Trung Quốc đang xúc tiến kế hoạch cho một sứ mệnh phòng thủ hành tinh tham vọng nhằm thử nghiệm liệu một tàu vũ trụ có thể thay đổi quỹ đạo của một vật thể gần Trái Đất hay không.
Theo một nhà nghiên cứu hàng đầu về không gian, dự án này liên quan đến việc phóng một tàu vũ trụ để va chạm với một tiểu hành tinh nhỏ nằm cách hàng chục triệu km, với mục tiêu làm lệch quỹ đạo chỉ vài cm.
Mức lệch dự kiến, khoảng 3,05–5,08 cm, có thể rất nhỏ, nhưng sẽ chứng minh khái niệm chuyển hướng tiểu hành tinh. Nếu được thực hiện trong năm nay, Trung Quốc sẽ trở thành quốc gia thứ 2 sau Mỹ đạt được cột mốc này.
Sứ mệnh phòng thủ tiểu hành tinh gồm tàu quan sát và tàu va chạm
Trưởng thiết kế chương trình thám hiểm Mặt Trăng quốc gia và là thành viên Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc, Wu Weiren, đã công bố dự án tại Hội nghị quốc tế Thám hiểm Không gian Sâu lần thứ ba (Tiandu) ở Hợp Phì, tỉnh An Huy.
Ông giải thích rằng sứ mệnh sẽ triển khai 2 tàu vũ trụ, một tàu va chạm để tấn công tiểu hành tinh và một tàu quan sát để ghi nhận vụ va chạm, nhằm củng cố vai trò của Trung Quốc trong nghiên cứu phòng thủ hành tinh, theo South China Morning Post.
Như ông Wu mô tả, sứ mệnh sẽ bắt đầu bằng việc tàu quan sát tiếp cận mục tiêu để tiến hành khảo sát chi tiết và thu thập dữ liệu vật lý chính xác.
Sau giai đoạn này, một tàu va chạm sẽ đâm vào tiểu hành tinh với vận tốc cao, trong khi tàu quan sát, được hỗ trợ bởi kính thiên văn mặt đất và trên quỹ đạo, sẽ ghi lại va chạm bằng hệ thống chụp ảnh tiên tiến.
Nhà khoa học này cũng vạch ra tầm nhìn của Trung Quốc về một hệ thống phòng thủ hành tinh toàn diện, kết hợp cảnh báo sớm, phản ứng trên quỹ đạo và sự chuẩn bị tổng thể cho các mối đe dọa tiềm tàng từ tiểu hành tinh.
Theo truyền thông Trung Quốc, chiến lược đặt va chạm động lực (kinetic impact) làm trọng tâm, được bổ trợ bởi các công nghệ khác nhằm tăng hiệu quả.
Ông Wu cũng nhấn mạnh rằng Bắc Kinh sẵn sàng hợp tác quốc tế, bao gồm chia sẻ dữ liệu, với mục tiêu xây dựng một khung phòng thủ tiểu hành tinh toàn cầu chung.
Tiểu hành tinh vừa là tài nguyên vừa là mối đe dọa tồn vong
Tiểu hành tinh thường được mô tả như hóa thạch của giai đoạn hình thành và tiến hóa ban đầu của Hệ Mặt Trời, chứa nhiều kim loại có giá trị như sắt, niken và các nguyên tố nhóm bạch kim.
Tuy nhiên, các tiểu hành tinh gần Trái Đất cũng được xem là một trong những mối đe dọa tồn vong nghiêm trọng nhất đối với nhân loại.
Những tiến bộ trong công nghệ quan sát đã dẫn tới việc phát hiện ngày càng nhiều tiểu hành tinh; theo NASA, tính tới tháng 6/2021 các nhà khoa học đã xác định 26.115 tiểu hành tinh gần Trái Đất và 2.185 đối tượng được phân loại là có khả năng nguy hiểm.
Sứ mệnh sắp tới của Trung Quốc dựa trên nhận thức ngày càng gia tăng này và tiếp nối nỗ lực năm 2022 của NASA, được coi là thử nghiệm phòng thủ hành tinh đầu tiên trên thế giới.
Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã thúc đẩy nghiên cứu về các tiểu hành tinh gần Trái Đất và phòng thủ hành tinh, song song với nỗ lực ngày càng tăng của Mỹ trong lĩnh vực này.
Được phóng tháng 5, tàu thăm dò Tianwen-2 của Trung Quốc có 2 mục tiêu chính: lấy mẫu từ tiểu hành tinh gần Trái Đất 2016 HO3 và sau đó tiến hành bay ngang nghiên cứu sao chổi vành đai chính 311P.
