Việt Nam là thành viên tích cực và trách nhiệm trong hợp tác giáo dục ASEAN

Giáo dục là ưu tiên hàng đầu của Cộng đồng ASEAN

Phát biểu tại Cuộc họp Ban Chỉ đạo khu vực Chương trình SEA-PLM lần thứ 16 tại Hà Nội do Ban thư ký Hội đồng Bộ trưởng Giáo dục ASEAN (SEAMEO) tổ chức (ngày 11/5), Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, Việt Nam đánh giá cao vai trò của Chương trình SEA-PLM trong việc cung cấp những bằng chứng khoa học, tin cậy và khách quan. Qua đó, giúp các quốc gia thành viên hiểu rõ thực trạng giáo dục của quốc gia để hoạch định các chính sách nâng cao chất lượng giáo dục, kết quả học tập của học sinh.

Thứ trưởng nhìn nhận, giáo dục được xác định là ưu tiên hàng đầu của Cộng đồng ASEAN và là một trong ba mục tiêu được ghi trong Hiến chương ASEAN. Giáo dục là chìa khóa của thành công, có vai trò quyết định trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nhất là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng năng suất lao động và tạo nguồn lực cạnh tranh của cả quốc gia và khu vực.

“Việt Nam chúng tôi xác định giáo dục là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc, là một trong 3 khâu đột phá để thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam giai đoạn 2021-2030” – Thứ trưởng nhấn mạnh.

Pháp luật Việt Nam quy định phải dành ít nhất 20% ngân sách Nhà nước cho Giáo dục. Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho hay, những năm qua, chất lượng giáo dục của Việt Nam có chuyển biến tích cực và được đánh giá cao thông qua kết quả đánh giá học sinh quốc tế như: Chương trình PISA, PASEC và SEA-PLM.

Việt Nam khẳng định là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong các sáng kiến hợp tác giáo dục khu vực, thực hiện 7 lĩnh vực ưu tiên của Tổ chức Bộ trưởng Giáo dục các nước Đông Nam Á (SEAMEO) giai đoạn 2021-2030. Qua đó, nhằm thúc đẩy phát triển bền vững giáo dục trong khu vực, bao gồm chương trình đánh giá chất lượng giáo dục như Chương trình SEA-PLM.

Trong thời gian tới, với vai trò Chủ tịch SEAMEO nhiệm kỳ 2027–2029, Thứ trưởng khẳng định, Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác khu vực, tăng cường chuyển đổi số trong giáo dục, đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu và phát triển tài nguyên giáo dục mở; đồng thời phát huy vai trò của các trung tâm của SEAMEO tại Việt Nam, hướng tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy học tập suốt đời, công bằng giáo dục có chất lượng trong khu vực.

Thứ trưởng tin tưởng, Cuộc họp lần thứ 16 của Ban Chỉ đạo khu vực Chương trình SEA-PLM sẽ đưa ra những định hướng quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học trong khu vực.

“Việt Nam mong muốn tiếp tục nhận được sự hợp tác, chia sẻ và hỗ trợ từ các quốc gia và đối tác để cùng xây dựng một nền giáo dục Đông Nam Á chất lượng, công bằng và bền vững” – Thứ trưởng bày tỏ.

Thúc đẩy cải cách giáo dục dựa trên dữ liệu và công bằng học tập

Phát biểu tại Cuộc họp, bà Rodora T. Babaran – Giám đốc Phát triển Con người, Ban Thư ký ASEAN nhấn mạnh, học tập nền tảng cần được xem là ưu tiên mang tính hệ thống để hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 về một khu vực kiên cường, đổi mới và bao trùm.

Biết đọc, biết viết, năng lực tính toán và tư duy phân tích không chỉ là kết quả giáo dục mà còn là năng lực nền tảng để hình thành nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với các thách thức mới. Vì vậy, bà Rodora T. Babaran cho rằng, ASEAN cần tăng cường đầu tư cho giáo dục nền tảng, giáo dục mầm non và chuyển đổi số nhằm đạt mục tiêu giáo dục công bằng, bao trùm.

Theo bà Rodora T. Babaran, kết quả SEA-PLM 2024 tiếp tục cho thấy nhiều thách thức về năng lực đọc hiểu, toán học cũng như khoảng cách học tập giữa các nhóm học sinh theo điều kiện kinh tế - xã hội và giới tính.

Điều này đòi hỏi các quốc gia phải có giải pháp hỗ trợ có trọng tâm đối với nhóm học sinh dễ bị tổn thương, đồng thời mở rộng tiếp cận hạ tầng số, nội dung số và phương pháp dạy học ứng dụng công nghệ.

ASEAN cũng đang thúc đẩy xây dựng Tuyên bố về Học tập nền tảng nhằm khẳng định cam kết bảo đảm mọi trẻ em đều được trang bị các kỹ năng thiết yếu ngay từ những năm đầu đời.

ASEAN sẽ tiếp tục phối hợp với các quốc gia thành viên, SEAMEO và các đối tác quốc tế để thúc đẩy các chính sách nâng cao chất lượng, công bằng giáo dục dựa trên bằng chứng, bảo đảm không học sinh nào bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển chung của khu vực.

Theo ông Matt Brossard – Cố vấn Cao cấp về Giáo dục của UNICEF, SEA-PLM không chỉ là công cụ đo lường mà còn là nền tảng hỗ trợ các quốc gia xác định vấn đề, điều chỉnh chính sách và nâng cao trách nhiệm giải trình. Vì vậy, việc tăng cường sử dụng dữ liệu trong hoạch định chính sách giáo dục sẽ là trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo, cơ sở đầu tư bền vững cho học tập nền tảng, thúc đẩy hệ thống giáo dục công bằng, bao trùm và bảo đảm không học sinh nào bị bỏ lại phía sau.

TS Habibah Abdul Rahim – Giám đốc Ban Thư ký SEAMEO nhấn mạnh, chương trình Đánh giá Kết quả Học tập Học sinh Tiểu học các nước Đông Nam Á (SEA-PLM) đang trở thành nền tảng chiến lược thúc đẩy học tập nền tảng và hỗ trợ chuyển đổi hệ thống giáo dục trong khu vực.

Kết quả SEA-PLM 2024 cho thấy, gần 1 triệu học sinh lớp 5 tại các quốc gia tham gia chỉ đạt năng lực đọc tương đương lớp 2 sau 5 năm đến trường. Thực trạng này phản ánh cuộc khủng hoảng học tập nền tảng kéo dài trong khu vực, chịu tác động từ đại dịch Covid-19, biến đổi khí hậu và bất ổn toàn cầu.

Giám đốc Ban Thư ký SEAMEO cho rằng, vấn đề hiện nay không còn nằm ở việc thiếu dữ liệu, mà là cách các quốc gia sử dụng dữ liệu để hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực công bằng và nâng cao trách nhiệm giải trình trong giáo dục.

Dữ liệu và bằng chứng cần được tích hợp vào toàn bộ chu trình chính sách, từ xây dựng kế hoạch ngành, phát triển năng lực đội ngũ đến triển khai và đánh giá các can thiệp giáo dục.

TS Habibah Abdul Rahim cho biết, SEA-PLM đang thúc đẩy “Sáng kiến 2 – Kết nối bằng chứng với chính sách”, nhằm chuyển hóa dữ liệu đánh giá thành hành động cụ thể để cải thiện học tập nền tảng một cách công bằng và bền vững.

Cuộc họp Ủy ban Điều hành Khu vực lần thứ 16 không chỉ tập trung báo cáo tiến độ mà còn hướng tới chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận giải pháp và thúc đẩy các phản ứng chính sách mang tính hành động trong toàn khu vực. Theo TS Habibah Abdul Rahim, ưu tiên chung của các quốc gia Đông Nam Á là đưa học tập nền tảng trở thành trọng tâm trong cải cách giáo dục. Qua đó, nâng cao chất lượng học tập và bảo đảm mọi trẻ em đều có cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng.