Nóng trong tuần: Giữ ổn định Kỳ thi tốt nghiệp THPT; nâng cao năng lực quản trị giáo dục

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu làm việc về một số nội dung liên quan đến GD-ĐT

Chiều 29/7, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì họp với Bộ GD&ĐT, các bộ, cơ quan liên quan, chuyên gia, nhà khoa học về một số nội dung liên quan đến GD-ĐT.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng đã báo cáo về tình hình thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục, gồm: Tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, cao đẳng; quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư; đổi mới dạy và học đối với giáo dục phổ thông và vấn đề phòng, chống bạo lực học đường; đào tạo AI, quản lý việc sử dụng mạng xã hội; tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, lịch sử, văn hóa ứng xử; đổi mới giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

Liên quan đến Kỳ thi tốt nghiệp THPT, tại cuộc họp, các chuyên gia, đại diện trường đại học phổ thông đều thống nhất cần duy trì Kỳ thi này.

Sau khi lắng nghe các ý kiến của chuyên gia, đại diện các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục phổ thông, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn chia sẻ, giáo dục đang đứng trước nhiều vấn đề cần giải quyết. Tuy nhiên, mọi chủ trương, chính sách hay giải pháp đều phải được xây dựng trên ba cơ sở: căn cứ chính trị, pháp lý vững chắc; căn cứ khoa học, lý luận bài bản; và căn cứ thực tiễn với đầy đủ số liệu, minh chứng.

Theo Bộ trưởng, mọi thay đổi trong giáo dục đều phải rất cẩn trọng, được đánh giá kỹ lưỡng và thực hiện theo lộ trình phù hợp; đặc biệt, những vấn đề cốt lõi của giáo dục càng phải thận trọng, đồng thời tập trung giải quyết từ nguyên nhân căn cốt, gốc rễ.

Về công tác thi cử và tuyển sinh, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ GD&ĐT tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà giáo. Theo Bộ trưởng, mô hình kỳ thi hiện nay là kết quả của quá trình tổng kết thực tiễn và cải tiến liên tục trong hơn 40 năm qua. Việc tổ chức thi hiện nay đã nhẹ nhàng, bài bản và giảm áp lực hơn rất nhiều.

Để có được điều đó, cơ quan quản lý nhiều khi phải nhận phần khó về mình để tạo thuận lợi cho học sinh và phụ huynh. Những hạn chế, sai sót nếu có cần nhìn rõ vấn đề nằm ở đâu. Nếu sai phạm xuất phát từ yếu tố con người thì trước hết phải xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Từ đây, Bộ trưởng nhấn mạnh, vấn đề đạo đức và tính trung thực phải là quá trình diễn ra thường xuyên trong mọi hoạt động giáo dục, chứ không chỉ đặt ra trong mỗi kỳ thi. Hệ thống giáo dục cần từng bước hình thành văn hóa nghiêm túc, trung thực trong dạy học và kiểm tra, đánh giá.

Bộ trưởng cho rằng giải pháp là tăng cường kiểm tra chéo, giám sát và ứng dụng công nghệ. Bên cạnh camera giám sát, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân tích dữ liệu để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. "Năm nay, nhiều vấn đề đã được phát hiện sớm nhờ phân tích dữ liệu và thông tin trên mạng xã hội. Minh bạch là yếu tố rất quan trọng. Khi nhìn đúng vào bản chất và nguyên nhân gốc rễ của vấn đề thì chúng ta sẽ tìm ra giải pháp phù hợp", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, làm giáo dục là công việc rất vinh dự nhưng cũng đầy áp lực. Vinh dự vì được tham gia sự nghiệp trồng người, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nguyên khí quốc gia; áp lực bởi xã hội luôn đặt kỳ vọng rất lớn đối với ngành Giáo dục.

Theo Phó Thủ tướng, giáo dục là lĩnh vực mà hầu như ai cũng có thể góp ý, đánh giá, nhất là trong bối cảnh mạng xã hội phát triển. Vì vậy, Phó Thủ tướng chia sẻ đặc biệt tâm đắc với quan điểm được nhiều chuyên gia nêu tại cuộc họp rằng giáo dục phải giữ vai trò dẫn đường.

Về Kỳ thi tốt nghiệp THPT, Phó Thủ tướng nhấn mạnh: Thống nhất giữ ổn định, việc tổ chức thi để đánh giá chuẩn hoá đầu ra phổ thông là cần thiết, không được bỏ trống, nguyên tắc không thi sẽ không dạy, không học. Nhưng phải đổi mới năng lực khảo thí và cơ chế giám sát.

Phó Thủ tướng giao Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung rà soát, khắc phục những hạn chế, bất cập, giữ ổn định phương án thi tốt nghiệp THPT và tiếp tục phân định rõ trách nhiệm giữa Bộ GD&ĐT và UBND các tỉnh/thành phố; tăng cường ứng dụng công nghệ, kiểm tra chéo và giám sát để phòng, chống triệt để tình trạng gian lận, đặc biệt là gian lận sử dụng công nghệ cao.

Cùng với đó là hoàn thiện kỹ lưỡng Đề án và phương án, lộ trình phù hợp cho tổ chức thi trên máy tính bảo đảm an ninh, an toàn, tin cậy, có giai đoạn thử nghiệm, thí điểm; tổng kết, đánh giá toàn diện để đề xuất cụ thể về việc triển khai thực hiện các bước tiếp theo.

Đây là xu hướng tất yếu nhưng cần đánh giá kỹ điều kiện hạ tầng, an ninh mạng và chi phí. Không tổ chức khi chưa đánh giá đầy đủ các rủi ro, đặc biệt là nguy cơ tạo ra sự bất bình đẳng giữa các vùng miền.

Trình Đề án Tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036

Một trong những thông tin nhận được nhiều sự quan tâm trong tuần qua là Bộ GD&ĐT trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt Đề án Tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036.

Xung quanh những định hướng lớn của Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) Huỳnh Văn Chương đã có những chia sẻ về vấn đề này.

Theo đó, bảo đảm công bằng là điều kiện tiên quyết trong toàn bộ quá trình triển khai Đề án. Việc tổ chức thi trên máy tính sẽ được thực hiện theo lộ trình, chỉ áp dụng tại những địa phương, điểm thi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực; không triển khai đồng loạt khi điều kiện giữa các vùng chưa được bảo đảm. Học sinh phải được làm quen trước với hình thức thi; địa phương phải có phương án hỗ trợ học sinh ít có điều kiện sử dụng máy tính.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, Đề án dự kiến tổ chức song song thi trên giấy và thi trên máy tính tại những địa phương, điểm thi đáp ứng điều kiện. Việc tổ chức phải bảo đảm tương đương về yêu cầu đánh giá và giá trị sử dụng kết quả giữa hai phương thức.

Phương án bố trí thí sinh sẽ được quy định cụ thể, công khai trước Kỳ thi và không tạo ra khác biệt về quyền lợi của thí sinh. Theo lộ trình dự kiến năm 2027, thí sinh thi trên máy tính và thi trên giấy sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm, khác nhau chủ yếu ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả.

Đối với việc tổ chức nhiều ca thi, các đề thi không nhất thiết giống hệt nhau nhưng phải tương đương về nội dung, độ khó và khả năng đo lường. Chỉ khi tính tương đương giữa các đề thi được bảo đảm thông qua ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, thử nghiệm thực tế và các phương pháp khoa học khảo thí thì mới tổ chức nhiều ca, bảo đảm thí sinh không có lợi thế hoặc bất lợi do dự thi ở một ca cụ thể.

Tập huấn nâng cao năng lực quản trị người đứng đầu các cơ sở giáo dục

Trong 2 ngày (30-31/7), tại thành phố Đà Nẵng, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội nghị Tập huấn nâng cao năng lực quản trị người đứng đầu các cơ sở giáo dục trực thuộc trong bối cảnh mới.

Theo Kế hoạch số 06-KH/TW của Ban Chấp hành Trung ương, trước ngày 1/4/2027 sẽ hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học công lập theo hướng chuyển các cơ sở giáo dục đại học đa ngành, đa lĩnh vực về Bộ GD&ĐT hoặc địa phương quản lý; sáp nhập, hợp nhất các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn (trừ lĩnh vực đặc thù) và giảm tối thiểu 20% đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập.

Việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học hướng tới mục tiêu tinh gọn hệ thống, tập trung nguồn lực để phát triển các cơ sở có năng lực dẫn dắt về đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, quá trình này không thực hiện theo hướng sáp nhập cơ học mà phải tạo ra năng lực phát triển mới trên cơ sở chiến lược rõ ràng, đội ngũ đủ mạnh, cơ sở vật chất phù hợp và năng lực quản trị hiệu quả.

Cùng với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp cũng được định hướng đổi mới mô hình quản lý. Theo đó, phần lớn các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trừ những trường có tính chất đặc thù, sẽ được chuyển về địa phương quản lý nhằm tăng cường sự gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và chất lượng nguồn nhân lực.

Trao đổi về định hướng phát triển giáo dục đại học trong giai đoạn mới tại hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, giáo dục đại học đang đứng trước cơ hội lớn khi nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước thông qua nhiều nghị quyết, chủ trương và chính sách nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực phát triển.

Mỗi cơ sở giáo dục cần xây dựng chiến lược phát triển gắn chặt với chiến lược quốc gia và nhu cầu phát triển của địa phương, vùng. Thay vì chỉ dựa trên điều kiện sẵn có, mỗi cơ sở giáo dục cần chuyển từ cách tiếp cận "nhìn từ trong ra" sang "nhìn từ ngoài vào", xác định rõ vai trò của mình trong bức tranh phát triển chung.

Nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của quá trình đổi mới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng giá trị của một cơ sở giáo dục đại học không chỉ được đo bằng quy mô đào tạo hay số lượng công trình nghiên cứu, mà quan trọng hơn là những đóng góp đối với sự phát triển của đất nước, của vùng và địa phương nơi trường đứng chân.

Mỗi trường cần xác định rõ sứ mệnh, gắn chiến lược phát triển với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, trở thành trung tâm cung cấp nguồn nhân lực, tri thức và đổi mới sáng tạo cho từng địa phương, từng vùng, qua đó đóng góp vào năng lực cạnh tranh của quốc gia.