Nhận diện khoảng cách số trong kỷ nguyên AI
Hội thảo do Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông – Đại học Thái Nguyên (ICTU) phối hợp với Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) tổ chức, tập trung thảo luận các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phát triển thương mại điện tử theo hướng bền vững, bao trùm.
Sáng 12/9/2026, tại ICTU, Hội thảo khoa học với chủ đề “Thu hẹp khoảng cách số – Vấn đề và Giải pháp phát triển thương mại điện tử bền vững” diễn ra với sự tham dự của TS. Lê Hoàng Oanh – Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương; đại diện lãnh đạo VECOM, Đại học Thái Nguyên, ICTU cùng các cơ quan, đơn vị, chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên, sinh viên và cộng đồng doanh nghiệp.
Hội thảo là diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nhằm tháo gỡ những rào cản trong quá trình phát triển thương mại điện tử, đồng thời tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Phùng Trung Nghĩa – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng ICTU nhấn mạnh, thương mại điện tử đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của trí tuệ nhân tạo. Từ sáng tạo nội dung, marketing, bán hàng đến chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu và vận hành, AI ngày càng tham gia sâu vào hoạt động của doanh nghiệp.
Nếu trước đây, khoảng cách số chủ yếu được nhìn nhận qua khả năng tiếp cận hạ tầng và công nghệ, thì hiện nay, khoảng cách về năng lực ứng dụng, khai thác và làm chủ AI đang trở thành vấn đề đáng quan tâm.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thách thức không chỉ là hiện diện trên môi trường số mà còn nằm ở khả năng sử dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh. Vì vậy, thu hẹp khoảng cách số cần gắn với phát triển nguồn nhân lực, nâng cao kỹ năng số và tạo điều kiện để các chủ thể tiếp cận những giải pháp công nghệ phù hợp.
Hoàn thiện chính sách, thúc đẩy thương mại điện tử bền vững
Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là tham luận “Luật Thương mại điện tử và phát triển thương mại điện tử bền vững” do TS. Lê Hoàng Oanh – Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương trình bày.
Tham luận tập trung làm rõ định hướng hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thương mại điện tử, đồng thời nhấn mạnh vai trò của quản lý nhà nước và trách nhiệm của các chủ thể tham gia hệ sinh thái. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm hướng tới thị trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn, bền vững và tạo cơ hội phát triển cho nhiều nhóm doanh nghiệp.
Bên cạnh phiên toàn thể, chương trình có 7 phiên chuyên đề, tập trung vào các vấn đề như thương mại điện tử bền vững, khoảng cách số, hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực, ứng dụng AI, logistics xanh, thương mại điện tử nông sản và năng lực chuyển đổi số của doanh nghiệp.
Hội thảo thu hút hơn 100 bài báo khoa học đến từ 22 trường đại học; trong đó, hơn 60 bài được lựa chọn trình bày và công bố, cùng sự tham gia của các đơn vị thuộc mạng lưới VECOMNET.
Các nghiên cứu và trao đổi tại hội thảo góp phần làm rõ những thách thức trong quá trình chuyển đổi số, đồng thời mở ra cơ hội kết nối tri thức khoa học với nhu cầu thực tế. Qua đó, các giải pháp về công nghệ, quản trị và đào tạo có thêm điều kiện được trao đổi, hoàn thiện và vận dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Gắn đào tạo với thực tiễn thị trường
Cùng với hoạt động nghiên cứu khoa học, ICTU xác định đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số là một trong những định hướng trọng tâm.
Theo PGS.TS. Phùng Trung Nghĩa, ICTU là một trong ba trường đại học đầu tiên tại Việt Nam đào tạo ngành Thương mại điện tử. Hiện Nhà trường có gần 1.500 sinh viên ngành này; nếu tính thêm các ngành gần gắn với kinh tế số, truyền thông và thiết kế, quy mô đạt khoảng 5.000 sinh viên trên tổng số khoảng 14.000 sinh viên đại học chính quy.
Để nâng cao chất lượng đào tạo, Nhà trường chú trọng triết lý “Thực dụng – Thực tế – Thực chiến”, tăng cường cơ hội để người học tiếp cận các bài toán của thị trường ngay trong quá trình học tập.
Một trong những định hướng đáng chú ý là kế hoạch xây dựng “công xưởng livestream” tại ICTU với sự tham gia của Nguyễn Minh Trường, cựu sinh viên Nhà trường, nhà sáng lập thương hiệu Ăn cùng bà Tuyết. Theo mô hình dự kiến, doanh nghiệp bảo đảm nguồn hàng và logistics; Nhà trường tổ chức không gian, công nghệ và đào tạo; sinh viên trực tiếp tham gia sáng tạo nội dung, livestream và bán hàng.
Mô hình hướng tới tạo môi trường thực hành nghề nghiệp, giúp sinh viên vận dụng kiến thức vào hoạt động kinh doanh thực tế, đồng thời nâng cao kỹ năng sáng tạo nội dung, tiếp thị và tổ chức bán hàng trên nền tảng số.
ICTU cũng tăng cường kết nối với doanh nghiệp, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và các nền tảng công nghệ. Nhà trường hợp tác với Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Thanh niên Việt Nam – Trung ương Đoàn trong các chương trình khởi nghiệp sinh viên về thương mại điện tử; phối hợp với TikTok triển khai các hoạt động phát triển thương mại điện tử và kinh tế số.
Đồng thời, ICTU hợp tác cùng Kenan Foundation Asia trong chương trình nâng cao năng lực ứng dụng AI, hướng tới hỗ trợ 18.700 doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa trên toàn quốc.
Thông qua VECOM 2026, ICTU và VECOM kỳ vọng thúc đẩy các hoạt động hợp tác giữa nhà trường, cơ quan quản lý, giới nghiên cứu và doanh nghiệp; từng bước đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn, góp phần phát triển thương mại điện tử bền vững.
Thông điệp “Thu hẹp khoảng cách số cũng chính là thu hẹp khoảng cách AI” được PGS.TS. Phùng Trung Nghĩa nhấn mạnh như định hướng xuyên suốt của hội thảo. Theo đó, AI cần trở thành công cụ hỗ trợ các doanh nghiệp và địa phương nâng cao năng lực, thay vì tạo ra những rào cản mới đối với các nhóm còn hạn chế về nguồn lực và kỹ năng số.
Trong khuôn khổ chương trình, TS. Bùi Trung Kiên – Phó Chủ tịch VECOM và PGS.TS. Phùng Trung Nghĩa đã trao cờ luân lưu cho Trường Đại học Quy Nhơn, đơn vị đăng cai Hội thảo khoa học VECOM 2027.
Hoạt động này tiếp tục nối dài hành trình kết nối, chia sẻ tri thức và thúc đẩy hợp tác trong mạng lưới VECOM, hướng tới xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử phát triển bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy kinh tế số Việt Nam.
