Công ty hàng không của Mỹ Stavatti Aerospace đã công bố mẫu khái niệm SM-39 Razor, ứng viên cho chương trình F/A-XX Next Generation Air Dominance, nhằm thay thế dòng F/A-18E/F Super Hornet và định hình sức mạnh không quân hải quân đến thập niên 2040.
Chương trình F/A-XX được thiết kế để tạo ra thế hệ máy bay chiến đấu thứ 6, tối ưu cho hoạt động trên tàu sân bay.
Khác với Không quân Mỹ vốn tập trung vào ưu thế trên không, Hải quân yêu cầu một máy bay đa nhiệm, có khả năng tác chiến đối không, tấn công tầm xa đối đất, tác chiến điện tử và hoạt động trong môi trường bị đối phương kiểm soát dày đặc.
Ngoài ra, máy bay còn phải đóng vai trò trung tâm chỉ huy trên không, phối hợp với các máy bay không người lái chiến đấu hợp tác mang thêm cảm biến hoặc vũ khí.
Thiết kế 3 thân và tốc độ Mach 4
Điểm gây chú ý nhất của SM-39 Razor là thiết kế ba thân độc đáo. Hình ảnh mô phỏng cho thấy máy bay có ba thân nối liền với cánh biến hình, tích hợp trong cấu trúc cánh thân liền khối. Kiểu dáng này khiến nhiều người liên tưởng đến máy bay tàng hình hư cấu hơn là tiêm kích hải quân truyền thống.
Theo Stavatti, SM-39 Razor là máy bay tàng hình thế hệ thứ sáu, trang bị hai động cơ turbofan chu trình thích ứng có buồng đốt phụ. Công ty khẳng định máy bay có thể đạt tốc độ tối đa Mach 4 (gấp 4 lần tốc độ âm thanh), vượt xa các thiết kế đối thủ vốn chỉ đặt mục tiêu Mach 2.
Ngoài ra, Razor được cho có khả năng bay hành trình siêu âm ở Mach 2,5, cùng ưu thế về tầm hoạt động chiến thuật, trần bay, tải trọng, tốc độ leo cao và lực đẩy.
Một điểm khác biệt nữa là vật liệu chế tạo. Stavatti cho biết Razor sử dụng cấu trúc bằng bọt titan thay vì vật liệu composite carbon thông thường.
Nếu đúng như tuyên bố, những thông số này sẽ đưa SM-39 vượt trội về hiệu năng so với các đối thủ. Tuy nhiên, chính khoảng cách quá lớn này lại làm dấy lên hoài nghi trong giới chuyên môn.
Hoài nghi về kỹ thuật và năng lực công ty
Các chuyên gia đặt câu hỏi liệu động cơ turbofan có thể thực sự đưa một tiêm kích hải quân đạt Mach 4 hay không. Ở tốc độ gần siêu vượt âm, việc kiểm soát luồng khí cực kỳ khó khăn, đặc biệt với thiết kế ba thân dễ tạo ra tương tác sóng xung kích phức tạp.
Ngoài ra, vấn đề nhiệt độ cũng đáng lo ngại: ở tốc độ cực cao, bề mặt máy bay có thể nóng tới 400 °C. Nhiệt độ này khiến lớp phủ tàng hình khó duy trì và có thể biến máy bay thành “ngọn đuốc bay”, làm lộ tín hiệu hồng ngoại trong chiến đấu.
Bên cạnh thách thức kỹ thuật, hồ sơ năng lực của Stavatti cũng gây nghi ngờ. Thành lập năm 1994 tại Niagara Falls, New York, công ty tự mô tả là đơn vị thiết kế từ đầu. Trong hơn ba thập kỷ, Stavatti đã công bố nhiều mẫu khái niệm nhưng chưa từng chế tạo nguyên mẫu thực tế.
Ước tính công ty chỉ đạt doanh thu khoảng 3 triệu USD/năm với khoảng 25 nhân viên, nguồn vốn đến từ đầu tư tư nhân, ưu đãi chính phủ, đề xuất hợp đồng và bản quyền sở hữu trí tuệ.
So với các tập đoàn quốc phòng lớn, quy mô này quá nhỏ. Thêm vào đó, Hải quân Mỹ chưa xác nhận đã nhận được hồ sơ chính thức từ Stavatti cho chương trình F/A-XX. Dù lịch sử hàng không từng ghi nhận những bất ngờ thành công, hiện tại SM-39 Razor vẫn chỉ là một ý tưởng chưa được kiểm chứng.
