Thử nghiệm trên biển và chương trình phát triển
Nhật Bản vừa công bố những hình ảnh mới về việc pháo ray (railgun) lắp trên tàu được bắn từ tàu thử JS Asuka ngày 10/9, đánh dấu cột mốc trong nỗ lực phát triển vũ khí năng lượng định hướng cho Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản.
Cơ quan Mua sắm, Công nghệ và Hậu cần (Acquisition, Technology and Logistics Agency — ATLA), thuộc Bộ Quốc phòng, cho biết họ đã tiến hành thử nghiệm pháo ray gắn trên tàu từ tháng 6 đến đầu tháng 7 với sự hỗ trợ của Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản.
Đây là lần đầu Nhật Bản công bố hình ảnh pháo ray hoạt động khi được gắn trên một tàu thật.
Bộ Tư lệnh Nghiên cứu và Phát triển Hạm đội vận hành con tàu như một phương tiện trình diễn công nghệ. Chương trình do ATLA quản lý, với sự hỗ trợ công nghiệp từ Japan Steel Works, một trong những nhà sản xuất súng pháo hàng hải hàng đầu của nước này.
Nhật Bản chính thức khởi động nỗ lực phát triển pháo điện từ vào năm 2016 và bắt đầu thử nghiệm bắn thật từ 2022. Giai đoạn nghiên cứu ban đầu tập trung vào hai thách thức kỹ thuật lớn: giữ viên đạn ổn định ở tốc độ siêu thanh và giảm mài mòn nòng súng do chịu ứng suất cực lớn.
Thông số kỹ thuật, năng lực và bối cảnh quốc tế
Pháo ray, được thử nghiệm trên tàu thử nghiệm JS Asuka, được báo cáo nặng khoảng 8 tấn và có nòng dài 6 mét. Phân tích nguồn mở được dẫn lại cho thấy hệ thống phóng các viên đạn thép đường kính khoảng 40 mm, nặng xấp xỉ 320 gram.
Trong các thử nghiệm trước, hệ thống đạt vận tốc miệng nòng khoảng 2.230 mét/giây (tương đương Mach 6,5); các nhà hoạch định hướng đến việc nâng năng lượng tích điện từ 5 megajoule lên 20 megajoule.
Pháo ray dùng lực điện và từ để tăng tốc viên đạn, tạo ra lực cực lớn có thể làm hư hại nhanh các bộ phận bên trong.
Hải quân Mỹ đã hủy bỏ dự án pháo ray được công khai vào năm 2021 sau khi chi hơn 500 triệu USD; nguyên mẫu Mỹ gặp hiện tượng mòn nòng nghiêm trọng chỉ sau chưa đầy 30 lần khai hỏa, dẫn tới Washington chuyển trọng tâm công khai sang hệ thống laser rắn.
Tuy nhiên, các hệ thống laser cũng đang đối mặt với hiệu suất không ổn định và sẵn sàng chiến đấu giới hạn.
Khác với đạn nổ truyền thống, pháo ray dựa vào năng lượng động năng thuần túy của viên đạn bay ở tốc độ siêu thanh để gây hỏng hóc, khiến nó trở thành lựa chọn tiết kiệm chi phí trong một số vai trò so với tên lửa dẫn đường. Các sơ đồ ý tưởng cho thấy viên đạn có thể được cấu hình cho nhiều nhiệm vụ, gồm dạng mảnh vỡ chống không.
Pháo ray tránh được hạn chế tầm nhìn trực tiếp và suy giảm trong khí quyển vốn ảnh hưởng tới vũ khí laser, cho phép vận hành trong mọi điều kiện thời tiết và có tiềm năng tấn công vượt đường chân trời — lợi thế quan trọng trên biển.
Các nhà hoạch định quốc phòng Nhật Bản đã nghiên cứu kết hợp pháo ray với hệ thống đánh chặn tầm xa để tăng cường lớp phòng không trước các mối đe dọa như phương tiện lượn siêu thanh và đàn máy bay không người lái.
Các đối đầu ở Biển Đỏ, nơi các tên lửa đánh chặn đắt tiền đã được sử dụng để đối phó với những UAV giá rẻ, đã làm nổi bật thách thức kinh tế của chiến lược phòng thủ phụ thuộc vào tên lửa.
