Các trường đại học cần đi đầu trong nghiên cứu và tạo ra giá trị mới cho xã hội

Yêu cầu cao đối với giáo dục đại học

Chiều 26/5, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tổ chức Hội nghị tổng kết Tháng Khoa học và Công nghệ năm 2026, đồng thời tổng kết hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2023–2025.

GS.TS Nguyễn Thị Lan – Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là xu hướng, mà đã trở thành động lực phát triển chiến lược của quốc gia.

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định, muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải tạo đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết 71-NQ/TW cũng đặt ra yêu cầu cao đối với giáo dục đại học.

Theo đó, đại học không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực, mà phải trở thành trung tâm sáng tạo tri thức, phát triển công nghệ và kiến tạo tương lai. Điều đó cho thấy vai trò của các trường đại học trong giai đoạn hiện nay không chỉ dừng ở giảng dạy, mà còn phải đi đầu trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và tạo ra các giá trị mới cho xã hội.

GS.TS Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh, chúng ta không thể đi sau mãi trong công nghệ. Chúng ta không thể chỉ gia công tri thức. Và chúng ta càng không thể chỉ nghiên cứu để cất trong ngăn kéo.

Khoa học công nghệ hôm nay phải đi tới sản phẩm, đi tới doanh nghiệp, đi tới hợp tác xã, đi tới đồng ruộng, nhà máy và đời sống của người dân. “Đó cũng chính là con đường mà Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang kiên trì theo đuổi trong suốt những năm qua” – GS.TS Nguyễn Thị Lan chia sẻ.

Những năm gần đây, dù còn nhiều khó khăn, nhưng hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Học viện đã có những bước chuyển biến rất rõ nét. GS.TS Nguyễn Thị Lan cho biết, Học viện hiện có 46 nhóm nghiên cứu mạnh, nhiều nhóm nghiên cứu xuất sắc và tinh hoa; hệ thống phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và cơ sở thực nghiệm ngày càng được đầu tư đồng bộ, hiện đại.

Nếu như trước đây nghiên cứu chủ yếu hướng tới đề tài, bài báo và nghiệm thu, thì hôm nay nhiều nhóm nghiên cứu của Học viện đã bắt đầu đặt ra những câu hỏi lớn hơn: nghiên cứu này giải quyết bài toán gì của đất nước? sản phẩm này có thể thương mại hóa không? có thể tạo sinh kế cho người dân không? có thể tạo giá trị cho doanh nghiệp và xã hội không?

Gửi gắm tới các cán bộ, các nhà khoa học trẻ và các em sinh viên, GS.TS Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh, khoa học công nghệ là con đường khó, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và cả những hy sinh thầm lặng. Nhưng đây cũng là con đường cao quý nhất để phụng sự đất nước bằng tri thức và sáng tạo. Một bài báo tốt có thể làm thay đổi nhận thức. Một công nghệ tốt có thể làm thay đổi ngành sản xuất. Một sáng chế tốt có thể tạo ra giá trị cho hàng triệu người dân.

Vì vậy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam mong rằng, tinh thần nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và khát vọng cống hiến sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ trong toàn Học viện. Mỗi cán bộ, giảng viên, sinh viên hãy dám nghĩ lớn hơn, dám nghiên cứu những vấn đề khó hơn, dám đi vào những công nghệ mới hơn và dám theo đuổi những sản phẩm có giá trị lớn hơn cho xã hội và cho đất nước.

Đưa thực tiễn vào bài giảng cho sinh viên

Không chỉ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, PGS.TS Trương Đình Hoài - Trưởng nhóm nghiên cứu mạnh – nghiên cứu tinh hoa bệnh thủy sản (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) và nhóm nghiên cứu còn đi các địa phương và vùng nuôi để hỗ trợ giải quyết những bệnh thủy sản trên tôm cho nông dân.

Từ đó, PGS.TS Trương Đình Hoài đưa vào nội dung các bài giảng cho sinh viên, đồng thời công bố kết quả trên các tạp chí khoa học chuyên ngành để thông tin không chỉ lan tỏa đến chuyên gia, doanh nghiệp trong nước, mà còn là kết quả nghiên cứu cho quốc tế.

Báo cáo tại Hội nghị, PGS.TS Trần Hiệp - Trưởng Ban Khoa học và Công nghệ cho biết, Học viện đã xây dựng 6 cụm nhiệm vụ khoa học công nghệ và báo cáo Bộ Chính trị; đồng thời đề xuất hơn 50 nhiệm vụ khoa học công nghệ gửi Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xem xét triển khai.

Về đầu tư hạ tầng nghiên cứu, học viện có 2 dự án đầu tư cơ sở vật chất trọng điểm, tập trung vào lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ chế biến, cùng hệ thống xưởng đạt chuẩn GMP phục vụ nghiên cứu và sản xuất dược phẩm, mỹ phẩm, vaccine, chế phẩm sinh học và vật liệu sinh tổng hợp thế hệ mới. Các dự án này đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt để gửi Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Tài chính xem xét.

Đáng chú ý, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang tập trung giải quyết 3 bài toán lớn của ngành nông nghiệp và môi trường, gồm phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ và xây dựng các chương trình nghiên cứu chuyên sâu đối với cây sầu riêng, cây dứa.

Học viện cũng đẩy mạnh mô hình liên kết “3 nhà” giữa Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn, nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.