Tôi chỉ kịp thốt lên một tiếng kêu thầm trong bụng khi hai bàn tay nhỏ xíu ram ráp cùng lúc chộp lấy hai bên gáy tôi, giằng qua kéo lại như đang chơi một trận kéo co gay cấn. Một góc trang lót kêu lên tiếng “xoạc” khô khốc, xé toạc một đường nhỏ khiến toàn thân tôi đau điếng vì xót xa.
“Buông ra! Tớ nhìn thấy chú Mèo Mực này trước mà!”
“Không được, tớ chạy huỳnh huỵch từ sân bóng vào để kịp mượn cuốn này cho tiết Đọc mở rộng, cậu phải nhường tớ chứ!”
Tiếng tranh cãi lanh lảnh giữa hai cậu bé lớp Ba đang độ háo thắng chỉ chịu dừng lại khi tiếng gót giày quen thuộc của cô thủ thư khẽ khàng tiến lại gần. Một cái hắng giọng dịu dàng mà nghiêm nghị vang lên giữa gian phòng: “Hai bạn nhỏ dừng lại nào. Thư viện trường mình là nơi gieo mầm niềm vui đọc sách chứ đâu phải chỗ để tranh giành nhau? Cuốn truyện quý thế này, nếu các em giằng rách toạc ra thì tiết học tới các bạn khác lấy gì để đọc?”.
Hai bàn tay vội buông lỏng, bối rối đưa lên gãi đầu gãi tai. Cô thủ thư mỉm cười độ lượng, đỡ lấy tôi bằng cả hai bàn tay ấm áp. Cô cẩn thận miết lại nếp gấp bị nhàu nhĩ ở góc bìa, khéo léo dán lại vết rách nhỏ rồi nhẹ nhàng bảo hai cậu bé cùng ngồi chung bàn dưới giàn hoa giấy ngoài ban công để đọc chung. Lúc bấy giờ, tôi mới trút được một hơi thở phào nhẹ nhõm, thầm cảm ơn vị cứu tinh hiền hậu của mình.
Đấy, cuộc sống thường nhật của tôi ở thư viện Trường Tiểu học A vốn náo nhiệt, ấm áp nhưng cũng không ít phen thót tim như thế!
Tôi không phải là món đồ chơi điện tử phát sáng lấp lánh, cũng chẳng phải chiếc máy tính bảng hiện đại. Tôi là một cuốn truyện đồng thoại xinh xắn, được khai sinh từ Nhà xuất bản Kim Đồng, mái nhà thân thương ấp ủ biết bao giấc mơ tuổi thơ. Tôi khoác lớp áo bìa in trên nền giấy dày dặn mang tên kiêu hãnh: “Mèo Mực phiêu lưu ký”.
Dù mép bìa đã hơi sờn góc, gáy sách mang những vết sẹo nhỏ lấm tấm vệt keo dán lại của cô thủ thư sau bao mùa nâng niu gìn giữ, nhưng sức hút của tôi với các cô cậu học trò nhỏ chưa bao giờ giảm sút. Bìa vẽ chú Mèo Mực lông đen tuyền bóng mượt đang giương vuốt sắc lẹm, đôi mắt hổ phách rực lửa giữa đồng cỏ may bạt ngàn, sẵn sàng quyết đấu với Chuột Chúa Xám gian manh.
Câu chuyện bên trong kể về chính chú mèo ấy: một kẻ từng kiêu ngạo vì tài bắt chuột quanh chái bếp. Sau một lần bị bạn bè khích bác, Mèo Mực bỏ nhà dấn thân vào chuyến phiêu lưu hoang dã. Cậu lạc lối giữa cánh đồng hoang hun hút gió, đối mặt với nỗi sợ hãi tột cùng trước bầy chuột hung hãn và bóng đêm rình rập.
Nhưng chính lúc ngặt nghèo nhất, Mèo Mực đã gặp những người bạn tốt bụng: chú chim sâu chỉ lối dẫn đường, bác dế mèn tặng giọt sương mai, đàn đom đóm thắp sáng đường đêm… Chuyến đi bão táp ấy đã dạy cho chú mèo bài học vô giá về lòng dũng cảm, sự khiêm nhường và hơi ấm tình bạn.
Ở ngôi trường này, thư viện là không gian tuyệt vời với những ô cửa sổ nhìn ra tán bàng xanh mướt và góc đọc thân thiện ngoài trời rợp bóng mát mẻ, nơi tiếng gió thì thầm hòa cùng tiếng chim chuyền cành ríu rít. Cứ mỗi giờ ra chơi hay tiết Đọc mở rộng của môn Tiếng Việt, học sinh lại ùa vào ríu rít chọn sách.
Nhờ nội dung hấp dẫn và giàu hình ảnh sinh động, tôi luôn nằm trong nhóm sách được săn đón nhiều nhất của khối lớp Hai và lớp Ba. Hầu như ngày nào tôi cũng được nâng niu trên tay, đồng hành cùng các bạn nhỏ qua từng chuyến phiêu lưu kỳ thú.
Thế nhưng, đời một cuốn sách học trò cũng trải qua không ít nỗi niềm trắc trở. Có những bạn đọc rất dịu dàng, đôi bàn tay sạch sẽ khẽ khàng lật từng góc giấy như sợ làm tôi đau; nhưng cũng có bạn đọc ngấu nghiến, lật mở xoành xoạch làm mép giấy quăn queo. Đau lòng nhất là hồi năm ngoái.
Khi cô thủ thư đang bận hướng dẫn các bạn lớp Một chọn truyện tranh, một cậu bé có đôi mắt lém lỉnh đã lén rút cây bút lông kim trong hộp bút ra. Cậu hí hoáy vẽ thêm hai hàng ria mép ngoằn ngoèo, tô đen sì đôi mắt và vẽ thêm chiếc áo choàng kỳ quái cho Mèo Mực ngay trên trang bìa lót, rồi khúc khích cười một mình như vừa lập được một chiến công vang dội.
Vết mực loang lổ như một vết sẹo nhơ nhuốc trên thân thể khiến tôi tủi thân ghê gớm. Chiều hôm ấy, khi tiếng trống tan trường giòn giã khép lại một ngày học, trả lại không gian tĩnh mịch cho gian phòng, tôi khẽ sụt sùi khóc trong góc kệ gỗ.
Bác “Từ điển tiếng Việt” ở tầng dưới cùng cất giọng trầm ấm an ủi: “Đừng buồn, chú bé con. Sách trong trường học cùng thầy cô làm nhiệm vụ gieo mầm nhân cách. Trẻ con đôi khi nghịch ngợm, vô tâm vì chưa hiểu hết giá trị của những điều mình có. Sứ mệnh của chúng ta là nhẫn nại và thầm lặng dâng hiến. Những vết sẹo do sự vô ý hôm nay rồi sẽ có ngày thức tỉnh sự trân trọng trong tâm hồn các em.”
Lời bác như dòng nước mát lành xoa dịu vết thương rát buốt, giúp tôi gạt đi buồn tủi để tiếp tục kiên trì chờ đợi.
Thời gian thấm thoắt trôi qua, mùa thu ghé về khoác lên sân trường màu nắng vàng dịu ngọt như mật ong. Sang đầu tháng Mười, toàn trường rộn ràng bước vào Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời kết hợp với chuyên đề Đọc mở rộng của môn Tiếng Việt. Khắp nơi rực rỡ cờ hoa, khẩu hiệu. Thư viện trường tôi như một “thỏi nam châm” hút trọn sự náo nhiệt trong tuần lễ đầy ý nghĩa này.
Sáng hôm ấy, không gian “Thư viện xanh” dưới tán bàng râm mát được trang hoàng tươm tất. Những giỏ sách mây tre đan khéo léo treo dọc hành lang, bàn gỗ nhỏ phủ khăn trải bàn trắng tinh khôi bày la liệt sách mới theo từng chủ đề phong phú.
Cạnh bình hoa cúc vàng rực rỡ là những tập bài viết giữ vở sạch chữ đẹp của học sinh uốn thành hình bông hoa năm cánh mềm mại, từng nét chữ mực tím đều tăm tắp, tròn trịa như in.
Tôi được cô thủ thư trân trọng chọn đặt ngay giữa chiếc bàn trưng bày sách truyện tiêu biểu. Các bạn học sinh xúng xính trong bộ đồng phục trắng tinh, khăn quàng đỏ thắm tung bay trên vai, tíu tít vây quanh các góc đọc ngoài trời.
Tôi vừa khẽ đón làn gió thu mát rượi thì bất ngờ, một bàn tay nhỏ nhắn vươn tới, nhấc bổng tôi lên reo to: “Ôi, các cậu ơi lại xem này! Tớ gặp lại cuốn truyện năm ngoái tớ đọc rồi! Hai hàng ria mép oai vệ của chú Mèo Mực chính là do tay tớ vẽ đấy! Trông ngầu như hiệp sĩ đúng không?”
Cậu bé giơ cao tôi lên khoe với vẻ mặt vô cùng đắc ý. Tôi nhận ra ngay đôi mắt tinh quái ấy: Đó là Hoàng, cậu học trò nghịch ngợm nay đã lên lớp Ba, người từng để lại nét vẽ tai hại lên trang giấy của tôi hồi năm trước. Đám bạn xúm lại chỉ trỏ vào nét vẽ vụng về, cười ồ lên thích thú khiến Hoàng càng thêm đắc chí, cậu ưỡn ngực cười tít cả mắt.
Thế nhưng, tràng cười bỗng khựng lại khi một giọng nói trong trẻo, đanh gọn vang lên từ phía sau: “Có gì đáng tự hào đâu mà cậu cười lớn thế hả Hoàng? Nếu ai mượn sách thư viện cũng tùy tiện vẽ bậy như cậu, thì chẳng mấy chốc sách của trường mình sẽ biến thành những tập giấy nháp bỏ đi mất thôi!”.
Đó là Nhi, lớp trưởng lớp 3A, cô bé nổi tiếng say mê đọc sách và luôn là tấm gương giữ gìn sách vở cẩn thận nhất khối. Nhi bước lại gần, ánh mắt nhìn thẳng vào Hoàng, giọng dịu dàng mà kiên quyết: “Sáng nay thầy Hiệu trưởng phát động Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời đã dặn chúng mình rồi: Đọc sách là con đường ngắn nhất để bồi đắp tri thức và nuôi dưỡng tâm hồn. Để một cuốn sách hay đến được tay chúng mình, ngoài công sức của nhà văn, họa sĩ minh họa, còn là sự chăm chút từng ngày của cô thủ thư và ý thức gìn giữ của bao thế hệ học sinh đi trước. Nét vẽ tùy tiện của cậu đã làm sai lệch hình tượng Mèo Mực dũng cảm và làm hỏng vẻ đẹp thẩm mỹ của cuốn sách chung.”
Sân trường bỗng chùng hẳn xuống, những tiếng xì xào ban nãy tắt lịm. Những bạn nhỏ vừa cười hùa theo cũng lặng lẽ cúi gằm mặt nhìn mũi giày. Nhi đón lấy tôi từ tay Hoàng, ngón tay khẽ vuốt lên vết mực loang với ánh mắt xót xa rồi nhỏ nhẹ hỏi bạn: “Nếu cuốn vở sạch chữ đẹp của cậu dự thi đợt này bị ai đó vẽ bậy lên bìa, cậu có buồn không? Sách ở thư viện là tài sản chung, là người bạn tốt của chúng mình. Cậu có muốn người bạn ấy mang một vết sẹo nhem nhuốc, xấu xí để đi gặp các bạn khác không?”.
“Tớ… tớ không muốn…” Hoàng lí nhí đáp, hai má và vành tai đỏ bừng vì xấu hổ, rồi ngập ngừng nói tiếp: “Tớ biết lỗi rồi. Tớ vô tâm quá. May sao dạo ấy tớ dùng bút mực gel xóa được để vẽ. Chờ tớ một lát, tớ sẽ sửa lỗi ngay!”.
Nói xong, cậu bé chạy vội về lớp ở dãy nhà hai tầng rồi thở hổn hển quay lại với chiếc bút có đầu tẩy cao su chuyên dụng. Cậu cẩn thận đặt tôi lên chiếc ghế đá dưới bóng râm mát rượi của cây bàng, khẽ lật từng trang giấy có vết vẽ bậy. Bàn tay vốn quen nghịch ngợm giờ đây trở nên vô cùng cẩn trọng, tỉ mẩn chà nhẹ từng chút một lên vết mực cũ. Mồ hôi lấm tấm rỉ ra trên vầng trán thơ ngây.
Từng nét mực đen mờ dần theo từng nhịp tay miết nhẫn nại. Dẫu không thể trắng tinh như thuở ban đầu và vẫn lưu lại một vết sẹo mờ nhạt trên thớ giấy, nhưng hình ảnh chú Mèo Mực kiên cường đã hiện rõ trở lại, sạch sẽ và sáng sủa hơn hẳn.
“Xong rồi! Tuy vẫn còn một vết sẹo mờ mờ, nhưng từ nay tớ hứa sẽ giữ sách thật sạch, tuyệt đối không bao giờ làm đau sách nữa!” Hoàng thở phào nhẹ nhõm, nâng hai tay trao tôi lại cho Nhi: “Cậu đọc đi, câu chuyện về Mèo Mực hay và ý nghĩa lắm đấy!”
Một tràng pháo tay giòn giã vang lên từ đám bạn. Lòng tôi dâng trào một cảm giác ấm áp lạ kỳ. Vết sẹo trên trang giấy dường như không còn làm tôi đau nhức nữa, bởi chính nó vừa chứng kiến sự thức tỉnh đẹp đẽ của một tâm hồn học trò.
Suốt tiết Đọc mở rộng hôm ấy, Nhi ngồi bên chiếc ghế đá ven bồn hoa mười giờ, say sưa đọc từng trang sách dưới bóng bàng xanh mát. Từng cơn gió heo may thoảng qua mang theo mùi hoa ngâu thơm dịu dàng. Tôi cảm nhận rõ từng nhịp đập thổn thức của cô bé khi dõi theo bước chân Mèo Mực đối đầu với bầy chuột hung dữ trong đêm tối, và cả ánh mắt rạng rỡ của em khi chú mèo tìm được đường về nhà trong tình yêu thương của muôn loài.
Đến phần chia sẻ trước lớp, Nhi tự tin bước lên bục giảng, cầm tôi trên tay: “Thưa cô giáo và các bạn, hưởng ứng Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời, cuốn sách này không chỉ cho chúng em câu chuyện cảm động về lòng dũng cảm của chú Mèo Mực, mà hôm nay còn dạy chúng em bài học sâu sắc về sự trân trọng. Mỗi cuốn sách trong thư viện trường là một cánh cửa mở ra tri thức. Chúng mình yêu việc học, yêu việc đọc thì phải biết nâng niu, gìn giữ từng trang giấy, để cánh cửa ấy luôn rộng mở đón chào những người bạn tiếp theo”.
Lời chia sẻ mộc mạc khiến cả cô giáo chủ nhiệm, cô thủ thư và các bạn học sinh xúc động vỗ tay không ngớt. Tiết học khép lại nhưng dư âm của nó đã biến thành một bài học đạo đức tự nhiên và thấm thía vô cùng.
Sau ngày hội đọc sách và tiết chuyên đề đáng nhớ ấy, cuộc sống của tôi trong thư viện trường bước sang một trang hoàn toàn mới mẻ. Tôi không còn phải nơm nớp lo sợ những bàn tay giằng giật thô bạo hay những nét vẽ vô tình làm đau thân thể.
Câu chuyện về bài học giữ gìn sách của lớp 3A dường như đã lan tỏa thành phong trào rộng khắp toàn trường. Giờ đây, mỗi khi các bạn học sinh đến mượn sách vào giờ ra chơi hay các tiết Đọc mở rộng, các em đều đón lấy bằng cả hai tay với ánh mắt trân trọng.
Những ngón tay nhỏ nhắn lật giở từng trang nhẹ nhàng như sợ làm đau một người bạn tri kỷ. Nhiều bạn còn chu đáo lấy giấy báo và bìa bóng kính bao bọc lại góc mép cho những cuốn truyện cũ trên giá.
Vào một buổi chiều thu rải nắng vàng như mật, qua khung cửa sổ thư viện nhìn ra sân trường, tôi lại thấy Hoàng và Nhi ngồi kề vai nhau dưới tán cây rợp mát. Hoàng nhẹ nhàng lật mở từng trang sách, ngón tay khẽ chạm vào vết sẹo mờ mờ trên trang lót rồi mỉm cười nói với bạn: “Nhờ có cậu và chú Mèo Mực ngày hôm ấy mà tớ nhận ra sách quý giá biết bao. Nhìn vết sẹo này, tớ luôn tự nhắc mình phải biết đọc sách bằng cả sự nâng niu, trân trọng”.
Nhi khẽ gật đầu, nụ cười trong veo như nắng sớm mùa thu: “Đúng vậy, vết sẹo ấy nhắc chúng mình rằng sách chỉ thực sự sống trọn vẹn khi được đón nhận bằng một trái tim biết nâng niu”.
Tôi nằm êm ái giữa những ngón tay ấm áp của các em, lắng nghe tiếng trang giấy lật khẽ khàng như một bản nhạc êm đềm của tuổi học trò. Tôi hiểu rằng, thời gian có thể làm bạc màu tấm áo bìa, trang giấy có thể hằn lên những vết sẹo năm tháng, nhưng sứ mệnh của một cuốn sách học đường sẽ không bao giờ lụi tàn chừng nào nó còn được đón nhận bằng những ánh mắt trong veo và những đôi bàn tay biết yêu thương.
Chúng tôi, những người bạn nhỏ bằng giấy mực khiêm nhường trên kệ thư viện trường, sẽ mãi ở đây, cần mẫn thắp sáng ước mơ và cùng các em khôn lớn dưới mái trường thân thương.
