Những năm qua, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh. Tỷ số giới tính khi sinh của thành phố giảm dần từ mức 117,6 trẻ trai/100 trẻ gái năm 2008 xuống 113 năm 2018 và còn khoảng 110 trẻ trai/100 trẻ gái vào năm 2025.
Tuy nhiên, so với mức cân bằng sinh học tự nhiên, đây vẫn là con số cao, tiềm ẩn nhiều hệ lụy xã hội trong tương lai nếu không được kiểm soát hiệu quả.
Trong bối cảnh này, Hà Nội đã xây dựng Kế hoạch kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu khống chế tốc độ gia tăng, giảm bình quân 0,2 điểm mỗi năm, phấn đấu đến năm 2030 tỷ số giới tính khi sinh không vượt quá 109 trẻ trai/100 trẻ gái.
Để kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, Hà Nội đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó truyền thông chuyển đổi hành vi được xác định là mũi nhọn.
Các hoạt động tuyên truyền được lồng ghép trong chiến dịch dân số - kế hoạch hóa gia đình, các buổi sinh hoạt cộng đồng, tập trung vào nhóm đặc thù như nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn, các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ, tổ trưởng dân phố…
Nhiều mô hình can thiệp hiệu quả như: tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân; chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên; sàng lọc trước sinh và sơ sinh… duy trì và mở rộng, từng bước nâng cao chất lượng dân số ngay từ giai đoạn đầu đời.
Đánh giá về thực trạng này, ông Vũ Duy Hưng - Chi cục trưởng Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng chống tệ nạn xã hội Hà Nội cho rằng, dù đạt mức sinh thay thế, nhưng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là vấn đề đáng lo ngại. Nếu không có biện pháp mạnh mẽ và kịp thời, hệ lụy xã hội trong tương lai là rất lớn.
Việc Hà Nội ban hành Kế hoạch kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2026-2030 với các mục tiêu cụ thể đã thể hiện quyết tâm chính trị cao. Đồng thời cũng cho thấy, đây là “cuộc chiến” phức tạp, lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự thay đổi nhận thức từ mỗi người dân.
Với các giải pháp quyết liệt, Hà Nội sẽ nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn đối với nhiều nhóm, độ tuổi. Từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên góp phần nâng cao chất lượng dân số, tạo nền tảng xây dựng gia đình hạnh phúc, xã hội phát triển bền vững.
