Phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở
Ở địa bàn miền núi, nơi học sinh có những đặc thù riêng về điều kiện sống, việc phòng ngừa nguy cơ ma túy càng cần được thực hiện từ sớm và gắn với cộng đồng. Trường PT Dân tộc bán trú THCS Thần Sa (xã Thần Sa, tỉnh Thái Nguyên) xác định mục tiêu không chỉ là trang bị kiến thức về ma túy cho học sinh, mà xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở.
Ngay từ đầu năm học, nhà trường phối hợp với Công an địa phương tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn học sinh. Theo Trung tá Mai Ngọc Duy, Phó trưởng Công an xã Thần Sa, từ đầu năm học, lực lượng công an đã tuyên truyền đến tất cả các xóm và các trường học trên địa bàn; việc truyền thông được thực hiện bằng nhiều hình thức, từ tuyên truyền trực tiếp đến phát tài liệu và truyền tải thông tin qua hệ thống loa phát thanh.
Theo Trung tá Mai Ngọc Duy, trong 5 năm gần đây, địa bàn không có trường hợp giáo viên hay học sinh liên quan đến ma túy. Kết quả này được đặt trong một quá trình tuyên truyền, phòng ngừa thường xuyên, có sự tham gia của lực lượng chức năng và cộng đồng.
Ở phía nhà trường, phòng ngừa cũng không đứng riêng thành một nội dung ngoại khóa. Giáo viên chủ động lựa chọn những nội dung phù hợp để tích hợp vào các môn học và hoạt động giáo dục mà không làm thay đổi mục tiêu, yêu cầu cần đạt của môn học.
Trong Giáo dục công dân, học sinh được tiếp cận các nội dung về pháp luật, trách nhiệm công dân và phòng tránh tệ nạn xã hội. Môn Khoa học tự nhiên có thể giúp các em hiểu tác hại của chất gây nghiện đối với cơ thể và sức khỏe. Môn Ngữ văn mở ra những vấn đề về lối sống lành mạnh, trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Môn Tin học gắn với kỹ năng sử dụng mạng an toàn, nhận diện nội dung xấu độc và hành vi dụ dỗ trên không gian mạng.
Đặc biệt, thông qua hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, học sinh được rèn kỹ năng từ chối, tự bảo vệ và xử lý tình huống.
Bà Đinh Thị Phương Hằng, Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh, học sinh cần nhận diện nguy cơ và thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo, quan trọng hơn là phải hình thành khả năng chủ động phòng tránh, biết từ chối và biết tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, thầy cô, người có trách nhiệm khi gặp tình huống nguy cơ.
Cách tiếp cận ấy đưa công tác phòng ngừa trở về đúng bản chất của giáo dục, không chỉ nói cho học sinh biết điều gì nguy hiểm, mà giúp các em có năng lực để tự bảo vệ mình.
Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh
Đối với Trường THCS&THPT Trần Phú (xã La Hiên, tỉnh Thái Nguyên), nhà trường tập trung vào việc xây dựng môi trường lành mạnh và hấp dẫn cho học trò. Nhà trường tổ chức nhiều hoạt động như thi hát, bóng đá, thể dục thể thao, đọc sách..., qua đó tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh, thu hút học sinh tham gia và góp phần hạn chế nguy cơ các em tìm đến những đầu mối nguy cơ tệ nạn.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật được triển khai với sự phối hợp của ngành Giáo dục và lực lượng Công an. Nhà trường chú trọng cảnh báo các thủ đoạn dụ dỗ, những hình thức ma túy mới, trong đó có ma túy “núp bóng” thực phẩm, thuốc lá điện tử; tổ chức Lễ phát động phòng, chống ma túy trong năm học và tham gia cuộc thi “Trường học không ma túy”. Đầu năm học, nhà trường phối hợp với Công an xã La Hiên tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật cho học sinh.
Với hơn 800 học sinh, trong đó hơn 100 em ở nội trú và hơn 100 em ở trọ, công tác nắm bắt tình hình tại Trần Phú có những yêu cầu riêng. Theo ông Hầu Văn Hướng, Phó Hiệu trưởng nhà trường, đơn vị đã phối hợp với công an địa phương, liên lạc với gia đình, triển khai thông tin thông qua giáo viên chủ nhiệm và Đoàn Thanh niên. Trong 5 năm học gần đây, nhà trường không có trường hợp học sinh mắc vào tệ nạn ma túy.
“Quan trọng nhất là nắm bắt được tình hình, hoàn cảnh gia đình, tâm tư tình cảm của mỗi em. Bên cạnh đó, việc xây dựng môi trường lành mạnh, nhiều hoạt động bổ ích và hấp dẫn để thu hút các em cũng là yếu tố rất cần thiết”, ông Hầu Văn Hướng nhấn mạnh.
