Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư số 52/2026/TT-BGDĐT (Thông tư 52) quy định về liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho đào tạo liên thông trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Thay đổi diện mạo giáo dục nghề nghiệp và tâm lý chọn trường
Điểm nhấn mang tính đột phá của Thông tư là cơ chế công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ. Cơ sở giáo dục có trách nhiệm công nhận kết quả học tập đã tích lũy khi đáp ứng chuẩn đầu ra tương đương và không yêu cầu người học học lại nội dung đã được công nhận, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác hoặc để bảo đảm khối lượng học tập tối thiểu tại cơ sở cấp bằng.
Từ trước đến nay, một trong những rào cản lớn nhất ngăn cản người lao động nâng cao trình độ là tình trạng "học lại" những nội dung đã hoàn thành. Theo ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM, quy định mới đã tháo gỡ triệt để nút thắt này, tiệm cận với xu hướng quốc tế về tích lũy tín chỉ và học tập suốt đời.
Việc không yêu cầu học lại không chỉ giúp giảm lãng phí thời gian, chi phí mà còn là động lực lớn để người học mạnh dạn tham gia đào tạo nâng cao trình độ. Đây là bước tiến quan trọng hiện thực hóa chủ trương phân luồng học sinh sau THCS và THPT theo hướng linh hoạt, thực chất, thay vì biến phân luồng thành con đường "một chiều" như trước đây.
Đồng quan điểm, bà Phan Thị Lệ Thu, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Viễn Đông cho rằng, quy định mới mang lại ý nghĩa rất tích cực cho bức tranh tuyển sinh và thiết kế chương trình đào tạo. Đối với người lao động đang đi làm, đây là đòn bẩy để họ nhanh chóng hoàn thiện bằng cấp, phát triển nghề nghiệp hoặc chuyển đổi vị trí trước sự thay đổi chóng mặt của thị trường lao động trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số.
Khi các kỹ năng nghề nghiệp đòi hỏi sự cập nhật liên tục, việc công nhận kết quả đã tích lũy giúp người học tiết kiệm thời gian đào tạo, nhanh chóng bổ sung năng lực mới để thích ứng với yêu cầu công việc.
Ở góc độ trường trung cấp, ông Mai Hoàng Lộc, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Nguyễn Tất Thành khẳng định, chính sách mới là "cú hích" thay đổi tâm lý xã hội về giáo dục nghề nghiệp.
Nhiều năm qua, phụ huynh và học sinh vẫn mang tâm lý e ngại học trung cấp sẽ là ngõ cụt, không thể liên thông hoặc phải bắt đầu lại từ con số không. Thông tư 52 đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ về một lộ trình học tập có tính kế thừa, thông suốt và bền vững.
Khi người học nhìn thấy con đường phát triển rộng mở và được pháp luật bảo đảm, họ sẽ tin tưởng lựa chọn giáo dục nghề nghiệp, góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương phân luồng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước.
Trách nhiệm và lộ trình của các cơ sở đào tạo
Dù việc rút ngắn thời gian đào tạo là chủ trương đúng đắn, song các chuyên gia và nhà quản lý đều nhấn mạnh thuận lợi không đồng nghĩa với hạ thấp chuẩn đầu ra.
Thông tư 52 quy định người học liên thông được áp dụng thống nhất điều kiện học tập, kiểm tra, đánh giá và cấp văn bằng như những người học khác, đồng thời phải hoàn thành tại cơ sở cấp bằng không dưới 50% tổng khối lượng chương trình đào tạo.
Bà Phan Thị Lệ Thu cho biết, tại Trường Cao đẳng Viễn Đông, quy trình thẩm định và công nhận kết quả học tập được xây dựng vô cùng chặt chẽ. Nhà trường phối hợp cùng doanh nghiệp và các chuyên gia xây dựng chuẩn chương trình đào tạo chính quy, lấy đó làm căn cứ đối chiếu.
Chỉ những học phần tương đồng về mục tiêu, nội dung và chuẩn đầu ra mới được xem xét công nhận. Trong trường hợp hồ sơ còn điểm chưa rõ ràng, nhà trường sẽ xác minh bằng văn bản với đơn vị đào tạo cũ.
"Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các năng lực cốt lõi và khối lượng học tập tối thiểu, người học mới được cấp bằng, qua đó bảo đảm giá trị văn bằng và niềm tin từ phía doanh nghiệp", bà Thu khẳng định.
Tại Trường Trung cấp Nguyễn Tất Thành, ông Lộc cho biết, lộ trình chuẩn hóa cũng được triển khai đồng bộ qua ba nhóm giải pháp.
Thứ nhất, rà soát toàn bộ chương trình theo chuẩn đầu ra để các trường cao đẳng, đại học dễ dàng đối sánh.
Thứ hai, tăng cường liên kết xây dựng lộ trình liên thông ngay từ khâu thiết kế chương trình giữa các bậc học.
Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số, số hóa hồ sơ học tập và minh chứng năng lực của học sinh để việc công nhận diễn ra khách quan, minh bạch.
“Mục tiêu không phải là công nhận được bao nhiêu tín chỉ, mà là xây dựng một ‘ngôn ngữ chung’ về chuẩn đầu ra giữa các trình độ, để việc liên thông trở thành một hành trình liền mạch, thực chất”, ông Lộc nhấn mạnh.
Nhìn nhận về vấn đề này, ông Trần Anh Tuấn lưu ý thêm các cơ sở đào tạo cần rà soát chương trình theo năng lực nghề nghiệp thay vì chỉ đối chiếu tên môn học. Quy trình đánh giá năng lực đầu vào cần minh bạch; đối với những nội dung thực hành thay đổi nhanh, cần tổ chức kiểm tra hoặc yêu cầu bổ sung kiến thức nếu chưa đạt.
"Đặc biệt, tại các đô thị lớn như TPHCM, các trường nên tái cấu trúc chương trình theo hướng mô-đun, tích hợp kỹ năng số và kỹ năng xanh để đáp ứng nhu cầu khắt khe của nền kinh tế hiện đại", ông Tuấn lưu ý.
Đi cùng với quyền tự chủ trong việc ban hành quy định nội bộ và công nhận kết quả học tập, các cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về chất lượng đào tạo. Việc công khai thông tin, lưu trữ và cập nhật dữ liệu người học lên Hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục đại học (HEMIS) là bắt buộc để bảo đảm tính minh bạch.
Với những thay đổi căn bản trong Thông tư 52, hệ thống giáo dục quốc dân đang dần tiến tới một mô hình mở, nơi năng lực của người học là thước đo quan trọng nhất, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu học tập suốt đời của người lao động Việt Nam.
Theo Thông tư số 52, cơ sở giáo dục phải công khai các thông tin liên quan đến đào tạo liên thông; quản lý, lưu trữ và số hóa đầy đủ hồ sơ; bảo đảm dữ liệu có thể tra cứu, xác thực, truy xuất và chia sẻ; cập nhật dữ liệu người học liên thông trên Hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục đại học (HEMIS); đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về tuyển sinh, tổ chức đào tạo, công nhận kết quả học tập, chuyển đổi tín chỉ và cấp văn bằng.
