Xu hướng vào đại học bằng kỳ thi riêng

Trước bối cảnh đó, các trường đại học đang từng bước kết hợp nhiều phương thức tuyển sinh nhằm bảo đảm tính thực chất và công bằng.

Sức hút kỳ thi riêng

Em Trần Trúc Hạnh, học sinh lớp 12, Trường THPT Thủ Đức (TPHCM), năm nay đặt mục tiêu vào ngành Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế TPHCM và Luật Hành chính (Trường Đại học Luật TPHCM). Hạnh cho biết, các kỳ thi riêng giúp em có thêm cơ hội trúng tuyển vào trường mong muốn.

Tuy nhiên, nếu không xây dựng kế hoạch ôn tập từ sớm và hợp lý, thí sinh dễ rơi vào áp lực do lịch học và lịch thi dày đặc. “Thi nhiều phương thức giúp em tăng cơ hội đậu đại học vào trường mình thích, nhưng đồng nghĩa việc ôn tập phải khoa học, hợp lý, tập trung vào những kiến thức còn yếu để tránh quá tải”, Hạnh chia sẻ.

Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, kỳ tuyển sinh năm 2025, các trường đại học trên cả nước tuyển khoảng 759.000 chỉ tiêu; số thí sinh trúng tuyển và nhập học đạt hơn 681.000, chiếm trên 90%. Trong 5 phương thức xét tuyển chính, phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT vẫn chiếm tỷ lệ cao nhất với hơn 50%; tiếp đến là xét học bạ THPT 29,2%; phương thức kết hợp 15%; thi riêng 5%; tuyển thẳng 0,3%.

Đáng chú ý, từ năm 2022 đến nay, tỷ lệ thí sinh nhập học bằng phương thức thi riêng tăng đều qua từng năm: từ 1,3% năm 2022 lên 2,5% năm 2023, 3,3% năm 2024 và trên 5% vào năm 2025.

Hiện cả nước có nhiều cơ sở giáo dục đại học tổ chức kỳ thi riêng, gồm: Kỳ thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia Hà Nội; Kỳ thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TPHCM; Kỳ thi đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội; Kỳ thi đánh giá năng lực vào Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt Trường Đại học Sư phạm TPHCM; Kỳ thi riêng bằng bài thi TestAS của Trường Đại học Việt Đức (TPHCM).

Năm 2026, tất cả kỳ thi riêng trên cả nước đều ghi nhận số lượng thí sinh đăng ký cao kỷ lục trong bối cảnh quy chế tuyển sinh có nhiều thay đổi. Điều này có thể khiến tỷ trọng các phương thức tuyển sinh tiếp tục biến động, khi nhiều trường đại học đang ưu tiên xét tuyển kết hợp nhiều đầu điểm, đặc biệt là kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực, tư duy…

Theo ThS Phạm Thái Sơn - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh - Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM, các kỳ thi riêng, đặc biệt Kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM - đang trở thành kênh tuyển sinh quan trọng, có sức hút lớn. Số lượng thí sinh đăng ký tăng mạnh qua từng năm cho thấy mức độ tin tưởng ngày càng cao của phụ huynh và học sinh. “Trước đây, thí sinh chủ yếu phụ thuộc vào Kỳ thi tốt nghiệp THPT. Nay các em có thêm cơ hội thứ hai, thậm chí phù hợp hơn với năng lực thật. Những em có tư duy logic, kỹ năng đọc hiểu và khả năng xử lý vấn đề tốt sẽ có lợi thế với phương thức thi riêng”, ThS Sơn nhận định.

Cùng quan điểm, TS Mai Đức Toàn - chuyên gia hướng nghiệp, Giám đốc Trung tâm Hướng nghiệp - Tuyển sinh, Trường Đại học Gia Định cho rằng, các kỳ thi riêng giúp thí sinh gia tăng cơ hội xét tuyển vào những trường có sử dụng kết quả kỳ thi này. Việc số lượng thí sinh đăng ký tăng cao qua từng năm là điều dễ hiểu khi đây được xem là giải pháp mở rộng cơ hội trúng tuyển. “Tuy nhiên, điều quan trọng là kỳ thi phải bảo đảm tính khách quan, có khả năng phân loại trình độ để tạo cơ hội công bằng cho thí sinh”, TS Toàn nhấn mạnh.

Thí sinh thi đánh giá năng lực chuyên biệt do Trường Đại học Sư phạm TPHCM tổ chức. Ảnh: HCMUE

Tuyển sinh kết hợp nhiều tiêu chí

Theo số liệu của Bộ GD&ĐT, năm 2025, tỷ lệ thí sinh nhập học bằng phương thức xét học bạ đạt 29,4%, tăng nhẹ so với năm 2024 (27,6%). Tuy vậy, xét trong giai đoạn từ năm 2022, phương thức này đang có xu hướng giảm dần: Từ 36,2% năm 2022 xuống 30,2% năm 2023 và 27,6% năm 2024.

Ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT cho biết, phương thức xét học bạ giảm trong bối cảnh các trường đại học phải tinh gọn phương thức tuyển sinh, từ 17 phương thức xuống tối đa 5 phương thức, do nhiều phương thức trước đây không tuyển được thí sinh.

Theo ThS Phạm Thái Sơn, biến động tỷ lệ các phương thức tuyển sinh qua các năm cho thấy xu hướng chuyển dịch sang mô hình đánh giá đa tiêu chí. Xét học bạ vẫn giữ vai trò nhất định khi phản ánh quá trình học tập lâu dài, song xã hội ngày càng coi trọng tính chuẩn hóa, cạnh tranh và khả năng phân loại - những yếu tố mà các kỳ thi riêng đang thể hiện rõ lợi thế.

Trong những năm tới, xét học bạ vẫn tồn tại nhưng sẽ được siết chặt điều kiện, trong khi vai trò của các kỳ thi riêng tiếp tục gia tăng. Các trường đại học sẽ kết hợp nhiều nguồn dữ liệu như học bạ, điểm thi tốt nghiệp, kết quả đánh giá năng lực và các tiêu chí bổ sung. “Đây là hướng tuyển sinh công bằng, chính xác hơn, phù hợp với giáo dục đại học hiện nay. Trường chúng tôi dự kiến từ năm 2028 sẽ triển khai xét tuyển theo mô hình kết hợp nhiều phương pháp đánh giá”, ThS Sơn cho biết.

Ở góc nhìn khác, TS Mai Đức Toàn cho rằng xét tuyển bằng học bạ vẫn là giải pháp quan trọng giúp học sinh vào đại học. Thực tế, trong 3 năm gần đây, tỷ lệ đăng ký xét tuyển bằng kết quả các kỳ thi riêng chưa vượt qua phương thức xét học bạ THPT.

Theo quy chế tuyển sinh năm 2026 của Bộ GD&ĐT, dù tham gia thi riêng hay xét tuyển bằng phương thức nào, thí sinh vẫn cần đạt ngưỡng tối thiểu 15 điểm thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp để đủ điều kiện vào đại học; trong đó, môn Toán hoặc Ngữ Văn chiếm trọng số 1/3. Vì vậy, thí sinh cần xây dựng kế hoạch ôn tập phù hợp, bám sát kiến thức lớp 12 và các môn xét tuyển, tránh tâm lý chủ quan để không đạt kết quả thấp hơn năng lực thực tế.

​