Xu hướng này phản ánh mong muốn giảm phụ thuộc vào mạng xã hội, dành nhiều thời gian hơn cho các mối quan hệ thực và cải thiện sức khỏe tinh thần. Đây cũng là cơ hội để cha mẹ đồng hành cùng con trong việc xây dựng thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh.
Điện thoại “cục gạch” trở lại
Sau nhiều năm điện thoại thông minh thống trị, một bộ phận thanh thiếu niên thuộc thế hệ Z và Alpha đang quay trở lại với điện thoại nắp gập hoặc điện thoại cơ bản – những thiết bị chỉ phục vụ chức năng nghe gọi, nhắn tin và gần như không có mạng xã hội. Điều tưởng như là bước lùi về công nghệ lại trở thành một lựa chọn có chủ đích.
Thay vì liên tục nhận thông báo từ Instagram, TikTok hay các ứng dụng giải trí, nhiều bạn trẻ muốn cắt giảm thời gian nhìn màn hình để dành nhiều thời gian hơn cho bạn bè, các hoạt động ngoài trời và trải nghiệm thực tế, đặc biệt trong kỳ nghỉ hè.
Một nghiên cứu cũng cho thấy phần lớn thanh thiếu niên cảm thấy hạnh phúc hơn khi không mang theo điện thoại thông minh bên mình.
Theo Tiến sĩ Patrice Le Goy, nhà tâm lý học và chuyên gia tư vấn hôn nhân - gia đình tại Mỹ, nhiều thanh thiếu niên bắt đầu nhận ra rằng những tương tác trên điện thoại không thể thay thế các mối quan hệ ngoài đời thực.
“Những kỹ năng xã hội và cảm xúc quan trọng chỉ có thể được hình thành thông qua việc gặp gỡ, trò chuyện và tương tác trực tiếp với bạn bè đồng trang lứa”, bà cho biết.
Theo chuyên gia này, cảm giác cô đơn ngày càng phổ biến ở thanh thiếu niên cũng góp phần thúc đẩy xu hướng “quay lưng” với điện thoại thông minh. Mạng xã hội giúp mọi người kết nối dễ dàng hơn nhưng cũng khiến nhiều bạn trẻ rơi vào trạng thái chỉ theo dõi cuộc sống của người khác. Nhiều thanh thiếu niên nhận ra rằng, càng dành nhiều thời gian trên điện thoại, họ càng cảm thấy cô đơn, mất phương hướng và dễ bị ảnh hưởng bởi hình ảnh, quan điểm của người khác trên mạng.
Giải pháp cân bằng
Không chỉ thanh thiếu niên, nhiều phụ huynh cũng xem điện thoại nắp gập là một giải pháp giúp con cân bằng hơn với công nghệ. Khác với điện thoại thông minh, điện thoại cơ bản vẫn đáp ứng nhu cầu liên lạc nhưng hạn chế đáng kể việc truy cập mạng xã hội, trò chơi hay các nền tảng giải trí. Ngoài ra, thiết bị này thường có giá thành rẻ hơn, độ bền cao và thời lượng pin dài hơn.
Tiến sĩ Patrice Le Goy cho rằng, thay vì áp đặt, cha mẹ nên trao đổi cởi mở với con về những lợi ích và hạn chế của việc sử dụng điện thoại cơ bản. Nếu con chưa từng sở hữu điện thoại, gia đình nên giải thích rõ vì sao lựa chọn này phù hợp hơn điện thoại thông minh ở từng giai đoạn phát triển. Quan trọng hơn, trẻ cần hiểu và tự tin với quyết định của gia đình trước áp lực từ bạn bè.
Bà Jennifer Kelman, chuyên gia sức khỏe tâm thần của JustAnswer và là mẹ của cặp song sinh 14 tuổi, cho biết đã chọn cho con một mẫu điện thoại có khả năng kiểm soát của phụ huynh thay vì điện thoại thông minh.
“Mạng xã hội và việc sử dụng điện thoại quá mức có thể làm giảm lòng tự trọng của trẻ. Tôi muốn các con biết cách giao tiếp trực tiếp với người khác thay vì lúc nào cũng nhìn vào màn hình. Tôi cũng không muốn giá trị của con được đo bằng số lượt thích trên mạng xã hội”, bà chia sẻ. Theo bà Jennifer Kelman, thay vì tìm kiếm sự công nhận trên Internet, trẻ cần được xây dựng lòng tự trọng thông qua thể thao, các hoạt động ngoại khóa và những kết nối thực tế.
Các chuyên gia cho rằng, điện thoại nắp gập giúp giảm đáng kể sự xao nhãng từ các ứng dụng và mạng xã hội, từ đó hạn chế tình trạng sử dụng điện thoại quá mức. Thiết bị này còn có nhiều ưu điểm như: Giá thành thấp; độ bền cao; pin sử dụng lâu; chỉ tập trung vào chức năng nghe gọi và nhắn tin; giảm tiếp xúc với ánh sáng xanh và tình trạng mệt mỏi do sử dụng Internet liên tục. Đối với những trẻ dễ bị cuốn vào mạng xã hội hoặc trò chơi trực tuyến, đây có thể là công cụ giúp thiết lập lại thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh.
Ở chiều ngược lại, điện thoại thông minh không chỉ là thiết bị giải trí, mà còn là phương tiện học tập và kết nối của nhiều thanh thiếu niên. Với những trẻ có ít bạn bè ngoài đời hoặc đang tham gia các cộng đồng trực tuyến tích cực, việc chuyển hoàn toàn sang điện thoại “cục gạch” có thể khiến trẻ cảm thấy bị tách biệt.
Ngoài ra, điện thoại cơ bản cũng tồn tại một số bất tiện như: Không thể tra cứu thông tin nhanh trên Internet; khó sử dụng các ứng dụng học tập hoặc định vị; có thể làm gián đoạn việc giao tiếp với bạn bè nếu nhóm bạn chủ yếu trao đổi qua các ứng dụng trực tuyến; một số mẫu điện thoại sử dụng chuẩn sạc riêng, khó mượn sạc khi cần.
Các chuyên gia nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng không phải là thay điện thoại thông minh bằng điện thoại nắp gập, mà là giúp trẻ xây dựng mối quan hệ lành mạnh với công nghệ. Một chiếc điện thoại đơn giản có thể trở thành công cụ hữu ích nếu giúp trẻ giảm phụ thuộc vào mạng xã hội, dành nhiều thời gian hơn cho gia đình, bạn bè và các hoạt động ngoài trời.
Tuy nhiên, với những trẻ sử dụng Internet một cách tích cực để học tập hoặc duy trì các mối quan hệ ý nghĩa, việc chuyển sang điện thoại cơ bản cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Thay vì áp dụng một giải pháp cho tất cả, các chuyên gia khuyến nghị cha mẹ nên trao đổi với con, đánh giá nhu cầu thực tế và cùng thống nhất những quy tắc sử dụng công nghệ phù hợp với độ tuổi, tính cách và hoàn cảnh của từng trẻ.
