TPHCM tìm lại tên cho liệt sĩ bằng ‘chìa khóa khoa học’ giám định ADN

Khắc khoải hàng chục năm chờ đợi và niềm tin vào khoa học

Không có giấy mời trên tay, chỉ mang theo bộ hồ sơ kỷ vật cùng tờ giấy báo tử đã nhuốm màu thời gian, bà Trần Thị Hạc (SN 1958, ngụ phường Tân Bình) và em gái út là bà Trần Thị Kim Thoa (SN 1963) tìm đến điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN tại TPHCM từ sáng sớm với hy vọng tìm lại phần mộ người anh trai là liệt sĩ Trần Quốc Hưng. Trong ký ức của người em gái út, ngày anh khoác ba lô chào gia đình lên đường nhập ngũ, bà mới 5 tuổi, tay còn đang bưng bát cơm, rồi anh đi mãi không về.

Theo bà Thoa, bố mẹ và người chị lớn lần lượt qua đời, nỗi trăn trở tìm anh càng thêm day dứt khi năm 2009, người mẹ nằm liệt giường có vẻ khó nhắm mắt xuôi tay trước lúc lâm chung. Thương mẹ, gia đình tìm đủ mọi cách và đăng ký nhờ nhà ngoại cảm Nguyễn Thị Nguyện ở Hà Nội chỉ dẫn vào Nghĩa trang Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. Dù đã xin phép Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh khắc bia tên, ảnh của anh trai để lễ Tết, giỗ chạp lên hương khói, sâu thẳm trong lòng hai chị em vẫn chưa thật sự yên tâm.

“Đọc báo biết chiến dịch 500 ngày đêm của Đảng và Nhà nước mở rộng lấy mẫu ADN cho đối tượng là em ruột liệt sĩ, hai chị em lập tức tìm đến vì tin tưởng tuyệt đối vào cơ sở khoa học thay vì những yếu tố tâm linh trừu tượng”, bà Thoa chia sẻ.

Cùng chung niềm khắc khoải ấy, bà Nguyễn Thị Bích Thái (SN 1947, ngụ phường Tân Sơn Nhì) cầm giấy báo của địa phương đến điểm lấy mẫu để tìm anh trai là liệt sĩ Trần Văn Minh. Anh của bà Thái đi bộ đội từ hồi gia đình còn ở Hải Phòng, trước khi vào miền Nam sinh sống. Lúc đó bà mới 5 tuổi, còn quá nhỏ nên không nhớ được năm sinh cũng như thời điểm anh lên đường.

“Gia đình có giấy báo tử nhưng không tìm thấy hài cốt, suốt hàng chục năm qua nghe ở đâu có thông tin đều lặn lội đi tìm mà chưa một lần có kết quả, nay đặt trọn hy vọng vào chương trình giám định ADN”, bà Thái tâm sự.

Tại điểm lấy mẫu, ông Nguyễn Hữu Thời (SN 1964, ngụ phường Tân Định) cũng mang theo ước nguyện của cả đại gia đình đi tìm người anh ruột hy sinh năm 19 tuổi tại chiến trường Dương Minh Châu. Ông Thời chia sẻ, anh trai đi bộ đội từ khi ông còn chưa sinh ra; gia đình chỉ được xác nhận là gia đình liệt sĩ chứ không có giấy báo tử, mấy chục năm qua vẫn miệt mài tìm kiếm nhưng chưa biết mộ phần anh nằm ở đâu để thắp nén hương, nên rất mong tìm lại được hài cốt, giọt máu của anh mình qua chiến dịch lần này.

Trách nhiệm và món nợ ân tình trước những phần mộ chưa tên

Đại tá Trần Hồng Minh, Phó Giám đốc Công an TPHCM, chia sẻ, để có được độc lập, tự do, hòa bình và sự phát triển của thành phố hôm nay, biết bao thế hệ cha anh đã anh dũng chiến đấu và hy sinh. Đến nay vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa xác định được danh tính, nhiều gia đình đợi chờ qua mấy chục năm chưa biết người thân yên nghỉ nơi đâu. Mỗi phần mộ liệt sĩ chưa có tên là một nỗi đau chưa nguôi của gia đình, đồng thời là trách nhiệm, là món nợ ân tình mà các thế hệ hôm nay phải dốc sức thực hiện.

Thiết thực hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Công an TPHCM phối hợp cùng Sở Nội vụ và các đơn vị tổ chức thu mẫu ADN đợt 2 năm 2026. Mỗi mẫu sinh phẩm gắn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Đề án 06 chính là một “chìa khóa khoa học” quý giá phục vụ đối sánh, tìm lại tên tuổi và cội nguồn cho các anh hùng liệt sĩ.

Theo Đại tá Ngô Xuân Thọ - Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Công an TPHCM, từ ngày 12 - 17/11/2026, chương trình tiến hành lấy mẫu sinh phẩm ADN cho 6.927 thân nhân liệt sĩ trên toàn địa bàn TPHCM tại 3 trạm cố định gồm hội trường UBND phường Thủ Dầu Một (số 1 Quang Trung), hội trường UBND phường Bà Rịa (đường Lê Duẩn) và hội trường UBND phường Phú Nhuận (159 Nguyễn Văn Trỗi), kết hợp 3 tổ lưu động đến tận nhà hỗ trợ người già yếu không thể đi lại.

Bên cạnh sự đồng hành của Công ty Cổ phần Di chuyển Xanh và Thông minh GSM hỗ trợ xe đưa đón thân nhân tận nhà, các tổ công tác đã trực tiếp rà soát, xác minh trước đó nhằm khắc phục tình trạng thông tin chưa đồng bộ sau khi Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sáp nhập hoặc mất liên lạc lâu năm, quyết tâm hoàn thành 100% chỉ tiêu.

Lấy sự thuận tiện của gia đình liệt sĩ làm thước đo thực hiện

Nhận diện rõ khó khăn khi số lượng đăng ký lớn trong thời gian ngắn và nhiều thân nhân đã cao tuổi, ở xa, Đại tá Trần Hồng Minh yêu cầu Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06) và Công an cấp xã phối hợp chặt chẽ cùng Cục C06 (Bộ Công an), Sở Nội vụ, UBND cấp xã tổ chức thu nhận đúng người, đúng diện, đúng quy trình trên cơ sở tự nguyện, bảo quản mẫu an toàn và bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân. Chương trình ưu tiên thân nhân dòng ngoại theo 6 nhóm, mỗi liệt sĩ tối đa 2 thân nhân, bảo đảm tỷ lệ thu mẫu đạt tối thiểu 70% số thân nhân đủ điều kiện.

Đại tá Trần Hồng Minh nhấn mạnh phải lấy sự thuận tiện của các gia đình làm thước đo, phân luồng hợp lý để thân nhân không phải chờ lâu, đồng thời đề nghị ngành y tế địa phương tham gia cùng tổ lấy mẫu và ứng trực xử lý các tình huống đột xuất về sức khỏe. Song song đó, Đảng ủy, UBND các phường, xã, đặc khu trực tiếp chỉ đạo công an, quân sự, y tế và Ban Chỉ đạo 515 cấp xã thông báo lịch đến từng hộ, hướng dẫn mang thẻ căn cước gắn chip và tổ chức đưa đón tập trung, không để sót lọt thân nhân đã đăng ký.

Sở Nội vụ tiếp tục đối chiếu bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”; Sở Tài chính bảo đảm kinh phí; Sở Văn hóa và Thể thao, các cơ quan báo chí, Thành Đoàn và Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ; Phòng PC06 theo dõi tiến độ hằng ngày để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, tổng hợp báo cáo UBND TPHCM và đề xuất khen thưởng các tập thể, cá nhân tiêu biểu.

“Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay là thêm một cơ hội để một liệt sĩ được gọi đúng tên, được trở về với quê hương, gia đình”, Đại tá Trần Hồng Minh khẳng định.