Theo tạp chí Mỹ Foreign Affairs, trật tự quốc tế thời hậu Chiến tranh Lạnh đã dần dần xói mòn trong nhiều thập kỷ, nhưng một bước ngoặt đã xảy ra vào ngày 1/6/2025.
Vào ngày hôm đó, Ukraine đã sử dụng 117 thiết bị bay không người lái (UAV) tự chế trị giá chưa đến một triệu USD để phá hủy hàng chục máy bay ném bom chiến lược của Nga trị giá hàng tỷ USD.
Ấn phẩm Mỹ lưu ý, hệ thống phòng không vượt trội và chiều sâu địa lý của Nga không đóng vai trò gì trong việc ngăn chặn vụ tấn công và đoạn phim về các máy bay ném bom Nga bị bốc cháy cuối cùng đã chấm dứt cuộc tranh luận về việc liệu máy bay không người lái là một hiện tượng chiến thuật bất thường hay một sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong cán cân quyền lực địa chính trị.
Mô hình công nghiệp quốc phòng hiện nay không còn phù hợp hoàn toàn
Chiến dịch đặc biệt của Ukraine mang tên “Chiến dịch Mạng Nhện” (Operation Spider’s Web), đã củng cố các quy tắc của một kỷ nguyên mới: Các nền tảng chuyên dụng hiện đại và đắt tiền là một thứ xa xỉ, khả năng sử dụng nhiều vũ khí hơn, nhanh hơn và trong thời gian dài hơn, mới là điều tối quan trọng.
Tác giả Dan Driscoll nhấn mạnh, những thay đổi căn bản này đòi hỏi những cải cách liên tục trong hệ sinh thái quốc phòng của Mỹ.
Những tiến bộ công nghệ của các công ty thương mại tư nhân đang vượt xa các ngành công nghiệp quốc phòng truyền thống, trí tuệ nhân tạo đang thúc đẩy sự đổi mới và việc áp dụng rộng rãi công nghệ đang làm mờ ranh giới giữa khả năng của các chủ thể nhà nước và phi nhà nước.
Bài báo nhắc lại, kể từ khi kết thúc Thế chiến II, sức mạnh răn đe chính của Mỹ là các liên minh thống nhất, với sức mạnh quân sự tổng hợp là vô song. Nhưng sức mạnh của liên minh này chỉ thực sự áp đảo khi nó là tổng hợp của các thành phần riêng lẻ.
Như cuộc chiến ở Ukraine và các cuộc xung đột ở Trung Đông đã chứng minh, nhiều quân đội lớn chưa chuẩn bị cho kỷ nguyên hiện đại của các cuộc tấn công và đánh chặn chính xác quy mô lớn.
Ngành công nghiệp quốc phòng của các nước này vẫn tập trung vào các nền tảng quân sự đắt tiền, công nghệ cao và độc quyền.
Sức mạnh của Mỹ phụ thuộc vào các liên minh vững mạnh với một nền tảng công nghiệp quốc phòng chung, có khả năng tập hợp nguồn lực để tiến hành chiến tranh trong kỷ nguyên mới.
Kho vũ khí của phương Tây phải kết thành một hệ sinh thái
Để đạt được điều này, Mỹ phải thúc đẩy sự phát triển của một hệ sinh thái quốc phòng quốc tế với thị trường tự do, kiến trúc mở và khả năng tương tác giữa các lĩnh vực công nghiệp, phần mềm và phần cứng; thay vì mỗi quốc gia tự phát triển một hệ thống khép kín.
Việc đối phó với các mối đe dọa trong tương lai vượt quá khả năng nhận thức của con người - chỉ có trí tuệ nhân tạo mới có thể xử lý được tốc độ và khối lượng dữ liệu, khiến khả năng tương tác trở thành nền tảng của chiến lược quân sự hiện đại và cách duy nhất để đạt được điều này là phá bỏ các rào cản và từ bỏ tiêu chuẩn hóa quân sự tập trung.
Theo chuyên gia Dan Driscoll, Mỹ và các đồng minh nên áp dụng các thực tiễn tốt nhất của các công ty tư nhân đảm bảo khả năng tương tác ngay từ đầu, giảm bớt các rào cản gia nhập và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.
Tác giả thừa nhận Mỹ và các đồng minh vẫn cần máy bay công nghệ cao, tàu ngầm hạt nhân, máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ thứ năm và các công nghệ tiên tiến khác; nhưng những công nghệ này cần được tối ưu hóa cho các nhiệm vụ cụ thể, vì chúng quá đắt để mạo hiểm và được thay thế quá chậm trong các cuộc xung đột kéo dài.
Ấn phẩm Mỹ khuyến cáo rằng, Mỹ và các đồng minh cũng phải tiếp cận vấn đề tương tác kỹ thuật số một cách sáng tạo. Nếu quân đội phương Tây có thể tự do chia sẻ dữ liệu, họ sẽ có thể triển khai các mô hình trí tuệ nhân tạo dựa trên tác nhân trong tất cả các lĩnh vực chiến tranh.
Kết luận: Trong trường hợp xảy ra chiến tranh quy mô lớn, sự tồn tại của liên minh sẽ phụ thuộc vào việc huy động công nghiệp nhanh chóng và toàn diện. Điều này hiện nay là bất khả thi, khi các nền tảng quân sự chuyên dụng vốn không tương thích với cơ sở công nghiệp thương mại rộng lớn hơn.
Chỉ có một hệ sinh thái với giao diện mở và các nguyên tắc thương mại sẽ làm mờ ranh giới giữa tổ hợp công nghiệp quốc phòng và khu vực tư nhân.
