Nhiều mô hình sáng tạo giúp nâng cao nhận thức về tác hại thuốc lá
Nhận định hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá trong trường học là rất quan trọng, ông Cầm Văn Thân - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Huy Bắc (xã Phù Yên, Sơn La) cho biết, nhà trường đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm xây dựng môi trường học đường không khói thuốc.
Cụ thể, nhà trường chỉ đạo liên đội xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động ngoại khóa tuyên truyền về tác hại của thuốc lá và khói thuốc lá. Học sinh được khuyến khích tham gia vẽ tranh tuyên truyền với chủ đề phòng, chống tác hại thuốc lá, qua đó nâng cao nhận thức một cách trực quan, sinh động.
Trường cũng tổ chức sân khấu hóa các hoạt cảnh liên quan đến việc hút thuốc lá, tác hại và cách phòng tránh, lồng ghép trong các tiết sinh hoạt dưới cờ để tăng tính hấp dẫn và hiệu quả giáo dục.
Trong quá trình thực hiện, nhà trường đã xây dựng nhiều mô hình, sáng kiến nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của học sinh đối với việc sử dụng thuốc lá.
Nổi bật là việc thành lập đội xung kích, mỗi khối lựa chọn từ 5 đến 10 học sinh ngoan, có ý thức học tập và rèn luyện tốt. Đội xung kích có nhiệm vụ theo dõi, phát hiện và báo cáo với tổng phụ trách, giáo viên trực tuần và giáo viên chủ nhiệm nhằm hạn chế tối đa tình trạng học sinh mang thuốc lá vào trường và hút thuốc.
Bên cạnh đó, liên đội được chỉ đạo cử đội cờ đỏ phối hợp với giáo viên chủ nhiệm kiểm tra đột xuất các lớp vào giờ truy bài hoặc giờ ra chơi, đặc biệt chú ý đến những học sinh đã được xác định là có thói quen hút thuốc. Nhà trường cũng thiết lập hòm thư để thông qua học sinh, giáo viên có thể nắm bắt kịp thời các trường hợp vi phạm, từ đó đưa ra biện pháp xử lý phù hợp.
“Ngoài các biện pháp quản lý, nhà trường còn chú trọng đến yếu tố giáo dục, cảm hóa bằng việc thực hiện phương châm “mưa dầm thấm lâu”. Các thầy cô thường xuyên tổ chức những buổi gặp gỡ, trao đổi với học sinh có hành vi hút thuốc, giúp các em cảm nhận được sự quan tâm, yêu thương, từ đó hiểu rõ tác hại của thuốc lá và biết cách tránh xa thuốc lá, khói thuốc lá”, ông Cầm Văn Thân cho hay.
Khó khăn trong kiểm soát thuốc lá học đường và yêu cầu phối hợp
Thực tế, trong quá trình triển khai công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhà trường gặp không ít khó khăn. Làm rõ khó khăn này, cô Lê Hân, giáo viên Trường THCS Đống Đa (Hà Nội) cho biết, một bộ phận học sinh còn tò mò, dễ bị ảnh hưởng từ bạn bè, mạng xã hội, thậm chí từ chính gia đình khi vẫn có người sử dụng thuốc lá.
Do chưa nhận thấy ngay những tác hại trước mắt, nhiều em có tâm lý chủ quan, trong khi khả năng kiểm soát cảm xúc còn hạn chế, dễ dẫn đến phụ thuộc vào cảm giác hưng phấn do thuốc lá gây ra.
Bên cạnh đó, một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm hoặc chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của thuốc lá điện tử nên còn buông lỏng quản lý, giáo dục và nêu gương cho con em. Đáng chú ý, các sản phẩm thuốc lá điện tử ngày càng biến tướng với thiết kế giống bút, USB hay thỏi son, kèm theo mùi hương trái cây, khiến học sinh dễ lầm tưởng là vô hại và khó bị phát hiện trong trường học.
Ngoài ra, sự phát triển của mạng xã hội, việc học sinh sớm sở hữu điện thoại thông minh và có tiền tiêu vặt nhưng thiếu sự giám sát từ gia đình cũng tạo điều kiện cho việc mua bán, lôi kéo sử dụng diễn ra ngoài nhà trường mà phụ huynh không hay biết.
Tâm lý muốn khẳng định bản thân, sợ bị bạn bè đánh giá nếu không thử cũng là một trong những yếu tố khiến học sinh dễ bị cuốn theo.
Đây không chỉ là khó khăn của Trường THCS Đống Đa. Cùng có khó khăn này, từ thực tiễn triển khai tại Trường THCS-THPT Trưng Vương (Vĩnh Long), Hiệu trưởng Lê Thị Trang cho rằng, để xây dựng môi trường không khói thuốc một cách bền vững, không chỉ dừng lại ở “phong trào”, cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa các bên liên quan.
Trước hết, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình đóng vai trò then chốt, trong đó phụ huynh cần cam kết không hút thuốc trước mặt con em, đồng thời thường xuyên kiểm tra tư trang, quản lý chi tiêu để kịp thời phát hiện các dấu hiệu sử dụng thuốc lá.
Bên cạnh đó, nhà trường cần phối hợp với chính quyền địa phương, đặc biệt là công an phường, để kiểm tra, tuyên truyền các cơ sở kinh doanh không bán thuốc lá trong khu vực xung quanh cổng trường, nhất là trong phạm vi 100m theo quy định.
Ngoài ra, sự phối hợp với ngành y tế cũng rất cần thiết thông qua việc tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, cung cấp số liệu thực tế về các bệnh do thuốc lá gây ra, từ đó tác động mạnh mẽ đến nhận thức và hành vi của học sinh.
