Siêu thiết giáp hạm IJN Zipang: Giấc mơ 500.000 tấn của Hải quân Nhật Bản
Trước thềm Thế chiến 1, một sĩ quan hải quân Nhật Bản đã đưa ra bản thiết kế táo bạo cho con tàu chiến lớn nhất từng được hình dung. Dù chưa bao giờ được đóng, IJN Zipang vẫn được xem là một trong những ý tưởng tàu chiến tham vọng nhất trong lịch sử.
Ý tưởng này xuất phát từ Trung úy Hidetaro Kaneda. Theo thiết kế, IJN Zipang có lượng giãn nước lên tới 500.000 tấn, tương đương sức mạnh hỏa lực của cả một hạm đội gói gọn trong một con tàu.
Trong khi đó, các thiết giáp hạm thời kỳ đó chỉ nặng khoảng 25.000-30.000 tấn, còn siêu thiết giáp hạm Yamato nổi tiếng sau này cũng chỉ đạt 72.000 tấn. Như vậy, Zipang sẽ lớn gấp 7 lần Yamato và ra đời trước nó nhiều thập kỷ.
Con tàu được hình dung dài hơn 609m, rộng 90m. Để so sánh, tàu sân bay USS Gerald R. Ford là tàu quân sự lớn nhất từng được đóng cũng chỉ dài 342m. Ông Kaneda cho rằng chiều rộng này cần thiết để giữ ổn định trên Thái Bình Dương, nơi sóng có bước sóng trung bình khoảng 90m.
Với kích thước khổng lồ, IJN Zipang có thể mang hơn 100 khẩu pháo hạng nặng, thậm chí cỡ nòng tới 51cm. Thiết kế còn dự kiến cho phép tàu đạt tốc độ tối đa 42 hải lý/giờ - một con số đầy tham vọng với thời kỳ đó.
Không chỉ Nhật Bản, Vương quốc Anh cũng từng mơ về những con tàu khổng lồ. Dự án HMS Habakkuk dài 600m, làm từ hỗn hợp bột gỗ và băng nhân tạo (pykrete), được kỳ vọng trở thành tàu sân bay “không thể chìm” để chống tàu ngầm Đức. Tuy nhiên, dự án này cũng bị hủy bỏ.
Vì sao Zipang không bao giờ ra khơi?
Thực tế, IJN Zipang chỉ là một thử nghiệm ý tưởng của ông Kaneda, không phải đề xuất nghiêm túc. Ông cho rằng Nhật Bản nên tập trung nguồn lực hạn chế vào một vài con tàu cực mạnh thay vì nhiều tàu nhỏ yếu hơn.
Tuy nhiên, Nhật Bản khi đó không đủ nguồn lực và công nghệ để hiện thực hóa. Năm 1912, nước này thậm chí phải nhờ Anh đóng hộ thiết giáp hạm Kongo.
Để xây dựng một con tàu 500.000 tấn, Nhật Bản cần những ụ nổi khổng lồ, cần cẩu, năng lực sản xuất thép và hệ thống vận chuyển chưa từng có. Chưa kể, động cơ hơi nước đủ mạnh để vận hành cũng vượt xa khả năng chế tạo thời đó.
Chi phí nhiên liệu cho con tàu khổng lồ này có thể khiến Hải quân Nhật phá sản.
Điểm yếu chí tử
Ngay cả khi được đóng, IJN Zipang cũng khó có thể hữu dụng trong chiến đấu. Bán kính vòng quay quá lớn, dễ bị phát hiện và trở thành mục tiêu lý tưởng cho tàu ngầm.
Sau này, ý tưởng tập trung vào chất lượng thay vì số lượng đã truyền cảm hứng cho Yamato và Musashi trong thập niên 1930. Tuy nhiên, giống như Yamato, Zipang sẽ cực kỳ dễ tổn thương trước các cuộc tấn công bằng máy bay.
Nhà thiết kế Yamato, ông Yuzuru Hiraga, từng thừa nhận Kaneda đi đúng hướng, chỉ có điều quy mô quá lớn.
Dù không bao giờ được phê duyệt, IJN Zipang không phải là ý tưởng điên rồ nếu đặt trong bối cảnh chiến lược hải quân đầu thế kỷ 20, khi thiết giáp hạm vẫn là trung tâm của mọi lực lượng hải quân. Tuy nhiên, lịch sử đã chứng minh việc đầu tư vào lực lượng cân bằng thay vì siêu vũ khí là lựa chọn khôn ngoan hơn.
Giấc mơ 500.000 tấn của ông Kaneda cuối cùng cũng thành hiện thực, nhưng trong lĩnh vực thương mại. Năm 1979, siêu tàu chở dầu Seawise Giant - có tải trọng hơn 500.000 tấn khi đầy hàng - được đóng tại Nhật Bản và trở thành con tàu lớn nhất từng hoạt động.
