Chuyên gia Pháp sẽ sang Việt Nam giảng dạy khoa học và kỹ thuật hạt nhân

Từ hợp tác nghiên cứu đến đào tạo nhân lực hạt nhân

Sáng 11/9 (giờ địa phương), tại Paris (Pháp), Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) và Ủy ban Năng lượng nguyên tử và Năng lượng thay thế Pháp (CEA) đã trao các thỏa thuận hợp tác dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Lễ trao diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, góp phần cụ thể hóa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Pháp trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trước đó, tháng 6/2025, VAST và CEA đã ký Biên bản ghi nhớ (MOU) thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Pháp.

Cụ thể hóa định hướng hợp tác này, USTH và các đơn vị trực thuộc CEA là INSTN và Ban Nghiên cứu khoa học cơ bản (DRF) đã thống nhất triển khai hợp tác đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ hạt nhân, năng lượng mới, năng lượng hydrogen, bán dẫn…

Quan hệ hợp tác giữa USTH và CEA được hình thành từ năm 2015 thông qua kết nối, hợp tác nghiên cứu giữa các nhà khoa học hai bên.

Các nhóm nghiên cứu đã phối hợp triển khai nhiều hoạt động trong lĩnh vực chuyển hóa và lưu trữ năng lượng, đặc biệt là năng lượng hydrogen; thiết kế, chế tạo vật liệu nano, trong đó có vật liệu bán dẫn.

USTH và DRF thuộc CEA sau đó ký Bản ghi nhớ nhằm chính thức hóa hoạt động hợp tác nghiên cứu, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, môi trường, khoa học vật liệu và khoa học sức khỏe.

Các nội dung hợp tác gồm đào tạo tiến sĩ song bằng Việt Nam - Pháp (co-tutelle), trao đổi giảng viên, nhà khoa học; phối hợp tổ chức hội nghị, hội thảo khoa học; tạo điều kiện để sinh viên, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh thực tập, nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm của hai bên.

Một trong những kết nối quan trọng là giữa Nhóm Nghiên cứu Hóa học cho chuyển hóa và lưu trữ năng lượng của USTH với các đơn vị nghiên cứu của CEA tại Grenoble như LCBM, SyMMES và MEM.

Kết quả nghiên cứu của hai bên đã được công bố trên các tạp chí khoa học như Nature Materials, Journal of the American Chemical Society, ACS Energy Letters... Hai bên cũng phối hợp đào tạo nghiên cứu sinh, hướng dẫn học viên, trao đổi nhà khoa học và tiếp nhận sinh viên thực tập.

Hiện, nhóm Nghiên cứu Hóa học cho chuyển hóa và lưu trữ năng lượng của USTH và phòng thí nghiệm LCBM của CEA Grenoble đồng chủ trì dự án nghiên cứu quốc tế về hydrogen (IRP Hydrogen), hướng tới phát triển công nghệ điều chế H2 xanh.

Dự án được khởi động ngày 17/2/2025, kéo dài đến hết năm 2029, quy tụ 26 nhà nghiên cứu Việt Nam và Pháp.

Mở rộng đào tạo khoa học, kỹ thuật hạt nhân

Từ hợp tác nghiên cứu trong lĩnh vực năng lượng mới, quan hệ USTH - CEA được mở rộng sang đào tạo thông qua INSTN - cơ sở đào tạo cấp quốc gia của Pháp trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ hạt nhân do CEA quản lý.

Trong bối cảnh Việt Nam chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để tiếp nhận, làm chủ và phát triển các công nghệ chiến lược, USTH và INSTN đã ký Thỏa thuận khung về hợp tác đào tạo trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật hạt nhân.

Theo thỏa thuận, INSTN hỗ trợ USTH xây dựng, triển khai các chương trình đào tạo khoa học và kỹ thuật hạt nhân; đồng thời hỗ trợ đào tạo giảng viên nguồn để triển khai và phát triển các chương trình tại USTH trong tương lai.

Hai bên cũng hợp tác tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, phát triển học liệu và tăng cường truyền thông nhằm thu hút học sinh tài năng quan tâm tới lĩnh vực khoa học và công nghệ hạt nhân.

Trong giai đoạn đầu, INSTN và các đại học đối tác tiếp nhận một số sinh viên xuất sắc tốt nghiệp các ngành Hóa học, Khoa học vật liệu tại USTH vào chương trình thạc sĩ quốc tế Kỹ thuật hạt nhân (Nuclear Engineering).

Chương trình được INSTN phối hợp với các đại học của Pháp như Đại học Paris Saclay, Chimie ParisTech... và được bảo trợ bởi các tập đoàn công nghiệp lớn như EDF, Orano, Framatome…

Song song với đó, INSTN và USTH hợp tác xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với quy mô lớn hơn. Theo định hướng, giai đoạn đào tạo nền tảng được thực hiện tại Việt Nam; giai đoạn học tập chuyên sâu, thực hành và nghiên cứu được thực hiện tại Pháp.

Đáng chú ý, ngay trong tháng 1/2027, INSTN sẽ cử chuyên gia sang USTH giảng dạy học phần khoa học và kỹ thuật hạt nhân đầu tiên cho sinh viên, học viên cao học của trường.

Việc mở rộng hợp tác đào tạo được kỳ vọng giúp Việt Nam tiếp cận nguồn tri thức, công nghệ và kinh nghiệm đào tạo của Pháp trong lĩnh vực năng lượng và kỹ thuật hạt nhân, qua đó góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cho lĩnh vực này.