Văn Dương Thành bền bỉ yêu Hà Nội

GD&TĐ - Nếu không vì Covid-19, thì năm đôi ba lần hoạ sĩ Văn Dương Thành bày triển lãm cá nhân. Có những cách nhìn khác nhau về bà, nhưng trong nghệ thuật, mỗi cá tính đều đáng được ghi nhận.
Họa sĩ Văn Dương Thành bên giá vẽ. Ảnh: Trần Chính Nghĩa
Họa sĩ Văn Dương Thành bên giá vẽ. Ảnh: Trần Chính Nghĩa

Bởi chính những cá tính ấy đã và đang làm phong phú hơn cho đời sống mỹ thuật hôm nay…

“Nàng thơ” của Bùi Xuân Phái

Trước thời điểm Hà Nội áp dụng các biện pháp giãn cách xã hội, tôi có gặp họa sĩ Văn Dương Thành. Trong những câu chuyện về nghề, bà thường hay nhắc tới danh họa Bùi Xuân Phái. Chuyện bà hay nhắc về họa sĩ Bùi Xuân Phái cũng có một vài người bày tỏ ý này ý khác.

Nhưng sự thật là lúc Văn Dương Thành còn trẻ, bà có nhiều kỷ niệm với họa sĩ nổi tiếng đất Hà thành. Văn Dương Thành từng làm mẫu vẽ của họa sĩ Bùi Xuân Phái, thậm chí có người còn bảo lúc trẻ Văn Dương Thành là “nàng thơ” trong tranh Bùi Xuân Phái.

Họa sĩ Văn Dương Thành kể rằng, bà ngưỡng mộ những họa sĩ tài danh như Bùi Xuân Phái, Văn Cao, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng… bắt đầu từ việc xem những minh họa trên báo.

Chỉ qua những minh họa của các họa sĩ nổi tiếng thôi, mà cô bé Thành ở tuổi trăng tròn đã quá ngưỡng mộ. Khi ấy, Thành thường để dành 5 xu tiền ăn sáng để mua tờ báo Văn nghệ. Đọc báo xong thì cắt những minh họa của các thầy dán vào một quyển giấy báo để làm kỉ niệm.

Sau đó, khoảng năm 1967, khi 17 tuổi, trong một lần tình cờ, Văn Dương Thành được gặp họa sĩ Bùi Xuân Phái - người mình vốn ngưỡng mộ. Từ đó, mặc dù chưa được học ngày nào, nhưng Văn Dương Thành luôn coi mình là học trò của họa sĩ Bùi Xuân Phái. Sau này, mỗi lần bán được tranh, họa sĩ Văn Dương Thành thường dùng một phần tiền mua quà để biếu “bác Phái”…

Theo lời họa sĩ Văn Dương Thành, danh họa Bùi Xuân Phái đã vẽ bà gần 300 bức ký họa và khoảng 20 bức tranh sơn dầu cỡ lớn. Phần lớn những bức tranh đó vẫn được Văn Dương Thành lưu giữ cẩn thận. Đó là một món quà vô giá mà danh họa nổi tiếng Bùi Xuân Phái đã tặng cho “nàng thơ” của mình, suốt từ khi gặp Văn Dương Thành năm bà 17 tuổi cho tới năm 1988, trước khi danh họa qua đời.

Cũng theo họa sĩ Văn Dương Thành, rất hiếm khi danh họa Bùi Xuân Phái yêu cầu Văn Dương Thành ngồi mẫu. Cả mấy chục năm, chỉ có 4 - 5 lần Văn Dương Thành mặc áo dài ngồi mẫu cho họa sĩ Bùi Xuân Phái vẽ. Còn thì đa phần danh họa vẽ theo tưởng tượng, theo trí nhớ và cảm xúc của ông…

Văn Dương Thành bền bỉ yêu Hà Nội ảnh 1

Kể chuyện Hà Nội qua những bức họa

Trong biệt thự “Hoa Sen trắng” ở mạn Tây Hồ (Hà Nội), họa sĩ Văn Dương Thành bày nhiều tranh - đó là không gian hội họa rất riêng của bà. Ở đó, những bức tranh khổ lớn treo kín các bức tường.

Những bức tranh nhỏ điểm xuyết. Trên giá vẽ, những tác phẩm đang hoàn thành. Năm nào bà cũng triển lãm dăm ba cuộc, nhiều cuộc được tổ chức ngay tại địa chỉ này. Vì vậy, biệt thự Hoa Sen trắng trở thành điểm đến thân quen của nhiều người yêu mỹ thuật.

Có một mảng tranh tạo nên dấu ấn riêng của họa sĩ Văn Dương Thành, đó là tranh về Hà Nội. Đó là những góc phố cổ, Ô Quan Chưởng, phố hoa ngày Tết... Họa sĩ Văn Dương Thành kể, khi còn thơ bé, sống ở phố Quán Thánh, bà thường đến phường Ngũ Xã bên đầm lầy của hồ Trúc Bạch, nơi có nghệ thuật đúc đồng tinh xảo của Hà Nội.

Những hình nét đó đã in đậm dấu ấn trong ký ức của bà và dường như vô thức luôn ẩn hiện trong bố cục, nét bút, nhịp điệu của tranh của Văn Dương Thành.

Dù đề tài và mô-típ rất đa dạng nhưng người xem dễ nhận thấy sự kế thừa phong cách và nét dân dã Việt trong tranh của Văn Dương Thành. Bức tranh “Trống đồng và chim hạc”, họa sĩ đã đặt chiếc trống đồng Đông Sơn phía trước và một đôi hạc đồng trầm ngâm với phía sau là một cánh đồng hoa dại đầy màu sắc.

Gam màu xanh lá cây bao phủ toàn bộ không gian này. Còn bức tranh “Trống đồng và hoa sen” lại đưa hình tượng trống đồng Ngọc Lũ cổ xưa với đàn chim Lạc Hồng và Mặt trời, bên trên là một bình hoa sen của hiện tại. Cả hai yếu tố của quá khứ và của hiện tại, do con người tạo nên hay do thiên nhiên dâng tặng, tất cả trong hòa sắc tươi đỏ của năm mới.

“Hoa cúc vàng” - sơn dầu/acrylic, 50x60cm, chìm ngập trong gam vàng là những bông cúc đại đóa đong đưa, người xem có thể cảm thấy sự ẩm ướt trong từng cánh hoa và hương hoa thơm ngát. Phông màu ghi nhẹ êm đềm phía xa biểu hiện cho màn mưa lắc rắc…

Trong tranh của Văn Dương Thành, Hà Nội còn hiện ra qua những bức tranh vẽ phố phường. Bộ tranh sơn mài ghi lại kỷ niệm phố xưa, với “Phố Hàng Bạc”, “Hàng Bè”, “Hàng Thiếc”... chìm trong gam màu ghi xám với bầu trời rực rỡ dát vàng lá hoặc bạc lá.

Những bức tường cũ loang lổ được thể hiện bằng những mảng trứng trắng dát với những cung bậc nóng lạnh khác nhau, đem lại cảm giác thô ráp rất thật của toà kiến trúc. Người xem như được trở về với thời xa xưa, với hương vị, ánh sáng và nhạc điệu như trong giấc mơ.

Người xem còn nhận ra một góc Ô Quan Chưởng dưới nắng xuân, dưới trăng thu, dưới mưa phùn. Một Khuê Văn Các thanh tao của Văn Miếu ngàn năm, một chùa Trấn Quốc nổi lên giữa mặt nước hồ Tây.

Những tác phẩm có kích thước vài mét đến thật nhỏ đều mang đậm hồn Việt và sự tiếp nối của dòng chảy mỹ thuật folklore trên các trống đồng. Cầu Thê Húc bằng gỗ nằm vắt lối đền Ngọc Sơn với Bờ Hồ, nổi bật giữa lùm cây xanh um tùm, mặt nước hồ cũng có màu xanh lá cây...

Văn Dương Thành bền bỉ yêu Hà Nội ảnh 2
Phố Hàng Bạc qua nét vẽ Văn Dương Thành.

Tổng thống Mỹ gửi thư cảm ơn

Trong những bức tranh của hoạ sĩ Văn Dương Thành, có một bức tranh rất đặc biệt, đó là bức tranh bà trân trọng gửi tặng Tổng thống Mỹ B. Obama trong dịp ông qua thăm Việt Nam vào tháng 5/2016.

Kể về lý do dẫn tới câu chuyện này, họa sĩ Văn Dương Thành chia sẻ: Khi Tổng thống Obama sắp sang thăm Việt Nam, tôi có nhận được 2 thư điện tử của AMCHAM (Hiệp hội Thương mại Mỹ) và Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam gửi mời tôi tham dự buổi trò chuyện của Tổng thống Obama với nhân sĩ, trí thức, doanh nhân Hà Nội tại Trung tâm Hội nghị quốc gia Mỹ Đình.

Thú thật là trong thời gian họ gửi thư mời dù tôi đã đồng ý nhận lời tham dự buổi diễn thuyết của Tổng thống Obama nhưng vì đang bận cho một cuộc triển lãm lớn về Phật đản nên tôi không có nhiều thời gian để tìm hiểu về sự kiện này.

Tuy nhiên, nghĩ đến việc họ mời mình tôi cảm thấy rất vui vì mình là một hoạ sĩ bình thường mà họ lại luôn nhớ tới và ngỏ lời mời đầy trân trọng”.

Nhận lời, họa sĩ Văn Dương Thành nghĩ tới một món quà tặng ông Obama. “Tôi biết Tổng thống Obama từng trải qua tuổi thơ với khá nhiều biến cố.

Vì thế khi đã là Tổng thống của một cường quốc lớn và có tầm ảnh hưởng sâu rộng trên thế giới nhưng ông vẫn sống rất giản dị. Biết được điều đó nên khi nghĩ đến món quà sẽ tặng ông nhân dịp ông đến Việt Nam tôi đã không vẽ cái gì to lớn.

Tôi không vẽ những cảnh chùa hoành tráng, những biểu tượng nổi tiếng… mà chọn vẽ một con phố cũ rất bình dị của Hà Nội. Bức tranh này được sáng tạo với tinh thần và phong cách thuần Việt”, Văn Dương Thành kể.

“Bức tranh diễn tả đường phố Hà Nội với những ngôi nhà nhỏ lợp mái ngói xưa, nhấp nhô dưới rặng cây xanh cổ thụ, vươn cao, đầy sức sống mạnh mẽ. Màu sắc rất trong trẻo, vừa êm đềm, vừa tươi thắm và tràn ngập ánh nắng vàng.

Những mảng kiến trúc cổ như những yếu tố lịch sử trường tồn do bàn tay con người dựng nên, bên cạnh đó là sự trường tồn của những cây xà cừ cổ thụ hàng trăm năm mang biểu hiện của sức sống thiên nhiên vĩnh cửu, hai yếu tố đó tạo nên sự hấp dẫn và có thể làm người xem rung động.

Bức tranh sơn dầu trên vải, kích thước 50x60cm. Và trên biển đồng có đề dòng chữ: Hoạ sĩ Văn Dương Thành, Hà Nội, Việt Nam kính tặng Tổng thống Obama và phu nhân Michelle Obama”.

Nói thêm về việc vẽ bức tranh này, họa sĩ Văn Dương Thành cho biết, bà vẽ trong 3 đêm. “Đêm cuối, tôi đã thức đến 4 giờ sáng để kịp hoàn thành bức vẽ và các em sinh viên đã nhiệt tình đến hỗ trợ làm khô bức tranh”, họa sĩ tiết lộ.

“Lúc vẽ, tôi tự nhủ sẽ sáng tác thật thoải mái, phóng bút thật bay bổng, phóng khoáng, nhưng không mất đi ý nghĩa nhân văn cùng niềm tự hào dân tộc trong từng nét vẽ”.

Và bức tranh của họa sĩ Văn Dương Thành đã có mặt trên chiếc chuyên cơ đặc biệt cùng Tổng thống B. Obama về Mỹ. Cũng theo họa sĩ Văn Dương Thành, đầu tháng 12/2016, bà đã bất ngờ và cảm động khi nhận được thư của Tổng thống Mỹ B. Obama. Xin dẫn nguyên văn bức thư như sau:

Tòa Bạch Ốc, Washington,

Ngày 7 tháng 12 năm 2016,

Gửi họa sĩ Văn Dương Thành

Hà Nội, Việt Nam

Họa sĩ Văn Dương Thành thân mến,

“Rất cảm ơn bức tranh rất đẹp của họa sĩ. Phu nhân Michelle và tôi vô cùng cảm động trước tấm lòng của bà.

Mặc dù tất cả chúng ta đều đến từ những cộng đồng khác nhau, nhưng tôi tin tưởng rằng các cá nhân và các quốc gia sẽ trở nên mạnh mẽ hơn khi chúng ta cùng nhau làm việc.

Bằng việc kết nối biên giới, những giá trị văn hóa và tinh thần, tình đoàn kết giữa các dân tộc, chúng ta có thể hướng tới một thế giới hòa bình và thịnh vượng.

Xin cảm ơn tấm lòng mến khách của họa sĩ. Phu nhân Michelle và tôi trân trọng gửi những lời chúc tốt đẹp nhất tới họa sĩ.

Trân trọng, 

Tổng thống Barack Obama

Nâng niu từng mẩu ký ức

Họa sĩ Văn Dương Thành quê gốc ở Phú Yên nhưng lớn lên ở Hà Nội. Làm quen với cây cọ từ năm 7 tuổi, sau 12 năm học tại l’Ecole de Beaux Arts Đông Dương và Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội, bà tốt nghiệp Cao học Mỹ thuật năm 1980 và gặt hái được thành công từ khi còn rất trẻ, có tác phẩm đoạt giải thưởng Hội Mỹ thuật Việt Nam các năm 1972, 1974, 1975.

Hơn 30 năm qua (từ 1988) bà là “đại sứ văn hóa” giữa Việt Nam - Thụy Điển, nỗ lực giới thiệu văn hóa Việt Nam thông qua việc giảng dạy hội họa, ẩm thực và bằng chính những tác phẩm của mình. Nhưng, cũng giống như bao nhiêu người “dù có đi bốn phương trời, lòng vẫn hướng về Hà Nội”.

Với họa sĩ Văn Dương Thành, Hà Nội luôn luôn ấp ủ những ký ức, hoài niệm và một tình yêu vô bờ bến với mảnh đất mình gắn bó suốt những năm tháng đầu đời tươi trong. Tình yêu ấy dồn cả vào những nét vẽ để người xem, khi ngắm những tác phẩm về Hà Nội của Văn Dương Thành đều thấy được một Hà Nội theo dặm dài thời gian, vừa cổ xưa lại hiện đại, vừa tĩnh lặng nhưng cũng không kém phần sôi động, vừa mang mang hoài niệm của kí ức, lại ăm ắp hiện thực cuộc sống đương thời.

Hà Nội trong ký ức Văn Dương Thành còn đong đầy những kí ức ấu thơ với người cha dù nghèo nhưng vẫn khuyến khích con gái học vẽ.

Tiếc rằng, người cha mất quá sớm, có thể nói gây nên một chấn động trong tâm hồn trẻ thơ của nữ họa sĩ, vì vậy, sau này, mỗi khi nhớ đến cha là bà lại nhớ về Hà Nội với những góc phố nhỏ, quán nước, quán phở, với vỉa hè, ngôi nhà đọng lại màu kiến trúc, màu thời gian rất đậm được cha dẫn đi từ khi còn nhỏ xíu. Hay cái mầu hồng điều đậm sắc xuân xứ sở Á Đông đã ăn sâu, bắt rễ vào tâm hồn bà…

Văn Dương Thành cũng dành nhiều tình cảm vẽ chân dung người thầy của mình - danh họa Bùi Xuân Phái. Bà vẽ những chân dung này bằng cả niềm kính trọng, biết ơn, tôn vinh vì với bà, đó là bậc danh họa nổi bật của Hà thành hào hoa, thanh lịch…

Ngôi nhà bị phá hủy trong cuộc không kích gần đây của Israel ở Tartus.

Israel bị tố không kích Syria khiến 6 người thương vong

GD&TĐ - 3 binh sĩ đã thiệt mạng và 3 người khác bị thương trong một cuộc không kích của Israel vào vùng ngoại ô Damascus hôm qua (14/8) – một nguồn tin quân sự xác nhận với hãng thông tấn SANA. Những tên lửa của cuộc tấn công được cho là bắn vào khu vực Damascus và Tartus từ lãnh thổ Lebanon.
Giáo viên vùng khó luôn cố gắng tuyên truyền, vận động học sinh đi học đủ đầy.

Vùng khó mong thầy và trò được quan tâm nhiều hơn

GD&TĐ - Để giữ chân học sinh, giáo viên ở những vùng sâu, vùng xa không quản đường sá xa xôi đi vận động các em ra lớp. Thế nhưng hành trình tuyên truyền không chỉ ngày một, ngày hai nên thầy, cô mong rằng sẽ có chính sách hỗ trợ để động viên, khích lệ giáo viên.
Các chuyên gia thực hiện bồi dưỡng giáo viên trực tuyến cho nhiều địa phương.

Sẵn sàng cung ứng đủ sách giáo khoa tới các địa phương

GD&TĐ - Thực hiện Công văn số 503 của Bộ GD&ĐT, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết đã hoàn thành công tác tập huấn giáo viên sử dụng SGK lớp 3, 7, 10 và chuẩn bị đầy đủ sách giáo khoa cung ứng tới các địa phương trong cả nước.
Học sinh lớp 1 tỉnh Ninh Bình tựu trường ngày 22/8

Học sinh Ninh Bình tựu trường ngày 29/8

GD&TĐ - UBND tỉnh Ninh Bình đã ban hành Quyết định số 730/QĐ-UBND về kế hoạch thời gian năm học 2022-2023 đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên tỉnh Ninh Bình.
Ảnh minh họa.

Hiểu thế nào về sữa ít đường và sữa nguyên chất?

GD&TĐ - Trong mỗi dòng sản phẩm sữa có 3 loại sữa nguyên chất, sữa ít đường và sữa có đường. Bạn đã phân biệt được ba loại này chưa và liệu “sữa ít đường” có phải là “ít đường” không? Chuyên gia dinh dưỡng sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về những dòng sữa này.
Nguyễn Đức Hải làm việc tại cơ quan điều tra.

Kẻ chuyên rình giật dây chuyền của phụ nữ lớn tuổi sa lưới

GD&TĐ - Ngày 15/8, Cơ quan CSĐT Công an quận Lê Chân (TP. Hải Phòng) cho biết, đơn vị này vừa bắt giữ đối tượng Nguyễn Đức Hải (37 tuổi, trú tại tổ dân phổ số 1, phường Đằng Hải, quận Hải An) để điều tra làm rõ hành vi Cướp giật tài sản.