Rời núi Cấm, tìm nơi an toàn
Nhiều năm sống dưới chân núi Cấm, gia đình ông Mai Công Thu (70 tuổi, thôn Thắng Hùng, xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai) chưa khi nào thật sự yên tâm mỗi khi mùa mưa bão về. Phía sau nhà là núi, mỗi trận mưa lớn lại khiến đất đá đổ xuống làng, đe dọa nhà cửa và tính mạng người dân.
Căn nhà cấp 4 gia đình ông xây dựng khoảng 30 năm trước nay xuống cấp. Mưa xuống, vợ chồng ông phải hứng từng chỗ dột, gió lớn lại thấp thỏm lo mái nhà hư hỏng.
Ở tuổi 70, cuộc sống của vợ chồng ông Thu chủ yếu dựa vào 2 sào ruộng, vài con bò và ít gà. Hai người con trai lớn đi biển, thu nhập không ổn định nên vợ chồng ông vẫn cố gắng tự lo cuộc sống.
Nhưng điều khiến ông Thu lo nhất không phải căn nhà cũ xuống cấp mà là những mùa mưa bão đi qua trong bất an. Ông nhớ, mùa mưa bão năm 2021 là lần khiến người dân dưới chân núi Cấm ám ảnh nhất. Hàng chục nghìn m3 đất đá từ trên núi tràn xuống làng, tiếng động vang ầm ầm. Không ai dám ở lại nhà, người dân phải di chuyển đến nơi an toàn để tránh trú. Khi trở về, nhiều căn nhà đã bị đổ sập, hư hại. Từ đó, cứ mùa mưa bão đến, người dân trong khu vực lại chủ động tìm nơi nương nhờ, khi mưa gió qua đi, họ mới trở về nhà.
Vì thế, khi chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động người dân chuyển đến nơi ở mới để bảo đảm an toàn, gia đình ông Thu liền đồng ý. Với số tiền được đền bù, gia đình xây dựng căn nhà mới trên diện tích 200m2. Không còn nhiều đất để chăn nuôi như trước, nhưng đổi lại, vợ chồng ông có một nơi ở an toàn hơn.
“Qua nơi ở mới, diện tích đất nhỏ hơn, không thể chăn nuôi bò, gà như trước nhưng đổi lại, gia đình tôi có nơi ở an toàn hơn, không còn phải thấp thỏm mỗi khi mưa to, gió lớn”, ông Thu chia sẻ.
Nhà mới thay những ngày tránh trú
Về ở trong căn nhà 2 tầng mới được vài hôm, bà Võ Thị Thu (65 tuổi) vẫn chưa hết vui. Đồ đạc trong nhà còn chưa sắp xếp xong, nhưng 8 người trong gia đình đã có một không gian rộng rãi, khang trang. Các cháu đi học cũng gần và thuận lợi hơn.
Căn nhà nằm trong Khu tái định cư di dời khẩn cấp các hộ dân sống trong vùng sạt lở tại núi Cấm, nơi có địa hình bằng phẳng, hệ thống điện, nước và giao thông được đầu tư đồng bộ, cách nơi ở cũ vài trăm mét.
Đầu tháng 4/2026, gia đình bà bắt đầu mở móng xây nhà trên diện tích 125m2. Phần diện tích 75m2 còn lại bà dành cho người con trai lớn xây nhà. Sau 5 tháng, căn nhà 2 tầng hoàn thiện, trở thành nơi ở mới của cả gia đình.
Biết rằng cuộc sống ở nơi mới sẽ không còn thuận lợi cho việc chăn nuôi, ngay từ khi bắt đầu xây nhà, bà Thu đã tính chuyện tìm một công việc phù hợp để có thêm thu nhập. Bà mở một quán nước nhỏ để hai vợ chồng cùng buôn bán, tự lo khoản chi tiêu hằng ngày, đỡ phụ thuộc vào con cháu.
Nhưng điều bà vui nhất vẫn là từ nay gia đình không phải sống trong nỗi lo mỗi khi mưa lớn. “Về nơi ở mới, điều khiến tôi mừng nhất không chỉ là căn nhà cao, rộng và khang trang hơn. Sau nhiều năm, cứ mỗi mùa mưa đến là cả gia đình lại lo tìm nơi tránh trú. Giờ đây, được sống trong ngôi nhà mới, mọi người có thể yên tâm hơn mỗi khi mưa bão về”, bà Võ Thị Thu chia sẻ.
Xã Cát Tiến đang triển khai 2 khu tái định cư nhằm ổn định cuộc sống người dân vùng thiên tai, sạt lở. Trong đó, Khu tái định cư vùng thiên tai xã Cát Tiến có diện tích 8,8ha, bố trí cho 61 hộ, tổng kinh phí 138 tỷ đồng. Dự án tái định cư di dời khẩn cấp các hộ dân sống trong vùng sạt lở tại núi Cấm (thôn Chánh Thắng, xã Cát Tiến) giai đoạn 1 có diện tích 3,2ha, bố trí cho 64 hộ, tổng kinh phí hơn 128 tỷ đồng.
Theo thông tin từ UBND tỉnh Gia Lai, những năm gần đây, biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan làm gia tăng nguy cơ sạt lở, lũ quét, lũ ống. Việc di dời tạm thời khi thiên tai xảy ra vừa tốn kém, vừa không giải quyết được căn cơ nguy cơ mất an toàn.
Do đó, tỉnh triển khai phương án bố trí, ổn định dân cư khẩn cấp vùng thiên tai, tạo điều kiện để người dân có nơi ở an toàn, từng bước ổn định cuộc sống. Đồng thời, việc sử dụng đất tại những khu vực nguy hiểm, nơi ở cũ, sẽ được tổ chức lại theo quy hoạch, phục vụ công tác phòng, chống thiên tai và các mục tiêu phát triển.
Tổng kinh phí dự kiến thực hiện phương án là 2.108 tỷ đồng. Trong năm 2026, tỉnh dự kiến bố trí tái định cư cho khoảng 1.133 hộ tại các khu vực có nguy cơ thiên tai, giai đoạn 2027-2030, tiếp tục bố trí cho 725 hộ còn lại.
