Đội ngũ nhà giáo – nền tảng cốt lõi
Khi giáo dục bước vào thời kỳ chuyển đổi mạnh mẽ với yêu cầu hội nhập, đổi mới và chuyển đổi số, hình ảnh người thầy trong mô hình Trường học xã hội chủ nghĩa càng được đặt ở vị trí trung tâm. Đó không chỉ là người dạy chữ, mà còn là người giữ gìn lý tưởng giáo dục, dẫn dắt nhân cách và khơi dậy khát vọng sống đẹp cho học sinh.
Ngày 11/5, UBND TP Hải Phòng phê duyệt Đề án xây dựng Trường học xã hội chủ nghĩa – một dấu mốc thể hiện quyết tâm đổi mới toàn diện giáo dục thành phố trong giai đoạn mới. Trong đó, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, mang tính nền tảng.
Mục tiêu của đề án không dừng ở việc chuẩn hóa trình độ chuyên môn, mà hướng tới xây dựng đội ngũ nhà giáo “vừa hồng, vừa chuyên” – có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm, năng lực đổi mới và khát vọng cống hiến. Người thầy trong Trường học xã hội chủ nghĩa phải thực sự trở thành hình mẫu về nhân cách, tư duy học tập suốt đời và tinh thần phụng sự cộng đồng.
Giữa nhịp chuyển mình của giáo dục Hải Phòng trong thời đại số, vai trò của giáo viên không còn bó hẹp trong phạm vi bài giảng hay bảng đen phấn trắng. Người thầy hôm nay phải biết ứng dụng công nghệ, đổi mới phương pháp dạy học, đồng thời đủ tinh tế để lắng nghe, thấu hiểu tâm lý học sinh trước những biến đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại.
Theo bà Đào Thị Nhung, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Hồng Phong, phường Phù Liễn, đội ngũ giáo viên của nhà trường cơ bản đáp ứng yêu cầu về phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nghề. Các thầy cô luôn tận tâm với học sinh, tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, chủ động tham gia các phong trào thi đua và không ngừng tự học để nâng cao chuyên môn.
Tuy nhiên, cùng với những yêu cầu ngày càng cao của giáo dục hiện đại, đội ngũ giáo viên cũng đứng trước nhiều áp lực và thách thức mới. Một bộ phận giáo viên còn hạn chế về năng lực số, chưa thực sự thành thạo trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ vào thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động học tập tương tác hay cá thể hóa việc học cho học sinh.
Bên cạnh đó, kỹ năng giáo dục cảm xúc, tư vấn tâm lý và quản lý hành vi học sinh hiện đại của một số giáo viên còn lúng túng trước sự thay đổi nhanh chóng của trẻ trong môi trường số. Áp lực đổi mới liên tục, khối lượng công việc lớn cũng khiến nhiều giáo viên đôi khi rơi vào trạng thái quá tải.
Nhìn thẳng vào thực tế ấy, Trường Tiểu học Lê Hồng Phong xác định ba nhóm giải pháp trọng tâm để xây dựng hình ảnh nhà giáo trong mô hình Trường học xã hội chủ nghĩa.
Đó là đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, khuyến khích giáo viên chia sẻ kinh nghiệm và tháo gỡ khó khăn thực tiễn; tăng cường bồi dưỡng năng lực số thông qua các lớp tập huấn, mô hình “cặp đôi cùng tiến” giữa giáo viên trẻ am hiểu công nghệ với giáo viên giàu kinh nghiệm; đồng thời xây dựng văn hóa sẻ chia trong nhà trường, tăng cường phối hợp với phụ huynh nhằm tạo môi trường giáo dục đồng hành, giảm áp lực cho giáo viên.
“Chúng tôi tin rằng với sự quyết tâm của tập thể sư phạm, sự đồng hành của phụ huynh và tinh thần tự học của mỗi nhà giáo, đội ngũ giáo viên nhà trường sẽ ngày càng hoàn thiện, đáp ứng tốt yêu cầu của mô hình Trường học xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới”, bà Nhung chia sẻ.
Cùng chung quan điểm, bà Đồng Thị Hoa, Hiệu trưởng Trường THCS Nam Hà, phường Kiến An cho rằng đội ngũ giáo viên chính là lực lượng nòng cốt quyết định sự thành công của mô hình trường học xã hội chủ nghĩa.
Theo bà Hoa, nhà trường đặt mục tiêu 100% giáo viên đạt trình độ đại học trở lên, có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp tốt, trách nhiệm cao và tinh thần tiên phong đổi mới. Song song với việc nâng cao chuyên môn, giáo viên được tăng cường bồi dưỡng kỹ năng công nghệ số, ứng dụng AI và các nền tảng dạy học hiện đại để nâng cao hiệu quả giáo dục.
“Từ xưa đến nay, người thầy luôn được xã hội tôn vinh bởi không chỉ dạy chữ mà còn dạy cách làm người. Trong xã hội hiện đại, người thầy càng phải là hình mẫu lý tưởng, người dẫn đường về tri thức và nhân cách cho học sinh”, bà Hoa nhấn mạnh.
Người “xây tâm hồn” bằng tri thức, yêu thương và niềm tin
Trong hành trình xây dựng trường học xã hội chủ nghĩa, điều làm nên sức sống của giáo dục không chỉ là cơ sở vật chất hiện đại hay công nghệ thông minh, mà chính là những người thầy đang ngày ngày âm thầm “đi xây tâm hồn”.
Hơn 10 năm gắn bó với nghề dạy học, cô Nguyễn Thị Luyến, khối trưởng khối 5, Trường Tiểu học Lê Hồng Phong luôn ý thức việc tự học và đổi mới bản thân để đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện đại.
Không chỉ có chuyên môn tiểu học, cô còn hoàn thành chương trình thạc sĩ khoa học máy tính và trở thành một trong những giáo viên tiên phong về chuyển đổi số của nhà trường. Trong mỗi giờ học, cô mang công nghệ đến gần học sinh bằng những trò chơi tương tác, phần mềm học tập trực tuyến và các hoạt động trải nghiệm sinh động.
Những tiết học không còn khô khan với bài giảng một chiều mà trở thành không gian để học sinh chủ động khám phá kiến thức. Các em được tham gia trò chơi trực tuyến, thực hiện bài tập qua phần mềm số, tự tìm kiếm thông tin và trình bày ý tưởng của mình.
Không dừng ở việc đổi mới lớp học, cô Luyến còn thường xuyên tham gia các lớp đào tạo công nghệ thông tin, đồng hành cùng đồng nghiệp trong việc nâng cao năng lực số.
“Người giáo viên trong trường học xã hội chủ nghĩa phải là tấm gương sáng về đạo đức, tinh thần học tập, sự sáng tạo và trách nhiệm với công việc để học sinh noi theo”, cô Luyến chia sẻ.
Nếu cô Luyến truyền cảm hứng bằng đổi mới sáng tạo, thì thầy Nguyễn Quang Vinh, giáo viên Toán, Trường THCS Nam Hà lại để lại dấu ấn bằng sự gần gũi và khả năng cảm hóa học trò bằng tình yêu thương.
Trong những tiết Toán của mình, thầy Vinh hiếm khi bắt đầu bằng công thức khô cứng. Thay vào đó là những câu đố vui, trò chơi tư duy hay các tình huống gắn với thực tế đời sống. Có hôm, cả lớp tranh luận sôi nổi về bài toán tính phần trăm giảm giá khi mua hàng online. Có buổi học, học sinh hào hứng tham gia giải toán trực tiếp trên Quizizz hay Kahoot bằng điện thoại.
Những kiến thức tưởng như khô khan được thầy đưa vào đời sống bằng mô hình 3D, phần mềm GeoGebra hay video trực quan. Hình học không còn là những đường thẳng vô cảm mà gắn với việc đo diện tích lớp học, tính chiều cao cây bằng bóng nắng hay thiết kế mô hình phòng ngủ.
Theo thầy Vinh, điều học sinh sợ không phải là môn Toán, mà là cảm giác thất bại và áp lực điểm số. Vì thế, muốn học sinh yêu việc học, trước tiên phải giúp các em tin rằng mình có thể học được.
Không chỉ đổi mới chuyên môn, thầy Vinh còn là giáo viên chủ nhiệm giàu kinh nghiệm. Thầy luôn quan niệm giáo dục không phải để kiểm soát học sinh mà để giúp các em tìm thấy giá trị của bản thân.
Kỷ niệm khiến thầy nhớ nhất là câu chuyện về một học sinh nam lớp 7 thường xuyên vi phạm nội quy, đánh nhau và có hành vi lấy đồ của bạn. Sau một lần xô xát nghiêm trọng, thay vì phê bình trước lớp hay áp dụng hình thức kỷ luật cứng nhắc, thầy chọn cách gặp riêng để trò chuyện.
Qua những lần lắng nghe, thầy hiểu học sinh ấy thiếu sự quan tâm của gia đình nên trở nên lì lợm và dễ nổi nóng. Từ sự thấu hiểu ấy, thầy quyết định áp dụng phương pháp giáo dục tích cực thay vì chỉ xử phạt.
Thầy giao cho em nhiệm vụ hỗ trợ lớp, quản lý thiết bị học tập, tham gia hoạt động tập thể để em cảm thấy mình được tin tưởng và có ích. Đồng thời, thầy hướng dẫn em sử dụng Canva, CapCut để thiết kế poster và dựng video tuyên truyền cho lớp.
Từ một học sinh thường xuyên vi phạm, em dần thay đổi tích cực: biết nhận lỗi, hòa đồng hơn với bạn bè và phát huy năng khiếu sáng tạo. Sản phẩm video của em được cả lớp khen ngợi, giúp em thêm tự tin.
“Tôi vẫn nhớ ánh mắt hôm ấy của em. Đó là ánh mắt của một đứa trẻ lần đầu thấy mình có ích”, thầy Vinh xúc động kể.
Sau một học kỳ, học sinh ấy không còn đánh nhau, đi học chuyên cần hơn và còn đạt giải khuyến khích trong cuộc thi thiết kế video tuyên truyền an toàn học đường của trường.
Câu chuyện ấy cho thấy, trong trường học xã hội chủ nghĩa, người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là người thắp lên niềm tin và đánh thức những điều tốt đẹp trong mỗi học sinh.
Một ngôi trường hiện đại không chỉ được đo bằng phòng học thông minh hay thiết bị công nghệ tiên tiến, mà còn ở cách người thầy đối xử với học trò bằng sự bao dung, tôn trọng và niềm tin.
Bởi đôi khi, điều giúp một học sinh thay đổi không phải là bản kiểm điểm hay hình phạt nghiêm khắc, mà chỉ đơn giản là có một người tin rằng em có thể trở nên tốt hơn.
