Từ thư viện truyền thống đến không gian tri thức không giới hạn
Tại Trường Tiểu học Võ Trường Toản (phường Diên Hồng, TPHCM), từ hè năm học 2025-2026, học sinh và giáo viên đã bắt đầu khai thác thư viện số như một kênh hỗ trợ học tập thường xuyên. Điểm nổi bật của mô hình là kho học liệu phong phú với hơn 10.000 tài nguyên số, được cập nhật liên tục, gồm sách điện tử, video bài giảng, podcast, bài tập trắc nghiệm, flashcard học tiếng Anh, thí nghiệm ảo... phù hợp với chương trình giáo dục tiểu học.
Trước đây, thư viện trường học chủ yếu là nơi học sinh tìm đến trong những giờ ra chơi để đọc sách, tra cứu tài liệu. Không gian thư viện tại Trường Tiểu học Võ Trường Toản vẫn giữ được nét gần gũi, thân thiện ấy. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của thư viện số, cánh cửa tri thức đã được mở rộng hơn nhiều. Thông qua tài khoản cá nhân, học sinh và giáo viên có thể truy cập kho học liệu bằng máy tính, điện thoại hoặc máy tính bảng, bất kể thời gian và địa điểm. Việc đọc sách, tìm kiếm tài liệu, ôn tập kiến thức vì thế không còn phụ thuộc vào giờ mở cửa của thư viện hay không gian lớp học.
Đáng chú ý, thư viện số còn tích hợp các thí nghiệm ảo, giúp học sinh quan sát và trải nghiệm những thí nghiệm thuộc các lĩnh vực Khoa học tự nhiên, Vật lí, Hóa học, Sinh học trong môi trường trực tuyến. Đây là nguồn học liệu trực quan, hỗ trợ giáo viên giúp học sinh hiểu sâu hơn về kiến thức, đặc biệt với những thí nghiệm khó triển khai trong thực tế do hạn chế về thời gian, cơ sở vật chất hoặc yêu cầu bảo đảm an toàn.
Không chỉ dừng lại ở việc số hóa tài liệu, thư viện số đang từng bước thay đổi cách học sinh tiếp cận tri thức, từ tiếp nhận kiến thức theo hướng thụ động sang chủ động tìm kiếm, khám phá và mở rộng hiểu biết theo nhu cầu của bản thân.
Tại Trường THCS Nguyễn Văn Tố (phường Diên Hồng, TPHCM), thư viện số đã được hình thành từ những năm học trước và dần trở thành địa chỉ quen thuộc đối với học sinh, phụ huynh, giáo viên trong quá trình tìm kiếm tài liệu phục vụ học tập, giảng dạy.
Nguồn tài liệu tại đây khá đa dạng, từ sách giáo khoa, sách tham khảo, sách nghiệp vụ đến sách đạo đức, sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh, truyện tranh và các hoạt động trưng bày sách.
Một điểm đáng chú ý là các chuyên đề thư viện, chương trình giới thiệu sách cũng được số hóa. Nhờ đó, hoạt động thư viện không chỉ tiếp cận một bộ phận học sinh trực tiếp đến thư viện mà còn có thể lan tỏa đến cha mẹ học sinh, đưa những câu chuyện hay, những cuốn sách ý nghĩa đến gần hơn với cộng đồng.
Hình thành thói quen tự học cho học sinh
Với học sinh, lợi ích thiết thực nhất của thư viện số chính là khả năng chủ động tiếp cận nguồn tài liệu phục vụ việc học. Em Nguyễn Nhật Hà, học sinh lớp 8/3, Trường THCS Nguyễn Văn Tố, chia sẻ thư viện số có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình tự học, giúp em thuận tiện tra cứu và nhanh chóng tìm được những tài liệu thầy cô yêu cầu.
“Em có thể tra cứu tài liệu mọi lúc, mọi nơi. Thông qua thư viện số, thầy cô giao bài rèn luyện cho chúng em và hướng dẫn chúng em tự học, tự đọc các tài liệu để mở rộng kiến thức. Em thích đọc sách nên thư viện số của trường em còn tìm được những giới thiệu các cuốn sách mới... Nên em truy cập vào thư viện số của trường thường xuyên”, Nhật Hà cho biết.
Theo cô Đỗ Thị Mỹ Hòa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Võ Trường Toản, việc xây dựng thư viện số xuất phát từ mong muốn hình thành một môi trường học tập mở, nơi học sinh có thể học mọi lúc, mọi nơi; giáo viên có điều kiện chia sẻ tài nguyên, tự bồi dưỡng chuyên môn và cha mẹ học sinh thuận lợi đồng hành cùng con trong quá trình học tập tại nhà. Ở góc độ giáo viên, thư viện số cung cấp nguồn học liệu phong phú, hỗ trợ thầy cô lựa chọn tài liệu, thiết kế bài dạy sinh động, trực quan, phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh.
“Hằng tuần, giáo viên có thể giới thiệu những nội dung phù hợp để học sinh tự ôn tập, củng cố kiến thức đã học. Cách làm này giúp việc học được duy trì thường xuyên, tạo điều kiện để học sinh chủ động bổ sung kiến thức mà không làm phát sinh áp lực bài tập. Đối với học sinh, thư viện số mở rộng không gian học tập ra ngoài lớp học.
Các em có thể chủ động đọc sách, tìm hiểu kiến thức, khám phá những nội dung yêu thích và ôn tập bất cứ khi nào có nhu cầu. Qua quá trình khai thác học liệu, học sinh từng bước hình thành thói quen tự học, kỹ năng tìm kiếm và lựa chọn thông tin. Đặc biệt, việc tiếp cận nguồn tài nguyên được tổ chức trên nền tảng phù hợp với lứa tuổi góp phần hạn chế những rủi ro khi các em tự tìm kiếm thông tin trên Internet”, cô Mỹ Hoà nhấn mạnh.
Chị Minh Nguyệt, phụ huynh Trường THCS Nguyễn Văn Tố, cho biết, thư viện số tạo thêm một cầu nối thiết thực giữa gia đình và nhà trường. Cha mẹ có thể cùng con đọc sách, tìm hiểu nội dung học tập, lựa chọn tài liệu phù hợp và chia sẻ những trải nghiệm học tập ngay tại nhà.
“Thư viện số không chỉ giúp phụ huynh chúng tôi biết định hướng dạy học của nhà trường mà các tài nguyên với hình thức thể hiện sinh động, trực quan ở thư viện số giúp phụ huynh chúng tôi gần gũi với con hơn trong các hoạt động học tập, rèn luyện. Điều này giúp ích rất nhiều cho phụ huynh trong việc đồng hành cùng con”, chị Minh Nguyệt chia sẻ.
