Thực tế phơi bày
Theo hãng Mehr News của Iran, cuộc chiến 40 ngày không chỉ đơn thuần là một cuộc đối đầu quân sự giữa Iran và liên minh gồm Mỹ và Israel, nó còn trở thành một sân khấu phơi bày những thực tế ngầm của khu vực.
Nhiều quốc gia trong khu vực, những nước đã tìm cách thể hiện mình là các cường quốc có ảnh hưởng ở Tây Á trong những năm gần đây, đã phải đối mặt với những thực tế địa chính trị khắc nghiệt trong cuộc thử thách lớn này.
Trong số đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) giữ một vị trí đặc biệt, một quốc gia trong hai thập kỷ qua đã dựa vào sự giàu có về kinh tế cùng các mối quan hệ chiến lược với Mỹ và Israel, để vượt ra ngoài tầm ảnh hưởng tự nhiên của mình.
Một trong những bài học quan trọng nhất của cuộc chiến này là các cường quốc lớn là đồng minh chiến lược trong những thời điểm quan trọng, ưu tiên của họ là bảo vệ lợi ích của chính mình hơn là đảm bảo an ninh cho các đối tác khu vực.
Kinh nghiệm của những thập kỷ gần đây ở Tây Á đã nhiều lần khẳng định thực tế này. Ở nhiều thời điểm khác nhau, Mỹ đã cho thấy họ sẵn sàng hy sinh ngay cả những đồng minh thân cận nhất để đáp ứng những thay đổi chiến lược và hoàn cảnh biến động.
Nhưng dường như một bộ phận giới tinh hoa chính trị của UAE vẫn tin rằng sự gần gũi với Mỹ và Israel có thể mang lại một hình thức miễn nhiễm chiến lược. Các thỏa thuận an ninh, hợp tác tình báo và bình thường hóa quan hệ với Israel đều có thể được phân tích trong khuôn khổ này.
Tuy nhiên, chiến tranh 40 ngày đã chứng minh rằng tính toán này không phù hợp với thực tế khu vực.
Trong suốt cuộc chiến, một trong những mục tiêu chính của Mỹ và Israel là thay đổi cán cân quyền lực khu vực. Họ tin rằng bằng cách gây áp lực quân sự mạnh mẽ, họ có thể làm suy yếu vị thế của Iran và áp đặt trật tự mà họ mong muốn. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng lại hoàn toàn khác.
Bí quyết cho sự ổn định
Sự thất bại của các mục tiêu đã tuyên bố và chưa tuyên bố của cuộc chiến cho thấy cấu trúc quyền lực trong khu vực phức tạp hơn nhiều so với những gì có thể được định hình lại thông qua các hoạt động quân sự hoặc liên minh nước ngoài.
Thực tế này đặc biệt quan trọng đối với UAE bởi vì một phần đáng kể chính sách đối ngoại của nước này trong những năm gần đây dựa trên giả định rằng cán cân khu vực có thể bị thay đổi với sự hỗ trợ của các tác nhân bên ngoài.
Tuy nhiên, vị trí địa lý lại có quy luật riêng. UAE nằm trong một khu vực mà an ninh của nước này phụ thuộc chủ yếu vào sự ổn định của các khu vực xung quanh.
Quốc gia này không sở hữu chiều sâu chiến lược rộng lớn, dân số đông, cũng như năng lực quân sự sánh ngang với các cường quốc hàng đầu trong khu vực. Phần lớn sức mạnh của UAE bắt nguồn từ kinh tế, thương mại, đầu tư và vai trò trung chuyển.
Do đó, bất kỳ sự bất ổn lan rộng nào trong khu vực đều có thể ảnh hưởng đến lợi ích của UAE nghiêm trọng hơn so với nhiều quốc gia khác.
Vì lý do này, việc gắn tương lai đất nước với các dự án gây căng thẳng và các liên minh quân sự nước ngoài không phù hợp với lợi ích quốc gia của UAE về lâu dài.
Kinh nghiệm từ chiến tranh 40 ngày cho thấy bất kỳ cuộc xung đột khu vực quy mô lớn nào cũng có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến an ninh kinh tế, năng lượng, thương mại và đầu tư, chính những lĩnh vực tạo nên sức mạnh của UAE.
Một điểm quan trọng khác là chiến tranh 40 ngày một lần nữa chứng minh rằng sức mạnh thực sự ở Tây Á không chỉ đến từ trang thiết bị quân sự tiên tiến hay sự hậu thuẫn từ nước ngoài.
Ý chí quốc gia, năng lực nội tại, sự đoàn kết trong nước và khả năng chống lại áp lực từ bên ngoài vẫn là những yếu tố quan trọng nhất tạo nên sức mạnh.
Nhiều tính toán dựa trên ưu thế công nghệ hoặc sự hỗ trợ từ các cường quốc đã bị thách thức trong cuộc chiến này.
Đối với UAE, thực tế này cần được xem như một lời cảnh báo nghiêm trọng. Một quốc gia mà an ninh và ổn định phụ thuộc phần lớn vào môi trường xung quanh không thể theo đuổi các chính sách đối đầu mãi mãi.
Khoảng cách càng lớn giữa các chính sách của UAE và thực tế địa chính trị của khu vực, thì chi phí của khoảng cách đó càng cao. Trong những năm gần đây, các dấu hiệu đánh giá lại một số khía cạnh trong chính sách đối ngoại của UAE đã trở nên rõ rệt.
Những nỗ lực giảm căng thẳng với một số quốc gia trong khu vực và mở rộng quan hệ kinh tế với các nước láng giềng có thể được đánh giá trong khuôn khổ này. Tuy nhiên, chiến tranh 40 ngày cho thấy quá trình này cần có chiều sâu và sự nghiêm túc hơn.
An ninh bền vững ở vùng Vịnh Ba Tư không đạt được thông qua các liên minh nước ngoài mà thông qua sự hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực. Kinh nghiệm lịch sử cũng cho thấy sự hiện diện của các cường quốc ngoài khu vực thường làm phức tạp thêm các cuộc khủng hoảng hơn là làm giảm căng thẳng.
Bất cứ khi nào các quốc gia trong khu vực có thể giải quyết những khác biệt của mình thông qua đối thoại và hợp tác, sự ổn định sẽ được tăng cường và nhiều cơ hội kinh tế hơn sẽ xuất hiện.
Từ góc độ chiến lược, bài học quan trọng nhất từ cuộc chiến 40 ngày đối với UAE là an ninh không thể mua được bằng tiền. Không có hợp đồng vũ khí, thỏa thuận an ninh hay sự hỗ trợ nước ngoài nào có thể thay thế được mối quan hệ ổn định và mang tính xây dựng với các nước láng giềng.
Ngày nay, UAE đang đứng trước một lựa chọn quan trọng. Con đường thứ nhất là tiếp tục các chính sách đặt nước này bên cạnh các dự án ngoài khu vực và vô tình biến mình thành một phần của những cuộc cạnh tranh tốn kém.
Con đường thứ hai là hướng tới hợp tác khu vực, tôn trọng thực tế địa chính trị và đầu tư vào các mối quan hệ bền vững với các nước láng giềng.
Cuộc chiến 40 ngày đã chứng minh rằng tương lai của Tây Á sẽ do chính người dân trong khu vực quyết định, chứ không phải do các thế lực bên ngoài.
