Thực ra, chỉ cần nắm vững các phương pháp lưu trữ và sử dụng khoa học, bạn có thể tìm ra giải pháp tối ưu giữa việc cân bằng lãng phí thực phẩm và đảm bảo an toàn sức khỏe.
Rủi ro sức khỏe khi để thức ăn thừa lộn xộn
Nếu thức ăn thừa không được bảo quản đúng cách, có thể gây ra ba loại vấn đề sức khỏe không thể xem nhẹ. Thứ nhất là các vấn đề đường tiêu hóa cấp tính do vi khuẩn sinh sôi; nhiệt độ phòng 20-40℃ là “vùng nhiệt độ nguy hiểm” cho vi khuẩn phát triển.
Thức ăn thừa để trong môi trường này quá 2 giờ, số lượng vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, E. coli tăng theo cấp số nhân, ăn phải có thể xuất hiện đau bụng, tiêu chảy, nôn mửa và các triệu chứng viêm đường tiêu hóa cấp tính khác.
Thứ hai là nguy cơ nitrit vượt mức; rau lá xanh, dưa muối và các nguyên liệu khác vốn chứa nhiều nitrate, dưới tác động khử của vi khuẩn sẽ chuyển thành nitrit, hấp thụ lượng lớn nitrit trong thời gian ngắn có thể gây bệnh methemoglobin máu cao, xuất hiện chóng mặt, mệt mỏi, môi tím tái, hấp thụ lâu dài với lượng ít có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Rủi ro cuối cùng là mất nhiều chất dinh dưỡng; trong quá trình bảo quản, vitamin tan trong nước như vitamin C và nhóm B sẽ bị oxy hóa và phân hủy, protein trong thịt cũng bị biến tính do vi khuẩn phân giải, làm giảm giá trị dinh dưỡng của thực phẩm.
Thức ăn thừa để lộn xộn có nhiều mối nguy hại sức khỏe, do đó, nắm vững phương pháp bảo quản khoa học trở thành chìa khóa.
Bốn bước cốt lõi bảo quản thức ăn thừa khoa học
Để giảm rủi ro về sức khỏe từ thức ăn thừa, việc bảo quản là yếu tố then chốt, cần tuân thủ nghiêm ngặt 4 bước sau:
Chia phần và làm lạnh khi còn nóng
Không nên đợi thức ăn thừa nguội hẳn mới cho vào tủ lạnh, chỉ cần nhiệt độ thực phẩm giảm xuống còn khoảng 60℃, không quá nóng tay, thì lập tức chia phần, nhiệt độ này ức chế hiệu quả tốc độ sinh sôi của hầu hết vi khuẩn gây bệnh.
Sau khi chia phần, nên cho ngay vào tủ lạnh, tránh để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ, đặc biệt là các thực phẩm chứa nhiều protein như món thịt và chế phẩm từ đậu, vì vi khuẩn sinh sôi nhanh hơn, nên càng cần làm lạnh kịp thời.
Phân loại, niêm phong và tách riêng thức ăn sống-chín
Khi lưu trữ thức ăn thừa, nên sử dụng hộp thủy tinh hoặc nhựa có nắp đậy, tránh sự tiết ra của các chất có hại. Đồng thời cần nghiêm túc tách riêng thức ăn sống và chín, đặt thức ăn chín ở tầng trên của tủ lạnh, thức ăn sống ở tầng dưới để ngăn vi khuẩn từ thực phẩm sống rơi xuống làm nhiễm bẩn thức ăn chín.
Những nguyên liệu có mùi nặng như tỏi, hành, cá..., nên được niêm phong riêng biệt, vừa tránh lẫn mùi ảnh hưởng đến hương vị, vừa giảm khả năng lây nhiễm chéo.
Kiểm soát thời gian bảo quản các loại thực phẩm khác nhau
Cấu trúc và thành phần dinh dưỡng của các loại thực phẩm khác nhau, thời gian bảo quản trong tủ lạnh hoặc tủ đông cũng khác nhau. Rau lá xanh có hàm lượng nitrate cao, tốc độ tăng nitrit nhanh, nên ăn hết trong bữa, muộn nhất không quá 12 giờ;
Hải sản giàu protein và có nhiều nước, vi khuẩn sinh sôi nhanh, cũng nên ăn hết trong bữa; Rau củ như khoai tây, cà rốt và các sản phẩm từ đậu có thể bảo quản trong tủ lạnh 1-2 ngày;
Thịt kho, sườn hầm có thể bảo quản trong tủ lạnh 2-3 ngày, nếu cần bảo quản lâu dài, nên chia thành từng phần nhỏ rồi đông lạnh, trong trạng thái đông lạnh có thể bảo quản khoảng 1 tháng;
Thức ăn chính như cơm, bánh bao khi bảo quản trong tủ lạnh không quá 48 giờ, đông lạnh có thể bảo quản 1-2 tháng, khi đông lạnh nên chia thành lượng dùng mỗi lần, tránh rã đông nhiều lần, vì rã đông nhiều lần sẽ làm vi khuẩn sinh sôi mạnh và đồng thời làm mất dinh dưỡng nhanh chóng.
Quản lý môi trường tủ lạnh
Tủ lạnh không phải là “két sắt” cho thực phẩm, cần bảo trì định kỳ để đảm bảo hiệu quả, mỗi tuần nên kiểm tra nhiệt độ bên trong tủ lạnh một lần, đảm bảo nhiệt độ duy trì ở mức 0-4℃, khoảng nhiệt độ này trì hoãn sự phát triển của vi khuẩn tối đa;
Mỗi tháng nên dùng giấm trắng lau bên trong tủ lạnh một lần, thành phần axit trong giấm trắng có thể tiêu diệt hiệu quả các vi khuẩn còn sót lại trong tủ lạnh, đồng thời cần thường xuyên dọn dẹp thực phẩm đã quá hạn hoặc hỏng, tránh làm ô nhiễm các thực phẩm khác.
Ngoài ra, bạn cũng nên ghi chú ngày lưu trữ thực phẩm trong tủ lạnh, thuận tiện cho việc dọn dẹp thực phẩm quá hạn kịp thời.
