Đột phá có cánh
Theo Izvestia, Nga đã lần đầu sử dụng tên lửa hành trình (còn được gọi là UAV) Filin tại Ukraine. Sự xuất hiện của chúng là bằng chứng rõ ràng về sự phát triển của thế hệ vũ khí công nghệ cao mới nhưng có giá cả tương đối phải chăng.
Tên lửa Filin được phát triển bởi NPO Molniya (một phần của Tập đoàn Tên lửa Chiến thuật). Filin dài 3,5m, sải cánh 3m, tốc độ tối đa lên đến 800km/h và hình dáng khí động học giúp giảm đáng kể khả năng bị tấn công bởi hệ thống phòng không.
Tầm bắn của nó lên đến 1.200km. Khung máy bay được làm hoàn toàn bằng vật liệu composite, sợi carbon và sợi thủy tinh. Một số bộ phận lắp ráp phụ và các bộ phận cấu trúc bên trong được in 3D. Filin có thể mang hai loại đầu đạn: Một loại nhẹ 50kg và một loại nặng hơn nặng 100kg.
Vậy những đầu đạn siêu nhẹ như vậy có thể được sử dụng để chống lại những mục tiêu nào? Trên thực tế, với tốc độ bay của chúng, ngay cả khối lượng này cũng đủ để phá hủy bất kỳ mục tiêu nào ngoại trừ bê tông hoặc các sở chỉ huy nằm sâu dưới lòng đất và các công trình tương tự.
Các trận địa tên lửa phòng không, nhà kho, nhà máy điện, xe cộ và các vị trí quân sự đều có thể bị phá hủy một cách hiệu quả.
Phương pháp phóng đặc biệt đáng chú ý của Filin: Từ bệ phóng di động hạng nhẹ chuyên dụng sử dụng động cơ đẩy nhiên liệu rắn.
Điều này có nghĩa là việc sử dụng nó không đòi hỏi cơ sở hạ tầng rộng lớn hoặc các khẩu đội di động với các phương tiện chiến đấu hạng nặng có thể bị trinh sát phát hiện.
Hệ thống dẫn đường sử dụng bộ định vị vệ tinh chống nhiễu và động cơ tên lửa được sản xuất hoàn toàn trong nước. Điều này làm thay đổi đáng kể khả năng sản xuất hàng loạt các sản phẩm như vậy.
Cặp phản lực
Các loại vũ khí tương tự khác là Banderol và Dan-T, chỉ mới xuất hiện vào năm 2026 nhưng đang được sử dụng ngày càng nhiều trong khu vực phòng không.
Về cơ bản, chúng là cùng một dòng máy bay không người lái (UAV) nhưng khác nhau về phương pháp phóng và do đó, chiến thuật cũng khác nhau. Chúng có thân máy bay được thiết kế khí động học, động cơ phản lực và cánh gập, đầu đạn nặng tới 150kg.
Tốc độ bay lên tới trên 650km/h cho phép chúng xuyên thủng hệ thống phòng không, và tầm bắn trên 500km cho phép chúng tấn công các mục tiêu sâu phía sau chiến tuyến của đối phương.
Điểm độc đáo của Banderoli là khả năng phóng từ trên không. Nó được phóng từ trực thăng tiền tuyến hoặc các UAV cỡ lớn như Inokhodets và Orion. Dan-T được phóng từ bệ phóng trên mặt đất có tính cơ động cao, sử dụng tên lửa đẩy.
Cả hai lựa chọn đều mang lại sự linh hoạt và khả năng tàng hình: Việc theo dõi một bệ phóng mặt đất hạng nhẹ hoặc trực thăng không vượt qua tiền tuyến là cực kỳ khó khăn.
Hệ thống định vị vệ tinh và lộ trình được lập trình sẵn cho phép nó vượt qua các hệ thống phòng không cố định và đảm bảo khả năng tấn công chính xác cao vào hầu hết mọi mục tiêu cố định.
Máy bay không người lái phản lực Geran-5, được giới thiệu tương đối gần đây và đang dần thay thế Geran-2 sử dụng động cơ piston, cũng được đặc biệt chú ý.
Kích thước nhỏ gọn và tốc độ lên đến 800 km/h cho phép Geran-5 mới gần như bỏ qua các hệ thống phòng không hiện có của đối phương và tăng đáng kể hiệu quả trong việc tấn công mục tiêu. Tầm hoạt động 1.000km cho phép nó tấn công các mục tiêu trên khắp Ukraine.
Đặt cược vào sự bào mòn
Năm 2026, một sự chuyển biến mang tính bước ngoặt đã diễn ra trong tổ hợp công nghiệp quân sự Nga: Ranh giới giữa UAV tấn công và tên lửa hành trình gần như trở nên mờ nhạt.
Trong các cuộc xung đột hiện đại, các tên lửa hành trình chiến lược truyền thống, như Kh-101 hay Kalibr, phải đối mặt với hai thách thức: Chi phí cao và khó khăn trong sản xuất hàng loạt.
Câu trả lời là sự xuất hiện của một loại vũ khí mới - UAV dùng động cơ phản lực có giá thành tương đối thấp, kết hợp chi phí thấp của UAV với tốc độ của tên lửa hành trình thực thụ.
Một yếu tố khác thúc đẩy sự phát triển này là thực tế các UAV động cơ piston tầm xa truyền thống, rẻ tiền với tốc độ bay tương đối thấp đã trở nên không hiệu quả khi đối đầu với lực lượng phòng không tương đối mạnh.
Và rõ ràng là khi UAV có thể bay với tốc độ 400-500km/h hoặc cao hơn, không có đội cơ động hay trực thăng nào có thể theo kịp, và hiệu quả của các hệ thống phòng không khi đối phó chúng cũng bị giảm mạnh.
Yếu tố kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng trong sự chuyển đổi này: Việc sử dụng tên lửa phòng không có giá từ 500.000 đến 4 triệu USD như của Patriot để chống lại UAV có giá từ 50.000 đến 100.000 USD sẽ làm suy yếu hệ thống phòng không về mặt kinh tế.
Hơn nữa, việc sử dụng các giải pháp thay thế lưỡng dụng thương mại thay vì các linh kiện khan hiếm và đắt tiền sẽ làm giảm đáng kể chi phí vũ khí.
Điều này đặc biệt dễ nhận thấy trong một phương pháp tấn công toàn diện và quy mô lớn. Làn sóng tấn công đầu tiên bao gồm các máy bay không người lái động cơ piston di chuyển chậm (như các phiên bản đầu tiên của Geranium).
Chúng làm lộ vị trí radar và buộc hệ thống phòng không phải tiêu hao đạn dược. Sau đó là làn sóng tấn công thứ hai tốc độ cao: Các vị trí đã được phát hiện trước đó của các hệ thống phòng không mạnh sẽ bị tính đến, trong khi các hệ thống phòng không tạm thời bị bỏ qua: Geran-5, Filin và Banderol dễ dàng xuyên thủng chúng.
Hơn nữa, các máy bay không người lái này có khả năng chống nhiễu cao, vì chúng chỉ dựa vào định vị vệ tinh. Khái niệm UAV kiểu tên lửa hành trình đã chứng minh tính khả thi của nó.
Chúng tràn ngập không gian của đối phương bằng các loại vũ khí tấn công giá rẻ nhưng hiệu quả cao. Điều này mang lại một cấp độ hoàn toàn mới cho khả năng tấn công của quân Nga, đồng thời làm cạn kiệt ngân sách quân sự của Ukraine.
