Trong những năm gần đây, tại một số nơi không khó để bắt gặp hình ảnh những nhóm học sinh tụ tập, trên tay là những thiết bị nhỏ gọn, phát ra những làn khói thơm mùi trái cây, kẹo ngọt. Đó chính là thuốc lá điện tử – một "sát thủ thầm lặng" đang len lỏi vào học đường dưới những hình thức tinh vi, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và tương lai của thế hệ trẻ.
Nhà giáo Đào Thị Phượng - Hiệu trưởng Trường THCS Đỗ Ngọc Du (xã Đại Thanh, Hà Nội) cho hay, công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật nói chung, phòng chống tác hại của thuốc lá điện tử, bạo lực học đường nói riêng luôn là nhiệm vụ quan trọng của nhà trường trong mỗi năm học. Nhà trường phối hợp với lực lượng Công an, Viện Kiểm sát địa phương để tuyên truyền tới học sinh về ý thức tuân thủ pháp luật.
Sự nguy hiểm đầu tiên của thuốc lá điện tử chính là khả năng "biến hình" không giới hạn. Thuốc lá điện tử thế hệ mới được thiết kế bắt mắt, mô phỏng các vật dụng quen thuộc như cây bút, ổ cứng USB, thỏi son hay những hộp sữa mini, đồ chơi lego. Điều này giúp học sinh dễ dàng qua mặt giáo viên và phụ huynh để sử dụng nếu không bị phát hiện kịp thời.
Đáng ngại hơn, một bộ phận phụ huynh và học sinh vẫn đang duy trì một niềm tin sai lệch rằng: Thuốc lá điện tử không độc hại bằng thuốc lá truyền thống. Họ tin vào những lời quảng cáo "không chứa hắc ín", "chỉ là hơi nước có mùi thơm". Tuy nhiên, sự thật hoàn toàn ngược lại.
Các chuyên gia y tế khẳng định, thuốc lá điện tử chứa nicotine đậm đặc – một chất gây nghiện cực mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển não bộ của trẻ em vốn chưa hoàn thiện. Nicotine làm suy giảm khả năng tập trung, gây rối loạn cảm xúc và tăng nguy cơ mắc các bệnh tâm thần.
Ngoài ra, dung dịch trong thuốc lá điện tử còn chứa hàng nghìn hóa chất, trong đó có các kim loại nặng (chì, niken, thiếc) và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi có khả năng gây ung thư. Điều này gây tác hại rất lớn tới sức khỏe của người sử dụng.
Trong năm học 2025-2026, Trường THCS Đỗ Ngọc Du đã mời cán bộ Công an xã Đại Thanh cùng cán bộ thuộc Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội tới trường tuyên truyền, trao đổi về cách nhận diện những tác hại, hình thức và cách phòng tránh thuốc lá điện tử. Khi được trang bị các nhận thức đúng sẽ giúp các em có những kỹ năng và hành động đúng để tránh xa khói thuốc lá trước những lời mời gọi, dụ dỗ.
Nhà giáo Đào Thị Phượng cho rằng, trong cuộc chiến phòng chống tác hại của thuốc lá điện tử, phụ huynh đóng vai trò là "chốt chặn" quan trọng nhất thay vì phó mặc cho nhà trường. Các bậc cha mẹ cần chủ động tìm hiểu xem thuốc lá điện tử - "vape" trông như thế nào để nhận diện kịp thời các vật dụng lạ trong cặp sách của con.
"Thay vì cấm đoán cực đoan, cha mẹ hãy trò chuyện với con như những người bạn. Hãy phân tích cho con hiểu vì sao các hãng thuốc lá lại nhắm vào trẻ em bằng mùi vị thơm ngon (dâu, bạc hà, chocolate) – thực chất đó chỉ là cái bẫy kinh doanh thiếu đạo đức trên sức khỏe của học sinh. Một gia đình không khói thuốc chính là môi trường giáo dục tốt nhất để trẻ nói không với các chất gây nghiện", cô Phượng nhấn mạnh.
Hiện nay, việc mua bán thuốc lá điện tử trên các trang mạng xã hội diễn ra khá dễ dàng với giá thành rẻ. Nhà nước cần có những quy định pháp lý mạnh mẽ hơn để cấm hoàn toàn việc quảng cáo, kinh doanh các sản phẩm này, đặc biệt là quanh khu vực trường học. Các cơ quan truyền thông cần liên tục đưa tin về các vụ việc ngộ độc thuốc lá điện tử để cảnh báo cộng đồng, đập tan những ngụy biện về "thuốc lá xanh" hay "thuốc lá vô hại".
