Tạo lực hút mạnh với nhân tài khoa học công nghệ
PGS.TS. Ngô Tứ Thành, Viện Công nghệ thông tin (Học viện Phụ nữ Việt Nam) cho rằng, Nghị định số 179/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 20/5/2026 quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với giáo dục đại học, khoa học công nghệ và chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia trong bối cảnh AI, bán dẫn và chuyển đổi số đang phát triển mạnh mẽ hiện nay.
Theo PGS.TS. Ngô Tứ Thành, điểm nổi bật đầu tiên của Nghị định là thay đổi tư duy đầu tư cho khoa học cơ bản.
Trước đây, nhiều ngành như Toán, Vật lí, Khoa học vật chất hay Kỹ thuật mỏ gặp khó khăn trong thu hút người học do cơ hội tài chính còn hạn chế. Nay, với việc Nhà nước hỗ trợ học bổng trực tiếp, mức cao nhất lên tới 8,4 triệu đồng/tháng cho nghiên cứu sinh và duy trì hỗ trợ trong nhiều năm, đã phát đi tín hiệu chiến lược rằng khoa học cơ bản không còn bị xem là lĩnh vực “ít giá trị kinh tế”, mà chính là nền tảng của AI, bán dẫn và các công nghệ lõi.
Ông cũng đánh giá Nghị định sẽ tạo “cú hích” lớn cho các lĩnh vực AI và công nghệ bán dẫn khi danh mục ngành được hỗ trợ bao gồm Công nghệ thông tin, Máy tính, Điện tử - Viễn thông, Vật liệu, Kỹ thuật cơ khí, vi mạch bán dẫn…
Đây đều là những lĩnh vực nằm ở trung tâm cạnh tranh công nghệ toàn cầu, cho thấy Việt Nam đang chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực cho “cuộc đua công nghệ chiến lược” trong tương lai.
Chính sách này đồng thời sẽ tác động mạnh tới lựa chọn ngành nghề của học sinh giỏi. Việc ưu tiên hỗ trợ học sinh đạt giải quốc gia, quốc tế, sinh viên tài năng và người học có thành tích xuất sắc có thể khiến nhiều học sinh thay đổi định hướng, mạnh dạn lựa chọn các ngành khoa học, kỹ thuật thay vì tập trung vào các lĩnh vực kinh tế hay tài chính như trước đây.
Đối với các trường đại học, đặc biệt là khối kỹ thuật và công nghệ, Nghị định mở ra cơ hội lớn để thu hút sinh viên giỏi, mở rộng các chương trình tài năng, thúc đẩy nghiên cứu về AI, bán dẫn và các công nghệ chiến lược, đồng thời hình thành hệ sinh thái nghiên cứu mạnh hơn.
PGS.TS. Ngô Tứ Thành nhấn mạnh, ý nghĩa của Nghị định không chỉ dừng ở một chính sách học bổng mà còn thể hiện bước chuyển quan trọng từ tư duy “đào tạo đại trà” sang “đầu tư nhân tài khoa học công nghệ chiến lược”.
Nếu được triển khai hiệu quả, Nghị định có thể góp phần hình thành đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học mới cho Việt Nam trong 10-20 năm tới, tương tự cách Hàn Quốc và Trung Quốc từng đầu tư mạnh cho STEM và công nghiệp bán dẫn.
Động lực phát triển nhân lực khoa học sự sống chất lượng cao
Riêng với lĩnh vực Sinh học và Sinh học ứng dụng, PGS.TS Phạm Thành - Trưởng Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế cho rằng, Nghị định 179/2026/NĐ-CP có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi lần đầu tiên Nhà nước sử dụng chính sách học bổng như một công cụ định hướng phát triển nguồn nhân lực cho các ngành khoa học sự sống.
Việc hỗ trợ người học từ bậc đại học đến sau đại học sẽ góp phần thu hút sinh viên giỏi vào các chuyên ngành nền tảng như sinh học phân tử, di truyền học, sinh thái học, đồng thời tạo điều kiện hình thành đội ngũ nghiên cứu trẻ có trình độ cao.
Đối với lĩnh vực Sinh học ứng dụng, theo PGS.TS Phạm Thành, Nghị định mở ra cơ hội thúc đẩy mạnh các lĩnh vực then chốt như công nghệ sinh học nông nghiệp, chọn giống bằng chỉ thị phân tử, phát triển dược liệu và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ tài nguyên bản địa, cũng như công nghệ sinh học công nghiệp và môi trường.
Chính sách không chỉ góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thương mại hóa các sản phẩm sinh học, qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng đa dạng sinh học của Việt Nam, hướng tới phát triển kinh tế sinh học bền vững và gia tăng giá trị trong chuỗi sản xuất nông nghiệp - y sinh.
“Với đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và các chương trình đào tạo gồm cử nhân Sư phạm Sinh học, thạc sĩ Sinh học và tiến sĩ Động vật học, Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế sẽ góp phần đào tạo nguồn nhân lực nghiên cứu chất lượng cao trong lĩnh vực Sinh học và Sinh học ứng dụng cho xã hội, đặc biệt tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên”, PGS.TS. Phạm Thành chia sẻ.
