Chủ động nâng năng lực AI cho giáo viên
Trong quá trình chuyển đổi số, AI ngày càng hiện diện rõ hơn trong nhà trường. Với Tuyên Quang, công nghệ này không chỉ được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ soạn giảng mà đang được đặt trong chiến lược phát triển năng lực đội ngũ, giúp giáo viên chủ động thích ứng với yêu cầu mới.
Tuyên Quang đã sớm triển khai các hoạt động ứng dụng AI trong giáo dục. Cuối năm 2025, ngành Giáo dục tỉnh cho biết 100% giáo viên đã được tiếp cận công cụ AI; nhiều cơ sở giáo dục sử dụng AI để thiết kế video, bài giảng, xây dựng kế hoạch và hoạt động STEM.
Một số sản phẩm được xây dựng ngay từ cơ sở cho thấy AI đang từng bước đi vào công việc chuyên môn. Ở cấp mầm non, các chatbot được phát triển để hỗ trợ giáo viên soạn bài, thiết kế trò chơi, xây dựng kế hoạch; ở tiểu học có sản phẩm hỗ trợ xây dựng đề kiểm tra; cấp THCS ghi nhận ứng dụng AI giúp rút ngắn thời gian soạn giáo án và tài liệu dạy học.
Không dừng ở những ứng dụng riêng lẻ, tháng 4/2026, Sở GD&ĐT Tuyên Quang ký kết thỏa thuận hợp tác với STEAM for Vietnam về phát triển năng lực AI cho đội ngũ giáo viên giai đoạn 2026 - 2027, với sự đồng hành, tài trợ của Tập đoàn Meta.
Theo thỏa thuận, chương trình hướng tới trang bị cho giáo viên kỹ năng ứng dụng AI từ cơ bản đến nâng cao; đồng thời xây dựng cộng đồng giáo viên AI tại địa phương để kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa những cách làm hiệu quả. STEAM for Vietnam đảm nhiệm xây dựng nội dung, nền tảng học tập trực tuyến và đội ngũ huấn luyện viên; ngành Giáo dục Tuyên Quang phối hợp triển khai tại các cơ sở giáo dục.
Điểm đáng chú ý là chương trình không đặt mục tiêu đơn thuần giúp giáo viên “biết dùng” một số phần mềm AI. Theo đại diện STEAM for Vietnam, trọng tâm là giúp giáo viên hiểu cách tích hợp AI vào phương pháp giảng dạy, từ thiết kế bài học, tổ chức lớp học đến đánh giá học sinh.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu mới của ngành Giáo dục. Bộ GD&ĐT đã ban hành Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông, tạo thêm yêu cầu đối với đội ngũ nhà giáo trong việc hiểu, sử dụng và hướng dẫn học sinh tiếp cận công nghệ một cách phù hợp.
Tại Hội nghị tổng kết năm học 2025 - 2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027, lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang xác định xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý có năng lực chuyên môn, năng lực quản trị và năng lực chuyển đổi số, ứng dụng AI là một trong những nhiệm vụ quan trọng.
Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc yêu cầu ngành Giáo dục tạo bước đột phá về chuyển đổi số và ứng dụng AI, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành.
AI hỗ trợ thầy cô, không thay thế người thầy
Từ thực tế triển khai, AI đang giúp giáo viên giảm bớt một phần công việc kỹ thuật, dành thêm thời gian cho những hoạt động đòi hỏi chuyên môn và sự tương tác trực tiếp với học sinh.
Tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, công nghệ số và AI đã được sử dụng trong ôn tập, xây dựng ngân hàng câu hỏi, hỗ trợ phân tích kết quả học tập. Giáo viên có thêm công cụ để nhận diện những nội dung học sinh còn yếu, từ đó điều chỉnh hoạt động dạy học.
Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra yêu cầu: càng nhiều công nghệ, vai trò chuyên môn của giáo viên càng phải được nâng lên. AI có thể hỗ trợ tạo học liệu, gợi ý phương án tổ chức bài học nhưng giáo viên vẫn là người kiểm chứng thông tin, lựa chọn nội dung phù hợp và quyết định cách đưa công nghệ vào lớp học.
Đây là lý do Tuyên Quang chú trọng xây dựng năng lực AI thay vì chỉ trang bị công cụ. Khi giáo viên hiểu nguyên lý, biết đặt yêu cầu, kiểm tra kết quả và sử dụng AI đúng mục đích, công nghệ mới có thể thực sự trở thành trợ lý trong hoạt động chuyên môn.
Theo định hướng của ngành Giáo dục Tuyên Quang, chuyển đổi số phải hướng tới hiệu quả thực chất. Trong đó, phát triển đội ngũ nhà giáo là yếu tố trung tâm. Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm học mới, lãnh đạo tỉnh tiếp tục yêu cầu chú trọng năng lực chuyển đổi số, ứng dụng AI và tiếng Anh cho giáo viên, cán bộ quản lý.
Từ góc nhìn của giáo viên, việc được tập huấn theo hướng thực hành, gắn với từng môn học và công việc hằng ngày sẽ thiết thực hơn việc chỉ giới thiệu những tính năng mới của công nghệ. Khi biết cách khai thác AI để xây dựng học liệu, thiết kế hoạt động học tập, phân hóa nhiệm vụ và hỗ trợ đánh giá, giáo viên có thêm phương án tổ chức lớp học phù hợp với từng nhóm học sinh.
Đặc biệt, trong bối cảnh học sinh ngày càng tiếp cận AI sớm, giáo viên không chỉ cần biết sử dụng công nghệ mà còn phải trở thành người hướng dẫn học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, biết kiểm chứng thông tin và không phụ thuộc vào máy móc.
Tuyên Quang hiện tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI trong quản lý và dạy học. Tại một hội nghị gần đây, ngành Giáo dục cho biết đã đưa vào sử dụng 11 chatbot, trợ lý AI phục vụ quản lý, dạy học; tổ chức cuộc thi “Sáng tạo với AI trong giáo dục” với 491 sản phẩm dự thi và lựa chọn 54 trường xây dựng mô hình điển hình về chuyển đổi số.
Những con số này cho thấy AI đang dần chuyển từ câu chuyện thử nghiệm sang hoạt động chuyên môn cụ thể trong các nhà trường. Song, đích đến không phải là có thật nhiều công cụ công nghệ, mà là làm thế nào để mỗi giáo viên sử dụng được AI một cách có mục đích, có kiểm soát và tạo ra giá trị thực cho người học.
Khi người thầy được nâng cao năng lực số và năng lực AI, công nghệ sẽ có thêm cơ hội đi sâu vào từng bài giảng, từng lớp học. Đây cũng là nền tảng để Tuyên Quang tiếp tục thực hiện mục tiêu đổi mới tư duy, tạo chuyển biến mạnh mẽ và hướng tới những kết quả thực chất trong giáo dục.
