Tết Nguyên đán 2026: Phim hoạt hình Việt vắng bóng

Trong khi các cụm rạp dành suất chiếu cho nhiều phim hoạt hình nhập khẩu, thì sản phẩm do các nhà làm phim nội địa hoàn toàn vắng bóng ở mùa phim quan trọng nhất năm.

Hoạt hình ngoại lấp đầy phòng vé Tết

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 chứng kiến mùa phim sôi động tại các rạp trên cả nước, với sự hiện diện quen thuộc của phim Việt ở dòng tâm lý gia đình và phim ngoại nhập ở nhiều phân khúc. Tuy nhiên, phim hoạt hình nội địa lại hoàn toàn vắng bóng trên màn ảnh rộng giữa thời điểm được coi là “mùa vàng” doanh thu.

Đó không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên, cũng không chỉ là câu chuyện của riêng một mùa phim. Sự vắng bóng của hoạt hình Việt dịp Tết cổ truyền phản ánh những vấn đề mang tính chiến lược trong quá trình phát triển công nghiệp hoạt hình nói riêng và công nghiệp văn hóa nói chung.

Dịp Tết năm nay, các rạp chiếu vẫn dành suất cho phim hoạt hình, chủ yếu phục vụ khán giả gia đình và trẻ em. Nhiều tác phẩm hoạt hình được truyền thông giới thiệu là lựa chọn nhẹ nhàng, phù hợp không khí Tết, trong đó có những phim được đánh giá cao về mặt giải trí và kỹ thuật.

Tuy nhiên, toàn bộ các phim hoạt hình ra rạp đều là sản phẩm được nhập khẩu và phát hành tại Việt Nam. Trên các diễn đàn review phim Tết cũng như các đơn vị thống kê phòng vé đều không ghi nhận sự hiện diện của bất kỳ phim hoạt hình nội địa nào.

Nổi bật là “Thỏ gà du xuân đại náo địa đạo” - phần hai của “Thỏ gà rà kho báu” (2022), do nWave và Octopolis (châu Âu - Pháp) sản xuất, khởi chiếu mùng 1 Tết (17/2). Phim tiếp tục theo chân Chickenhare trong hành trình tìm sóc đất có khả năng đảo ngược thời gian, với đồ họa và nhịp kể được nâng cấp.

Cũng ra rạp mùng 1 Tết, “Khủng long đón Tết” của đạo diễn Sam Wilson thuộc dòng hoạt hình phiêu lưu gia đình, xoay quanh nhóm động vật rừng châu Phi vô tình xuyên không về thời tiền sử và buộc phải hợp tác với khủng long để trở về hiện tại. Trong khi đó, “Biệt đội thú cưng: Cuộc chiến trên đường ray” (Pets on a Train), khởi chiếu từ mùng 4 Tết, mang màu sắc vui nhộn với câu chuyện đối đầu giữa Chim Ưng, chó cảnh sát Rex và gấu mèo Hans.

Ngoài ra, các tựa phim hoạt hình được nhắc đến nhiều trong mùa Tết vẫn chủ yếu đến từ các hãng sản xuất quốc tế lớn như Angry Birds, Super Mario, Minions. Thậm chí, hoạt hình Trung Quốc “Tiểu yêu quái núi Lãng Lãng” cũng chớp thời cơ ra rạp Việt và hiện đang giữ vị trí tốp đầu doanh thu với gần 10 tỷ đồng doanh thu dịp cuối tuần qua.

Nếu chỉ nhìn bề nổi, sự thiếu vắng phim hoạt hình Việt dịp Tết có thể được lý giải bằng các nguyên nhân quen thuộc, như kinh phí sản xuất lớn, thời gian làm phim dài, rủi ro doanh thu cao, khó cạnh tranh với các thương hiệu quốc tế. Tuy nhiên, nếu dừng lại ở đó thì câu chuyện về hoạt hình Việt sẽ không còn gì để bàn.

Bài toán dài hạn của hoạt hình Việt

Tết Nguyên đán là mốc chiến lược của thị trường phim gia đình, nhưng việc vắng bóng hoạt hình cho thấy thể loại này vẫn đứng ngoài các tính toán của điện ảnh trong nước. Dù những năm qua đã có một số dự án gây chú ý như “Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm Lầy Lội” hay “Trạng Quỳnh nhí” nhưng các nỗ lực này chủ yếu mang tính đơn lẻ, chưa hình thành được chuỗi sản xuất ổn định.

Với nhiều quốc gia, hoạt hình là một ngành công nghiệp văn hóa hoàn chỉnh, gắn với giáo dục, giải trí, truyền thông và công nghệ số. Một bộ phim hoạt hình thành công không chỉ đem lại doanh thu phòng vé, mà còn mở rộng sang đồ chơi, sách, trò chơi, nền tảng số và các sản phẩm phái sinh khác.

Ở Việt Nam, công nghiệp văn hóa được nhắc đến nhiều trong các chiến lược và diễn đàn chính sách, nhưng với hoạt hình, khoảng cách giữa định hướng và thực tiễn triển khai vẫn còn cách biệt. Hoạt hình là lĩnh vực cần đầu tư dài hạn, nhân lực chuyên sâu và sự phối hợp đồng bộ. Khi vẫn chủ yếu dựa vào các studio nhỏ và những dự án thử nghiệm, hoạt hình Việt khó tạo ra sản phẩm đủ sức cạnh tranh ở rạp chiếu.

Tết Nguyên đán là mùa phim cạnh tranh khốc liệt, nơi phim Việt thường nhắm tới số đông, đầu tư quảng bá mạnh và đặt kỳ vọng doanh thu cao. Trong bối cảnh chi phí sản xuất lớn và khả năng thu hồi vốn khó lường, hoạt hình thường bị các nhà sản xuất lựa chọn “né Tết” như một phương án an toàn.

Tuy nhiên, nếu thị trường chỉ vận hành theo tư duy lợi nhuận ngắn hạn, phim hoạt hình nội địa sẽ khó có cơ hội tích lũy khán giả, xây dựng thương hiệu và khẳng định vị trí trong đời sống văn hóa.

Tết không chỉ là mùa tiêu dùng, mà còn là không gian văn hóa đặc biệt, nơi bản sắc dân tộc và phong tục truyền thống được tôn vinh. Với trẻ em, những bộ phim xem trong dịp Tết thường trở thành ký ức đầu đời, góp phần định hình cảm xúc, trí tưởng tượng và cách nhìn nhận thế giới.

Khi hoạt hình Việt vắng bóng trong mùa Tết, trẻ em Việt Nam chủ yếu tiếp nhận câu chuyện, hình tượng và hệ giá trị văn hóa qua các sản phẩm ngoại nhập. Điều này không hẳn tiêu cực, nhưng nếu kéo dài sẽ hình thành một khoảng trống bản sắc đối với cả một thế hệ.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhận định: “Hoạt hình là thể loại phim có tác dụng lan tỏa thông điệp nhân văn, từ đó khai thác và quảng bá giá trị văn hóa Việt Nam, xây dựng sức mạnh mềm của quốc gia, thương hiệu quốc gia”. Vì vậy, ở góc độ công nghiệp văn hóa, việc thiếu vắng phim hoạt hình Tết là một lỗ hổng cần được nhìn nhận nghiêm túc, thay vì chỉ xem như vấn đề thị hiếu hay thị trường.