Các nhà khoa học vừa công bố phát hiện gây chấn động tại Gomolava, Serbia: Một hố chôn tập thể chứa hài cốt của 77 phụ nữ và trẻ em bị sát hại dã man cách đây khoảng 2.800 năm.
Cuộc khai quật cho thấy đây là bằng chứng hiếm hoi về bạo lực tập thể thời kỳ Đồ Sắt, với dấu vết chấn thương nghiêm trọng trên hộp sọ và cơ thể nạn nhân.
Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Nature Human Behaviour khẳng định: “Có bằng chứng rõ ràng về những tổn thương cố ý, bạo lực và thường gây tử vong, chủ yếu ở vùng đầu”.
Bằng chứng về vụ thảm sát tập thể
Các nhà khảo cổ xác định phần lớn nạn nhân là phụ nữ và trẻ em: 40 em nhỏ từ 1-12 tuổi, 12 thiếu niên, 24 người trưởng thành (87% là nữ) và một bé trai sơ sinh. Vết thương cho thấy họ bị đánh bằng vũ khí nặng như: Chùy, búa chiến hoặc bị tấn công bằng vũ khí tầm xa như ná bắn đá.
Một số dấu vết phòng vệ chứng tỏ có nạn nhân đã chống trả, nhưng phần lớn bị tấn công bất ngờ, thậm chí từ kỵ binh.
Tiến sĩ Linda Fibiger, đồng trưởng nhóm nghiên cứu, nhận định: “Những vụ giết chóc tàn bạo và việc tưởng niệm sau đó có thể được xem như nỗ lực khẳng định quyền lực và kiểm soát đất đai, tài nguyên”.
Phân tích di truyền cho thấy hầu hết nạn nhân không có quan hệ huyết thống, có chế độ ăn khác nhau, chứng tỏ họ đến từ nhiều vùng khác nhau.
Điều này củng cố giả thuyết về một cuộc xung đột quy mô lớn, có tính hệ thống, trong bối cảnh các cộng đồng thời kỳ này bắt đầu định cư cố định.
Nghi lễ chôn cất và ý nghĩa lịch sử
Khác với nhiều hố chôn tập thể cùng thời, khu mộ Gomolava được chuẩn bị công phu. Các cá nhân được chôn cùng đồ dùng cá nhân như trang sức, đồ gốm, vật dụng bằng đồng. Hố mộ còn chứa xương của khoảng 100 con vật, trong đó có một con bê nằm dưới đáy.
Dấu tích hạt cháy và đá nghiền vỡ cho thấy đã có nghi lễ hiến tế và chuẩn bị thức ăn trước khi lấp mộ bằng đất và đá.
Tiến sĩ Barry Molloy, chủ nhiệm nghiên cứu, cho biết: “Nhờ các phân tích hiện đại, chúng tôi không chỉ kể lại cái chết bạo lực của họ mà còn hiểu rõ hoàn cảnh dẫn đến sự kiện. Việc chôn cất ngay trên gò định cư Gomolava đã biến nơi này thành tượng đài lâu dài cho cộng đồng”.
Các nhà nghiên cứu kết luận: Đây là bằng chứng nổi bật về một cuộc xung đột xuyên vùng, phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong quan hệ quyền lực, bạo lực và giới tính ở châu Âu thời tiền sử.
Việc tìm hiểu các nạn nhân giúp làm sáng tỏ quá trình tiến hóa của hành vi bạo lực trong lịch sử nhân loại.
