Mở rộng lối đi sau THCS
Sau khi hoàn thành lớp 9, nhiều học sinh ở Ninh Bình không còn chỉ hướng đến các trường THPT mà lựa chọn mô hình vừa học văn hóa, vừa học trung cấp nghề tại các trung tâm GDNN-GDTX. Đây đang trở thành hướng đi phù hợp với năng lực, điều kiện của người học và nhu cầu của thị trường lao động.
Em Nguyễn Hoàng Hải, học sinh Trung tâm GDNN-GDTX Hải Hậu, chia sẻ: "Sau khi được thầy cô tư vấn, em thấy mô hình này phù hợp với bản thân vì vừa được học văn hóa, vừa học nghề. Gia đình em cũng yên tâm hơn khi biết sau khi tốt nghiệp em có thể đi làm hoặc học liên thông. Hiện em theo học ngành Công nghệ ô tô và mong muốn sau này có công việc ổn định, rồi tiếp tục học để nâng cao tay nghề".
Lựa chọn của Nguyễn Hoàng Hải cũng phản ánh xu hướng của nhiều học sinh sau THCS trên địa bàn tỉnh. Giáo dục nghề nghiệp không còn được xem là phương án thay thế mà đang trở thành một lựa chọn phù hợp với năng lực người học và nhu cầu của thị trường lao động.
Hiện nay, Ninh Bình có mạng lưới 34 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, gồm 13 trường cao đẳng, 9 trường trung cấp, 9 trung tâm và 3 cơ sở tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Hệ thống các trường cao đẳng có quy mô đào tạo trên 25.000 người mỗi năm, góp phần đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và khu vực.
Song song với đó, hệ thống 23 trung tâm GDNN-GDTX tiếp tục phát huy vai trò trong công tác phân luồng học sinh sau THCS. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, trong ba năm học gần đây, gần 29.600 học sinh đã tham gia các chương trình liên kết đào tạo; riêng năm học 2025-2026 có hơn 10.500 học sinh lựa chọn mô hình vừa học văn hóa, vừa học nghề.
Học một lần, thêm nhiều cơ hội
Điểm nổi bật của mô hình học văn hóa kết hợp học nghề là học sinh được học song song chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT và chương trình trung cấp nghề. Sau ba năm, nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, các em vừa có bằng tốt nghiệp THPT vừa có bằng trung cấp, đủ điều kiện tham gia thị trường lao động hoặc học liên thông lên trình độ cao hơn.
Không chỉ rút ngắn thời gian đào tạo, mô hình này còn giúp giảm chi phí học tập và tạo điều kiện để học sinh sớm tiếp cận môi trường làm việc. Trong quá trình học, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp tăng cường liên kết với doanh nghiệp, đưa học sinh đến thực tập, trải nghiệm thực tế và cập nhật công nghệ mới, qua đó nâng cao kỹ năng nghề và khả năng thích ứng sau khi tốt nghiệp.
Theo Đề án Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hiện trên 90% học viên giáo dục nghề nghiệp có việc làm sau tốt nghiệp. Đây là minh chứng cho hiệu quả của mô hình đào tạo gắn với nhu cầu sử dụng lao động, lấy việc làm của người học làm thước đo chất lượng.
Trong giai đoạn tới, Ninh Bình tiếp tục đặt mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, phấn đấu đến năm 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt từ 82% trở lên, trong đó 40% có trình độ trung cấp, cao đẳng hoặc tương đương; trên 85% học viên tốt nghiệp có việc làm đúng nghề. Đồng thời, tỉnh sẽ tiếp tục mở rộng liên kết với doanh nghiệp, phát triển các ngành nghề trọng điểm và đổi mới chương trình đào tạo theo hướng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
Sự thay đổi trong nhận thức của học sinh và phụ huynh, cùng với việc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp không ngừng đổi mới chương trình đào tạo và tăng cường gắn kết với doanh nghiệp, đang góp phần đưa công tác phân luồng sau THCS đi vào thực chất. Với nhiều học sinh, học văn hóa kết hợp học nghề không chỉ là một lựa chọn phù hợp mà còn là cơ hội để sớm có nghề nghiệp, chủ động lập thân, lập nghiệp và phát triển tương lai.
