Tại hội thảo khoa học cấp quốc gia về đào tạo tiến sĩ ngành luật, PGS.TS Trịnh Quốc Trung - Trưởng phòng Đào tạo Sau đại học, Trường Đại học Luật TPHCM cho biết, nhà trường đang triển khai và đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ mạnh mẽ đối với nghiên cứu sinh, trong đó có việc hỗ trợ 100% học phí trong thời gian đào tạo.
Cụ thể, đối với chương trình đào tạo tiến sĩ nội bộ, nghiên cứu sinh được hỗ trợ toàn bộ học phí trong 3 năm.
Đáng chú ý, sau khi hoàn thành chương trình, nghiên cứu sinh tiếp tục được hỗ trợ tương đương 100% học phí đã đóng, mức dự kiến tổng học bổng khoảng 400 triệu đồng.
Đây được xem là một trong những chính sách có tính khuyến khích cao, góp phần giảm áp lực tài chính và tạo điều kiện để người học tập trung vào nghiên cứu.
Bên cạnh đó, chính sách xét tuyển nghiên cứu sinh toàn thời gian cũng được xây dựng với nhiều ưu đãi như hỗ trợ thu nhập hằng tháng, tham gia hoạt động khoa học công nghệ, giảng dạy và các hoạt động nghiên cứu.
Từ những chính sách này, theo PGS.TS Trịnh Quốc Trung, mục tiêu không chỉ là thu hút người học mà còn hướng đến nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ ngành luật trong bối cảnh mới.
Thông tin thêm tại hội thảo, tính đến thời điểm 28/2/2026, Trường Đại học Luật TPHCM có 88 NCS hoàn thành chương trình đào tạo, trong đó 84 NCS đã được cấp bằng và 4 NCS đang trong quy trình xem xét công nhận học vị và cấp bằng tiến sĩ luật.
Thời gian trung bình để NCS hoàn thành chương trình đào tạo, được công nhận học vị và cấp bằng tiến sĩ là 5 năm.
Để đạt được kết quả tuyển sinh đào tạo trình độ tiến sĩ luật, nhà trường đã gia tăng đáng kể đội ngũ đủ điều kiện tham gia đào tạo trình độ tiến sĩ cao hơn so với mức trung bình của cả nước (35,7% năm 2025).
Lệch pha đào tạo luật
Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Phạm Hồng Thái - Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Luật cho rằng, hệ thống các cơ sở đào tạo luật hiện nay vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đào tạo trình độ tiến sĩ trên phạm vi cả nước.
Một trong những hạn chế đáng chú ý là tình trạng thiếu đội ngũ giảng viên đủ điều kiện hướng dẫn nghiên cứu sinh, cho thấy nguồn lực đào tạo ở bậc học này còn chưa tương xứng với nhu cầu thực tiễn.
Bên cạnh đó, sự phân bố lĩnh vực đào tạo giữa các vùng miền cũng chưa cân đối. Trong khi các cơ sở đào tạo phía Nam tập trung mạnh vào lĩnh vực luật tư, thì tại khu vực phía Bắc, đào tạo luật tư còn hạn chế, kể cả ở một số cơ sở lớn.
Ngược lại, các đơn vị phía Bắc lại có thế mạnh hơn ở lĩnh vực luật công, dẫn đến sự lệch pha nhất định trong cơ cấu ngành đào tạo.
Một vấn đề khác được GS.TS Phạm Hồng Thái chỉ ra là tình trạng kéo dài thời gian đào tạo nghiên cứu sinh.
Dù số lượng tuyển sinh có xu hướng tăng, nhưng đầu ra vẫn còn những trường hợp mất từ 7 - 8 năm mới hoàn thành chương trình.
Theo ông, thực trạng này xuất phát từ cả hai phía, bao gồm yêu cầu từ cơ sở đào tạo cũng như năng lực, điều kiện của chính người học.
"Nghiên cứu sinh cần chủ động xác định vấn đề nghiên cứu từ thực tiễn đời sống xã hội, thay vì phụ thuộc vào đề tài do giảng viên gợi ý", GS Thái nhấn mạnh.
GS Thái cũng chỉ ra, việc lựa chọn đề tài gắn với công việc chuyên môn sẽ giúp người học thuận lợi hơn trong quá trình nghiên cứu, đồng thời nâng cao tính ứng dụng của luận án.
Ở góc độ chất lượng đào tạo, GS Thái cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến chất lượng nghiên cứu sinh chưa cao là do điều kiện đầu vào đã "thoáng" hơn so với trước đây.
Nếu như trước kia, người học thạc sĩ luật phải có nền tảng cử nhân luật, thì hiện nay, nhiều trường hợp có thể học chuyển đổi từ ngành khác chỉ qua một số học phần bổ sung.
Điều này giúp mở rộng cơ hội tiếp cận cho người học, nhưng đồng thời cũng đặt ra vấn đề về đảm bảo chất lượng đầu vào của đào tạo tiến sĩ.
Trong năm 2025, 5 cơ sở đào tạo lớn tuyển sinh đào tạo trình độ tiến sĩ Luật tại Việt Nam bao gồm Trường Đại học Luật Hà Nội, Trường Đại học Luật TPHCM, Trường Đại học Luật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Luật thuộc Đại học Huế và Học viện Hành chính và Quản trị Công với quy mô tuyển lần lượt là 90/60/35/35/35.
Tuy nhiên, chỉ có 3 cơ sở đào tạo trình độ tiến sĩ có từ 5 ngành trở lên bao gồm Trường Đại học Luật Hà Nội (7 ngành); Trường Đại học Luật TPHCM (5 ngành) và Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (6 ngành).