Tuy nhiên, thực tế, ráy tai trong ống tai, theo y học gọi là cerugenum, là một chất sinh lý bình thường được tiết ra bởi tuyến cerumen của da ống tai ngoài và có nhiều tác dụng quan trọng trong việc bảo vệ tai.
Cơ chế tự làm sạch ống tai
Cerumen chủ yếu hình thành từ các chất tiết từ tuyến cerumen trộn với bụi và bong ra các tế bào biểu mô trong ống tai. Độ khô hoặc ẩm của cerumen được xác định bởi di truyền, với sự khác biệt giữa các chủng tộc và cá nhân. Đây là hiện tượng sinh lý hoàn toàn bình thường chứ không phải vấn đề sức khỏe.
Từ góc độ chức năng sinh lý, vai trò của cerumen quan trọng hơn nhiều so với những gì mọi người tưởng tượng: Trước hết là sự bảo vệ vật lý - nó hoạt động như một rào cản tự nhiên, ngăn bụi, côn trùng nhỏ và các vật thể lạ khác xâm nhập sâu vào ống tai, ngăn ngừa kích ứng trực tiếp màng nhĩ nhạy cảm;
Tiếp theo là lớp đệm sóng âm. Khi chịu tác động mạnh của sóng âm, cerumen có thể giảm cường độ sóng âm, đóng vai trò như một lớp đệm, bảo vệ hiệu quả màng nhĩ và cấu trúc tai trong, đồng thời duy trì sự ổn định thính lực;
Thứ ba là bảo vệ kháng khuẩn. Các axit béo trong cerumen giúp duy trì môi trường vi mô hơi axit trong ống tai ngoài, giúp ức chế các tác nhân gây bệnh phổ biến và giảm nguy cơ nhiễm trùng ống tai.
Cuối cùng, cerumen giúp dưỡng ẩm và ngăn ngừa khô tai. Nếu không có cerumen, da ống tai sẽ mất đi hàng rào ẩm tự nhiên, dễ bị khô, ngứa và nóng rát, ảnh hưởng đến sức khỏe của ống tai.
Bên cạnh các chức năng bảo vệ tai, ống tai người còn có cơ chế tự làm sạch hoàn chỉnh. Theo các nghiên cứu y học dựa trên bằng chứng, những người khỏe mạnh có thể duy trì hoàn toàn sự cân bằng động của ống tai mà không cần can thiệp bên ngoài; việc làm sạch tai thường xuyên có thể làm mất cân bằng này và gây hại cho sức khỏe ống tai.
Rủi ro khi thường xuyên ngoáy tai
Tác hại của việc ngoáy tai không đúng cách vượt xa những gì mọi người tưởng tượng. Đầu tiên là làm tổn thương da ống tai, da ống tai rất mỏng và nhạy cảm, chỉ dày khoảng 0,1 mm, tương đương với độ dày của một tờ giấy A4, mỏng hơn nhiều so với da ở những bộ phận khác trên cơ thể, khả năng chịu lực rất thấp.
Khi dùng tăm bông, móng tay hoặc bông gòn để vệ sinh, rất dễ làm rách da, gây sung huyết, sưng đỏ ống tai, thậm chí loét, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến viêm ống tai ngoài, kèm theo triệu chứng đau và chảy mủ;
Thứ hai là phá vỡ môi trường vi sinh trong ống tai, ngoáy tai thường xuyên sẽ làm rối loạn sự cân bằng axit yếu tự nhiên của ống tai, đồng thời ảnh hưởng tới độ ẩm bên trong, làm giảm khả năng kháng khuẩn tự nhiên, dẫn đến nấm, vi khuẩn dễ sinh sôi, ví dụ như nhiễm nấm ống tai ngoài phổ biến, gây ngứa tai kéo dài, tiết dịch nhiều hơn và việc điều trị cũng khá phiền phức;
Thứ ba là gây tắc ráy tai, nhiều người khi ngoáy tai thường vô tình ấn sâu vào trong, khiến ráy tai vốn có thể tự thoát ra lại bị đẩy sâu hơn và dần tụ lại thành cục, tạo ra tắc ráy tai. Khi tắc, không chỉ gây cản trở ống tai và ảnh hưởng thính lực mà còn có thể ép màng nhĩ gây chóng mặt, ù tai, thậm chí kích thích nhánh dây thần kinh lang thang ở thành sau ống tai gây ho phản xạ; nếu ráy tai gặp nước nở to ra, có thể dẫn tới giảm thính lực đột ngột.
Lời khuyên khoa học về chăm sóc tai hằng ngày
Từ bỏ thói quen thường xuyên ngoáy tai
Cố gắng không chủ động ngoáy tai để cơ chế tự làm sạch của tai được phát huy tự nhiên; nếu cảm thấy tai thỉnh thoảng hơi ngứa, có thể là do ráy tai di chuyển hoặc da khô gây ra, đừng dùng vật nhọn ngoáy, nên dùng tăm bông y tế sạch nhẹ nhàng lau bên ngoài, không đưa sâu vào trong tai.
Chú ý thói quen sống
Khi gội đầu hay tắm có thể đeo bọc tai, tránh nước bẩn vào tai, giảm khả năng ráy tai phồng khi gặp nước, nếu lỡ nước vào tai, có thể nghiêng đầu sang một bên, nhảy bằng một chân để nước thoát ra theo trọng lực, đừng dùng tăm bông để làm sạch sâu.
Các trường hợp cần đi khám kịp thời
Nếu có các triệu chứng khó chịu như đau tai, chảy mủ, giảm thính lực, ù tai, chóng mặt, cần đi khám tai mũi họng ngay, không tự xử lý để tránh bệnh tiến triển.
