khoa không nhất thiết trở thành bác sĩ, mà là cơ hội rộng mở cho các lĩnh vực khác như làm việc trong các đơn vị cung cấp thiết bị y tế, kinh doanh dược liệu, nghiên cứu cây thuốc, tư vấn sức khỏe,… Họ có thể dùng kiến thức y khoa làm việc các lĩnh vực liên quan, góp phần hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người dân, phát triển xã hội.

Về chất lượng đào tạo y khoa, ThS.DS Từ Hữu Công nhìn nhận, vấn đề đáng quan tâm không phải là số lượng trường mở ngành y khoa, mà là việc các trường đó có đủ bệnh viện thực hành, giảng viên cơ hữu đạt chuẩn, bảo đảm thời lượng thực hành lâm sàng cho sinh viên và được kiểm định chất lượng độc lập hay không.

Ông cho rằng, y khoa không phải là ngành có thể đầu tư trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao. Để hình thành một bác sĩ giỏi cần một quá trình kéo dài từ đào tạo cơ bản, thực hành tiền lâm sàng, thực hành lâm sàng đến quá trình hành nghề và đào tạo liên tục sau tốt nghiệp.

“Nếu công tác quản lý nhà nước được thực hiện nghiêm túc, các tiêu chuẩn mở ngành được kiểm soát chặt chẽ và việc kiểm định chất lượng được thực hiện thường xuyên thì việc mở thêm các cơ sở đào tạo y khoa sẽ được ủng hộ. Ngược lại, nếu chạy theo số lượng mà xem nhẹ các điều kiện bảo đảm chất lượng thì nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ bác sĩ trong tương lai là điều hoàn toàn có thể xảy ra”, ThS Công nói.