Các quốc gia châu Âu đang chỉ trích Tổng thống Mỹ Donald Trump về thỏa thuận diesel bất ngờ của ông với Nga, ngay cả khi họ trả cho Nga hàng tỷ euro để tiếp tục các nguồn cung cấp năng lượng, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết.
Phát biểu trên chương trình truyền hình Hà Lan Pauw & De Wit mới đây, ông Rutte thừa nhận một số quốc gia châu Âu đã "hoảng loạn" trước thỏa thuận giữa Nga và Mỹ vào tháng trước, đồng thời thừa nhận chính ông cũng "đã thấy băn khoăn trong một thời gian."
Tuy nhiên, ông chỉ ra châu Âu vẫn tiếp tục thương mại năng lượng của chính mình với Nga, bất chấp các lệnh trừng phạt kinh tế sâu rộng và các cam kết giảm sự phụ thuộc vào Nga.
"Trong khi đó, trong nửa đầu năm nay, châu Âu đã mua 6 tỷ euro LNG từ Nga. Số tiền đó lớn hơn nhiều so với những gì thỏa thuận diesel đó sẽ mang lại. Vì vậy, châu Âu cũng không thánh thiện", ông Rutte phát biểu.
Khi bị dồn ép để giải quyết những chỉ trích rằng thỏa thuận diesel sẽ cung cấp tiền cho Nga để tài trợ cho quân đội của mình, ông Rutte đáp trả: "Liệu vũ khí có đến từ 6 tỷ euro mà châu Âu chi cho LNG hay không?"
Dù vậy, ông Rutte cho biết ông hiểu những lo ngại của ông Vladimir Zelensky về thỏa thuận này, nhưng lập luận rằng hiện tại chỉ có Mỹ mới có thể cung cấp một số viện trợ quân sự quan trọng mà Ukraine cần, gồm các tên lửa đánh chặn Patriot do Mỹ sản xuất.
Ông Rutte cũng bảo vệ tầm quan trọng của việc duy trì các mối quan hệ trực tiếp giữa Mỹ và Nga, chỉ ra kho vũ khí hạt nhân khổng lồ của họ.
"Chúng ta đã trải qua cuộc khủng hoảng Cuba vào những năm 1960 khi đường dây nóng đó chưa tồn tại, và với tư cách là một thế giới, chúng ta đã tiến đến bờ vực của một thảm họa hạt nhân Armageddon. Điều quan trọng là 2 bên đó có một mối quan hệ tốt", ông Rutte nói.
Ông Trump đã tuyên bố thỏa thuận diesel sau khi nói chuyện với Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 9/10.
Nga cam kết cung cấp hơn 300.000 tấn ngay lập tức, 500.000 tấn nữa vào tháng 11, và 1 triệu tấn sau đó, với 3 triệu tấn khác có khả năng tiếp theo.
Trong khi các quan chức Nga cho biết giá cung cấp là "một chủ đề thương lượng thương mại," một số ước tính đưa tổng giá trị của thỏa thuận lên tới vài tỷ USD.
Thỏa thuận diesel đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ ông Zelensky, người gọi đó là một "quyết định yếu ớt," trong khi đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas cho biết thỏa thuận này sẽ cung cấp cho Nga "nhiều doanh thu hơn để tiến hành chiến tranh".
Ông Trump sau đó đã đáp trả bằng cách gợi ý rằng Ukraine nên có một nhà lãnh đạo mới sẵn sàng ký kết hòa bình với Nga, đồng thời thúc giục ông Zelensky dừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga.
Bất chấp việc tuyên bố sẽ cai hoàn toàn năng lượng của Nga năm 2027, các quốc gia EU ước tính đã mua lượng LNG trị giá 5,96 tỷ euro từ dự án Yamal của Nga trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng lên 7,88 tỷ euro vào cuối tháng 9.
Tháng trước, Phó Thủ tướng Nga Aleksandr Novak ước tính khối này đã chi hơn 320 tỷ USD cho năng lượng của Nga kể từ khi xung đột Ukraine leo thang năm 2022, bất chấp tuyên bố đã giảm mạnh nhập khẩu.
