Chọn hiệu trưởng trước thềm năm học mới
Cùng với việc sắp xếp lại mạng lưới trường học, lựa chọn người đứng đầu các cơ sở giáo dục mới đang là một trong những phần việc quan trọng tại nhiều địa phương.
Cách thức có thể khác nhau, nhưng yêu cầu chung được đặt ra là lựa chọn cán bộ đáp ứng năng lực quản trị khi quy mô trường lớp, đội ngũ và địa bàn quản lý thay đổi sau sáp nhập.
Tại Tuyên Quang, công tác bố trí hiệu trưởng các trường sau sắp xếp đã hoàn thành. Theo phương án của tỉnh, toàn tỉnh sau tổ chức lại còn 578/1.063 cơ sở giáo dục công lập, giảm 485 cơ sở; riêng khối mầm non, phổ thông thuộc xã, phường quản lý giảm từ 970 xuống 498 cơ sở.
Khác với Phú Thọ, Tuyên Quang không sử dụng thang điểm 100. Việc lựa chọn hiệu trưởng dựa trên đánh giá toàn diện về phẩm chất, trình độ chuyên môn, kinh nghiệm quản lý, uy tín, kết quả thực hiện nhiệm vụ, năng lực quản trị nhà trường, quản trị số và tổ chức nhân sự sau sáp nhập.
Với trường một cấp có quy mô lớn, khi các nhân sự có tiêu chuẩn, điều kiện tương đương hoặc trong trường hợp cần thiết, địa phương có thể yêu cầu ứng viên xây dựng kế hoạch hành động nếu được bổ nhiệm để có thêm căn cứ lựa chọn.
Ông Hoàng Ngọc Thành - Chủ tịch UBND xã Khâu Vai (Tuyên Quang) cho biết, trước sắp xếp địa phương có 8 trường, sau tổ chức lại còn 5 trường, gồm 3 trường liên cấp và 2 trường mầm non. Việc lựa chọn hiệu trưởng được địa phương thực hiện theo tiêu chí của UBND tỉnh và hướng dẫn của Sở GD&ĐT Tuyên Quang, trên cơ sở xem xét đầy đủ năng lực, tiêu chuẩn để lựa chọn cán bộ đáp ứng yêu cầu quản lý trường sau sắp xếp.
Trong khi Tuyên Quang đã hoàn thành việc bố trí người đứng đầu, tại Phú Thọ, quá trình lựa chọn nhân sự đang được các địa phương triển khai. Đây là địa phương có quy mô giáo dục lớn, sau hợp nhất đứng thứ 3/34 tỉnh, thành phố trong cả nước.
Theo phương án được UBND tỉnh phê duyệt, mạng lưới được tổ chức lại từ 1.861 xuống còn 655 cơ sở giáo dục. Có 9.322 cán bộ quản lý và nhân viên chịu tác động trực tiếp, gồm 1.639 hiệu trưởng, giám đốc; 2.787 phó hiệu trưởng, phó giám đốc và 4.896 nhân viên.
Riêng khối trường thuộc xã, phường trước sắp xếp có 1.604 hiệu trưởng và 2.717 phó hiệu trưởng; phương án dự kiến còn 516 trường, tương ứng 516 hiệu trưởng tại các trường chính.
Quy mô thay đổi này khiến việc bố trí cán bộ không đơn thuần là giữ nguyên người đứng đầu một trường cũ. Phú Thọ nêu rõ không mặc nhiên lựa chọn hiệu trưởng trường đặt trụ sở chính, trường được giữ tên hay người có tuổi đời, thâm niên cao hơn.
Việc lựa chọn được thực hiện qua 7 bước, có thể khái quát thành các lớp sàng lọc từ xây dựng phương án nhân sự, thống nhất chủ trương, thẩm định điều kiện, hồ sơ đến chấm điểm và lấy phiếu tham khảo mức độ tín nhiệm.
Sau đó, tập thể lãnh đạo UBND cấp xã bỏ phiếu kín đề xuất nhân sự; Ban Thường vụ Đảng ủy xem xét hồ sơ, kết quả thẩm định, điểm số và kết quả tín nhiệm trước khi kết luận. Người có thẩm quyền theo phân cấp là người ban hành quyết định bổ nhiệm cuối cùng.
Tại phường Vĩnh Phúc, một trong những địa bàn có quy mô trường lớp lớn ở cấp xã, trước sắp xếp có 20 trường và 2 điểm trường ở ba cấp học. Theo phương án địa phương, sau tổ chức lại, bậc mầm non còn 1 trường gồm 1 trường chính, 7 phân hiệu và 1 điểm trường; tiểu học có 3 trường, 4 phân hiệu; THCS có 3 trường, 2 phân hiệu.
Đến ngày 23/8, Ban Chấp hành Đảng bộ phường đã họp, thống nhất phương án sắp xếp quy mô trường lớp.
Khi điểm số đi cùng lá phiếu
Nếu tổ chức lại trường học tạo ra bộ khung mới, thì lựa chọn ai điều hành bộ máy ấy lại cần những căn cứ cụ thể. Tại Phú Thọ, một trong những công cụ được sử dụng để sàng lọc nhân sự là thang 100 điểm, căn cứ kết quả công tác trong 5 năm gần nhất và chia thành 5 nhóm tiêu chí.
Trong đó, năng lực quản trị, điều hành và thích ứng với trường quy mô lớn có trọng số cao nhất với 32 điểm; kết quả thực hiện nhiệm vụ, hiệu quả quản lý 27 điểm; phẩm chất chính trị, đạo đức, kỷ luật, đoàn kết và tham gia hệ thống chính trị 23 điểm; trình độ, năng lực chuyên môn và chuyển đổi số 13 điểm. Nhóm mức độ tín nhiệm, uy tín có tối đa 5 điểm, trong đó riêng kết quả phiếu tham khảo mức độ tín nhiệm tại đơn vị đang công tác tối đa 4 điểm.
Tại xã Bình Xuyên (tỉnh Phú Thọ), công tác lựa chọn hiệu trưởng sắp xếp cơ sở giáo dục đang hoàn thiện ở bước 5 và chuẩn bị báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy xã kết luận nhân sự.
Trên địa bàn có 11 nhân sự được đưa vào quy trình để lựa chọn 4 hiệu trưởng, cùng với đó là các nhân sự khác tham gia quy trình để chọn ra 12 phó hiệu trưởng nhằm bảo đảm mỗi điểm trường có cán bộ quản lý trực tiếp phụ trách.
Trao đổi với Báo GD&TĐ, ông Trần Ngọc Nam - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Xuyên cho biết, quá trình chấm điểm cho thấy sự phân hóa về điểm số giữa các ứng viên chủ yếu đến từ năng lực, kết quả công tác và sản phẩm thực tế.
Đáng chú ý, theo ông Trần Ngọc Nam, kết quả lấy phiếu tín nhiệm không đồng nghĩa với kết quả cuối cùng trong lựa chọn nhân sự bởi tiêu chí này chỉ chiếm tối đa 4 điểm trong thang 100 điểm.
“Thực tế tại địa phương đã có trường hợp nhận được phiếu tín nhiệm tuyệt đối nhưng tổng điểm không cao nhất; ngược lại, có nhân sự thiếu một vài phiếu tín nhiệm nhưng nhờ lợi thế về kết quả thực hiện nhiệm vụ, hiệu quả quản lý, năng lực quản trị, điều hành, trình độ chuyên môn, thành tích cá nhân… nên tổng điểm vẫn đứng đầu.
Điều này cho thấy điểm số và phiếu tín nhiệm cần được xem xét tổng thể. Lá phiếu phản ánh một phần uy tín trong tập thể, nhưng trong khi quá trình lựa chọn còn phải đánh giá năng lực, kết quả thực hiện nhiệm vụ và những đóng góp thực tế của từng cán bộ”, ông Nam cho biết.
Cách tổ chức lấy phiếu tại cơ sở cũng cho thấy những cách triển khai khác nhau. Theo một giáo viên đang công tác tại xã Tề Lỗ (Phú Thọ), việc lấy phiếu đối với cán bộ quản lý được UBND xã tổ chức công khai, dân chủ. Giáo viên này cho rằng đội ngũ nhà trường tin tưởng cấp có thẩm quyền sẽ xem xét tổng thể các căn cứ để lựa chọn hiệu trưởng có năng lực, trách nhiệm, đủ khả năng quán xuyến công việc khi quy mô trường lớp lớn hơn sau sắp xếp.
Theo quy định của Phú Thọ, tên gọi chính xác là “phiếu tham khảo mức độ tín nhiệm”, sử dụng thống nhất ba mức “tín nhiệm cao”, “tín nhiệm” và “tín nhiệm thấp”. Điểm được tính theo công thức dựa trên số phiếu ở từng mức và tổng số phiếu hợp lệ, làm tròn đến 0,25 điểm.
Quan trọng hơn, phương án xác định rõ đây là phiếu phục vụ sàng lọc, được bỏ kín và chỉ là một thành phần trong hồ sơ, không phải phiếu quyết định nhân sự.
Bởi vậy, việc một ứng viên nhận tín nhiệm tuyệt đối nhưng không đứng đầu về tổng điểm như thực tế tại Bình Xuyên không phải nghịch lý. Một cán bộ có uy tín trong tập thể vẫn phải được đặt bên cạnh kết quả quản lý, năng lực điều hành, chuyên môn, thành tích và khả năng thích ứng với trường quy mô lớn; ngược lại, điểm số cao cũng chưa đồng nghĩa đương nhiên được bổ nhiệm.
Từ cách Tuyên Quang đánh giá toàn diện nhân sự đến quy trình 7 bước, thang 100 điểm và phiếu tham khảo mức độ tín nhiệm ở Phú Thọ, mỗi địa phương có cách cụ thể hóa khác nhau. Điểm chung cuối cùng vẫn là lựa chọn người đủ phẩm chất, năng lực và uy tín để đứng đầu những cơ sở giáo dục vừa được tổ chức lại, bởi hiệu quả của việc sắp xếp không chỉ được đo bằng số đầu mối giảm đi mà còn bằng chất lượng vận hành của những ngôi trường mới.
