Thực tế lâm sàng cho thấy, ranh giới giữa sự sống và cái chết, hay giữa việc bảo tồn thẩm mỹ và phải cắt bỏ tuyến vú, đôi khi chỉ nằm ở một quyết định tầm soát sớm hay chủ quan bỏ qua.
Hai ngã rẽ từ nhận thức về tầm soát
Tại Bệnh viện Ung bướu TPHCM, chị H.N (36 tuổi, ngụ Lâm Đồng) nhập viện và được chẩn đoán mắc ung thư vú giai đoạn 2. Điều đáng nói, chị N. thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ rất cao khi mẹ ruột từng mất vì căn bệnh này.
Dù biết rõ tiền sử gia đình là một yếu tố rủi ro lớn, nhưng chị N. lại mang tâm lý chủ quan. Chị N. cho rằng mình còn trẻ, sức khỏe đang bình thường và đặc biệt là tâm lý "sợ bệnh" nên ngại đi khám. Chỉ đến khi sờ thấy khối u bất thường ở ngực, chị mới đến bệnh viện thì bệnh đã tiến triển. Ở giai đoạn 2, phác đồ điều trị trở nên phức tạp hơn, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn là gánh nặng tâm lý nặng nề cho người phụ nữ trẻ.
"Giá như tôi không chủ quan, giá như tôi đi tầm soát sớm hơn theo lời khuyên của bác sĩ thì có lẽ mọi chuyện đã khác", chị N. nghẹn ngào chia sẻ.
Trái ngược với sự hối tiếc của chị N. là câu chuyện đầy may mắn của chị N.T.H (28 tuổi, ngụ TPHCM). Dù tuổi đời còn rất trẻ và không có triệu chứng đau nhức rõ rệt, nhưng nhờ ý thức chăm sóc sức khỏe cao, chị H. chủ động đi tầm soát ung thư vú.
Kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh phát hiện một khối u kích thước nhỏ tại vú. Nhờ phát hiện ở giai đoạn rất sớm, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật loại bỏ khối u, bảo tồn được tuyến vú và thẩm mỹ cho bệnh nhân. Quá trình điều trị của chị H. diễn ra nhẹ nhàng, thời gian hồi phục nhanh chóng và chị sớm trở lại với cuộc sống sinh hoạt bình thường.
Đừng đợi có triệu chứng mới đi khám
Trao đổi về vấn đề này, Bác sĩ Lê Lý Trọng Hưng (Viện Giáp - Vú - Gan TPHCM), chuyên khoa Chẩn đoán hình ảnh, tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (TPHCM), nhận định ung thư vú thường tiến triển rất âm thầm ở giai đoạn đầu. Đa phần bệnh nhân ở giai đoạn khởi phát không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt, không đau, không sưng, khiến nhiều người lầm tưởng mình hoàn toàn khỏe mạnh. Không ít trường hợp người bệnh đến khám khi đã xuất hiện khối u lớn, tổn thương lan rộng, xâm lấn hạch nách hoặc di căn xa, làm giảm đáng kể hiệu quả điều trị và cơ hội sống.
Theo BS Hưng, phụ nữ từ 40 tuổi trở lên nên thiết lập thói quen tầm soát ung thư vú định kỳ hằng năm, ngay cả khi cơ thể không có dấu hiệu bất thường. Riêng với nhóm phụ nữ có nguy cơ cao – bao gồm những người có tiền sử gia đình (mẹ, chị em gái) mắc ung thư vú, người từng xạ trị vùng ngực, người bị rối loạn nội tiết kéo dài hoặc béo phì, việc tầm soát cần được thực hiện sớm hơn và tuân thủ chặt chẽ theo lịch hẹn của bác sĩ chuyên khoa.
Đặc biệt, BS Hưng cảnh báo phụ nữ trẻ tuyệt đối không nên chủ quan. Hiện nay, các bệnh viện ngày càng ghi nhận nhiều ca ung thư vú ở độ tuổi dưới 40. Việc tự theo dõi cơ thể, học cách tự khám vú tại nhà và đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường là cực kỳ quan trọng.
Trong cuộc chiến chống lại ung thư vú, chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò "người gác cổng" then chốt. Các phương pháp hiện đại thường được sử dụng bao gồm siêu âm tuyến vú, chụp nhũ ảnh (Mammography) và trong một số trường hợp phức tạp cần chỉ định cộng hưởng từ (MRI).
Phân tích sâu hơn về chuyên môn, BS Hưng cho hay mỗi phương pháp đều có ưu thế riêng và được chỉ định linh hoạt tùy theo độ tuổi và cấu trúc mô vú.
"Siêu âm là phương pháp không xâm lấn, an toàn, đặc biệt phù hợp với phụ nữ trẻ có mô tuyến vú dày. Trong khi đó, chụp nhũ ảnh lại có giá trị cao trong việc phát hiện các tổn thương vi vôi hóa, một trong những dấu hiệu sớm nhất của ung thư vú mà siêu âm đơn thuần có thể bỏ sót", BS Hưng nói.
Việc phối hợp đa phương thức giúp các bác sĩ có cái nhìn toàn diện, tăng độ chính xác trong chẩn đoán và hạn chế các can thiệp sinh thiết không cần thiết.
Bên cạnh việc tầm soát định kỳ, BS Hưng cũng nhấn mạnh vai trò của lối sống trong việc phòng ngừa bệnh. Duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, tăng cường vận động thể lực ít nhất 30 phút mỗi ngày là những "liều thuốc" tự nhiên hiệu quả. Ngoài ra, phụ nữ nên cho con bú nếu có điều kiện và cần thận trọng, tránh sử dụng các liệu pháp hormone kéo dài khi không có chỉ định y khoa.
"Không có biện pháp nào giúp phòng ngừa tuyệt đối ung thư vú, nhưng phát hiện sớm và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ có thể giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong, mang lại chất lượng cuộc sống tốt hơn cho người phụ nữ", BS Hưng nhấn mạnh.
