Lập trường kiên quyết của Ankara
Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định rõ ràng quan điểm trước chiến dịch quân sự Israel - Mỹ nhằm vào Iran.
Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan, Bộ Ngoại giao và Ngoại trưởng Hakan Fidan của Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần ra tuyên bố lên án, cảnh báo nguy cơ chiến tranh lan rộng.
Ngay từ ngày 28/2, khi chiến dịch bước vào giai đoạn công khai, ông Erdoğan kêu gọi ngừng bắn và đối thoại để tránh kéo cả khu vực vào vòng xoáy xung đột. Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ nhấn mạnh hành động này vi phạm luật pháp quốc tế, đe dọa tính mạng dân thường và khẳng định Ankara sẵn sàng đóng vai trò trung gian hòa giải.
Ngày 2/3, ông Erdoğan tiếp tục chỉ trích các cuộc tấn công là “vi phạm luật pháp quốc tế”, đồng thời cảnh báo hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh khu vực và toàn cầu. Ông nhấn mạnh không ai có thể gánh nổi gánh nặng bất ổn kinh tế - địa chính trị do chiến tranh gây ra.
Lo ngại về năng lượng và kinh tế
Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan ngày 3/3 cho biết Ankara đang liên hệ với tất cả các bên để tìm giải pháp hòa bình. Ông cảnh báo xung đột có thể ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng, đặc biệt tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Thổ Nhĩ Kỳ nhập khoảng 50 tỉ m3 khí mỗi năm, trong đó 14,3 tỉ m3 dưới dạng LNG. Bất kỳ biến động nào cũng có thể gây áp lực lên ngân sách, làm tăng giá nhập khẩu, chi phí sản xuất và lạm phát trong nước.
Nguy cơ bất ổn lan rộng
Ankara lo ngại việc đánh bại Iran bằng vũ lực sẽ phá vỡ cân bằng mong manh của khu vực, mở đường cho hàng loạt cuộc chiến mới từ Iraq, Syria đến Đông Địa Trung Hải.
Thổ Nhĩ Kỳ không coi Iran là đồng minh giá trị, nhưng phản đối kịch bản tan rã Iran vì điều đó sẽ tạo ra “nhà máy hỗn loạn” ngay sát biên giới. Ngày 12/3, ông Fidan cảnh báo nguy cơ nội chiến tại Iran, chia rẽ sắc tộc và tôn giáo, sẽ biến thành vùng bất ổn khổng lồ lan sang Thổ Nhĩ Kỳ.
Chiến tranh đã chạm tới biên giới
Ngày 9-10/3, tên lửa đạn đạo Iran đã xâm nhập không phận Thổ Nhĩ Kỳ và bị NATO đánh chặn. Ankara lập tức phản đối, coi đây là hành động không thể chấp nhận. Ông Fidan khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có biện pháp bảo vệ nếu tình trạng tái diễn. Điều này cho thấy chiến tranh đã tiến sát lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ, biến phản đối của Ankara thành hành động tự vệ.
Lo ngại trở thành mục tiêu tiếp theo
Các chính trị gia Israel, trong đó có cựu Thủ tướng Naftali Bennett, đã công khai coi Thổ Nhĩ Kỳ là mối đe dọa mới sau Iran. Ankara nhận định nếu Iran bị đánh bại, vòng áp lực tiếp theo sẽ hướng vào Thổ Nhĩ Kỳ - quốc gia có ảnh hưởng lớn trong khu vực.
Vì vậy, Ankara vừa lên án chiến dịch, vừa tăng cường ngoại giao, đồng thời chuẩn bị phòng thủ để bảo vệ lãnh thổ và lợi ích quốc gia.
Thổ Nhĩ Kỳ nhấn mạnh 3 trụ cột trong lập trường: Pháp lý (vi phạm luật quốc tế), chính trị (gia tăng bạo lực, phá hoại ngoại giao), và kinh tế - chiến lược (đe dọa năng lượng, thương mại, ổn định xã hội).
Ankara coi việc ngăn chặn chiến tranh chống Iran không chỉ là bảo vệ láng giềng, mà còn là bảo vệ tương lai của chính mình.
