Không vội trả lời câu hỏi “sau này làm nghề gì?”
Hệ thống Giáo dục Nobel School (Thanh Hoá) vừa tổ chức chương trình ngoại khóa định hướng nghề nghiệp tương lai “TRÙM” dành cho học sinh khối 10. Chương trình có sự tham gia của các khách mời hoạt động trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, du học, sáng tác, truyền thông - sáng tạo, kinh doanh và khởi nghiệp.
Thay vì yêu cầu học sinh sớm xác định ngành học hay nghề nghiệp tương lai, chương trình đặt trọng tâm vào việc giúp các em hiểu bản thân, mở rộng trải nghiệm và từng bước hình thành khả năng tự quyết định.
Ở tuổi 16, nhiều học sinh vẫn chưa thể trả lời chính xác mình muốn học ngành gì, làm nghề gì hoặc trở thành ai trong tương lai. Vì vậy, chương trình không đưa ra một công thức chung mà lựa chọn 5 từ khóa: “CHỌN - ĐI - GIỮ - DÁM - THỬ”, tương ứng với những câu chuyện và hành trình thực tế của các khách mời.
Với từ khóa “CHỌN”, TS. Trịnh Hữu Tuấn - Hiệu trưởng Trường Tiểu học, THCS & THPT Nobel School VIII - chia sẻ về việc hiểu bản thân trước khi lựa chọn ngành, nghề và môi trường học tập.
Theo đó, một lựa chọn phù hợp cần bắt đầu từ việc học sinh nhận diện được năng lực, điểm mạnh, giới hạn cũng như điều bản thân thực sự mong muốn.
Ở câu chuyện “ĐI”, TS. Hoàng Hồng Anh - giảng viên Trường Đại học Hồng Đức - chia sẻ những trải nghiệm học tập, nghiên cứu ở nước ngoài và hành trang người trẻ cần chuẩn bị khi bước ra khỏi vùng an toàn, tiếp cận những môi trường học tập mới.
Tác giả Hiên (Đỗ Thảo Ly) mang đến câu chuyện về “GIỮ” - giữ ước mơ và những điều mình yêu thích ngay cả khi hành trình học tập, công việc không diễn ra theo một đường thẳng.
Trong khi đó, khách mời Mai Lân, Founder thương hiệu hai-tám-hai, chia sẻ về “DÁM”, từ việc bắt đầu, hành động đến xây dựng con đường sáng tạo của riêng mình. Nhà sáng tạo nội dung Trinh Trong Trắng tiếp tục với từ khóa “THỬ”, khuyến khích học sinh trải nghiệm đủ nhiều để hiểu bản thân, nhận ra điều phù hợp và sẵn sàng thay đổi khi cần thiết.
Từ trải nghiệm thực tế đến làm chủ lựa chọn
Một điểm nhấn của chương trình là sự xuất hiện của anh Vũ Tú - Founder Phin Ơi, vị khách mời được giữ kín đến những phút cuối.
Hành trình của anh Vũ Tú trải qua nhiều lĩnh vực tưởng như không liên quan: học tập, thể thao, tài chính và kinh doanh cà phê. Anh từng dành một năm theo đuổi thể thao chuyên nghiệp, sau đó làm việc trong lĩnh vực tài chính trước khi chuyển hướng sang kinh doanh cà phê từ năm 2020.
Câu chuyện nhiều lần thay đổi hướng đi của khách mời giúp học sinh có thêm góc nhìn về lựa chọn nghề nghiệp. Một quyết định ở tuổi 16 hay 18 không nhất thiết quyết định toàn bộ con đường sau này. Những kiến thức, trải nghiệm, kỷ luật và bản lĩnh tích lũy được trong mỗi chặng đường có thể trở thành nền tảng cho những lựa chọn tiếp theo.
Từ trải nghiệm thể thao, anh Vũ Tú cũng chia sẻ với học sinh về giá trị của kỷ luật, sức bền và khả năng đứng dậy sau những thử thách - những phẩm chất tiếp tục đồng hành với anh trong công việc và kinh doanh.
Không chỉ lắng nghe, học sinh trực tiếp tham gia trao đổi, đặt câu hỏi xoay quanh những băn khoăn của tuổi 16: Làm thế nào để nhận ra điểm mạnh? Nếu chưa biết mình thích nghề gì thì bắt đầu từ đâu? Chọn sai có đáng sợ? Thành tích học tập quyết định thế nào đến tương lai? Khi nào cần kiên trì và khi nào nên thay đổi?
Sau 5 từ khóa “CHỌN - ĐI - GIỮ - DÁM - THỬ”, chương trình mở ra mảnh ghép cuối cùng: LÀM CHỦ. Theo thông điệp của chương trình, thầy cô, cha mẹ và những người đi trước có thể chia sẻ kinh nghiệm, cung cấp thông tin và đồng hành, nhưng không thể lựa chọn thay học sinh. Các em cần từng bước làm chủ lựa chọn, quyết định và cả những lần lựa chọn chưa phù hợp.
Từ góc nhìn này, hướng nghiệp không chỉ là hoạt động diễn ra trước thời điểm học sinh đăng ký xét tuyển đại học. Đây là quá trình được hình thành từ sớm, thông qua việc hiểu bản thân, tiếp cận thông tin, trải nghiệm thực tế và rèn luyện năng lực ra quyết định.
Nhà trường và gia đình giữ vai trò đồng hành, tạo điều kiện để học sinh khám phá, thử sức và điều chỉnh hướng đi. Quan trọng hơn, học sinh cần từng bước trở thành chủ thể trong việc lựa chọn nghề nghiệp và xây dựng tương lai của chính mình.
Bà Nguyễn Thị Lan, Nhà sáng lập Hệ thống giáo dục Nobel School chia sẻ:“Giáo dục không phải là đưa cho học sinh một đáp án có sẵn, mà là giúp các em có đủ năng lực để tự tìm ra đáp án của mình. Với hướng nghiệp cũng vậy, chúng tôi không muốn học sinh chọn một nghề chỉ vì nghe người khác nói nghề đó đang “hot” hay có nhiều cơ hội. Điều quan trọng hơn là các em hiểu mình là ai, mình có năng lực gì, muốn sống một cuộc đời như thế nào và sẵn sàng chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Vì thế, hướng nghiệp cần bắt đầu từ trải nghiệm và sự tự nhận thức, chứ không chỉ bắt đầu từ việc chọn ngành, chọn trường”.
