Phát hiện này được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Biển Sâu Minderoo-UWA (Australia). Tháng 1/2025, camera đặt gần quần đảo Nam Shetland đã ghi lại hình ảnh con cá mập khổng lồ, được mô tả như một “thùng tròn vụng về” di chuyển chậm chạp trong bóng tối.
Con cá mập xuất hiện ở độ sâu 490m, nơi nhiệt độ nước chỉ khoảng 1,27°C. Các nhà khoa học ước tính chiều dài của nó từ 3-4m.
Thách thức giả định lâu nay
Trong nhiều thập kỷ, giới khoa học tin rằng cá mập không thể tồn tại ở Nam Cực do nhiệt độ quá lạnh và thành phần hóa học đặc biệt của nước biển. Tuy nhiên, phát hiện này đã phá vỡ giả định đó.
Nhà nghiên cứu Alan Jamieson chia sẻ với truyền thông: “Chúng tôi xuống đó mà không hề mong đợi sẽ thấy cá mập. Đây không phải con nhỏ, nó là một khối khổng lồ. Những sinh vật này giống như những chiếc xe tăng”.
Bên cạnh cá mập, camera còn ghi lại hình ảnh một con skate (họ hàng của cá đuối) nằm bất động trên đáy biển. Sự hiện diện của skate vốn đã được ghi nhận từ trước, nhưng việc xuất hiện một loài cá mập lớn ở vĩ độ cực nam là điều chưa từng có.
Nhà sinh học Peter Kyne (Đại học Charles Darwin, Australia) khẳng định chưa từng có tài liệu nào ghi nhận cá mập ở vùng cực Nam như vậy.
Ý nghĩa sinh thái học
Cá mập ngủ vốn di chuyển chậm và hiếm gặp. Do các camera nghiên cứu ở Nam Cực chỉ hoạt động trong mùa Hè ngắn ngủi, 75% thời gian trong năm không được giám sát.
Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu chúng đã tồn tại ở đây từ lâu, hay mới di cư đến do biến đổi khí hậu? Các nhà khoa học cho rằng hiện tượng ấm lên toàn cầu có thể khiến nhiều loài dịch chuyển phạm vi sinh sống để tìm nhiệt độ phù hợp.
Con cá mập được ghi nhận ở độ sâu khoảng 500m, chọn dải nước ấm nhất trong các tầng nước phân lớp của Nam Đại Dương. Vùng biển này có sự phân tầng mạnh đến độ sâu 1.000m, do dòng chảy lạnh và đặc từ đáy không dễ hòa trộn với nước tan băng ở bề mặt.
Bằng cách bám theo hành lang nước ấm dọc đáy dốc, cá mập có thể tồn tại trong môi trường khắc nghiệt. Các nhà nghiên cứu tin rằng chúng ăn xác mực khổng lồ và cá voi chìm xuống đáy.
Phát hiện này có thể làm thay đổi hiểu biết về hệ sinh thái Nam Đại Dương. Nếu cá mập ngủ thực sự là cư dân thường trực, chúng sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới thức ăn vốn chưa từng được biết đến ở Nam Cực.
