Từ nghị quyết của Đảng đến những tiêu chí cụ thể trong trường học
Tại phường Kiến An, thành phố Hải Phòng, định hướng xây dựng trường học xã hội chủ nghĩa không dừng ở những khẩu hiệu hay phong trào ngắn hạn, mà đang được cụ thể hóa bằng các nghị quyết, đề án và tiêu chí rõ ràng trong từng cơ sở giáo dục.
Ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên sau sắp xếp đơn vị hành chính, Đảng ủy phường Kiến An xác định giáo dục là nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững địa phương. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường lần thứ nhất đặt mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, xây dựng môi trường học tập dân chủ, hiện đại, nhân văn; hình thành thế hệ học sinh có tri thức, đạo đức, trách nhiệm xã hội và khả năng thích ứng với thời đại số.
Ông Nguyễn Thiện Kim, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Kiến An cho biết, địa phương đang xây dựng đề án phát triển giáo dục gắn với định hướng xây dựng trường học xã hội chủ nghĩa theo tinh thần chỉ đạo của thành phố Hải Phòng và ngành giáo dục.
Theo đó, trọng tâm là đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, đổi mới công tác quản lý, tăng cường chuyển đổi số và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, hạnh phúc.
“Giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải hình thành nhân cách, bồi dưỡng lý tưởng sống, trách nhiệm công dân và năng lực hội nhập cho học sinh. Các tiêu chí xây dựng trường học xã hội chủ nghĩa phải hướng tới phát triển con người toàn diện”, ông Kim nhấn mạnh.
Hiện toàn phường Kiến An có 17 trường học ở các cấp. Trong năm học vừa qua, nhiều đơn vị đã có chuyển biến rõ nét cả về chất lượng giáo dục lẫn môi trường học đường. Một số trường được lựa chọn xây dựng mô hình điểm, trong đó chú trọng xây dựng chi bộ Đảng vững mạnh, phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện trong nhà trường.
Đảng ủy phường cũng chỉ đạo các trường, trong đó có Trường THCS Bắc Sơn xây dựng điểm chuyên đề sinh hoạt chi bộ về trường học xã hội chủ nghĩa. Đây là cơ sở thống nhất nhận thức, hành động để các trường cùng lên kế hoạch cụ thể, phù hợp với từng đơn vị.
Theo bà Hoàng Thị Hương, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường Kiến An, các trường học trên địa bàn đang triển khai kế hoạch theo ba mục tiêu lớn: xây dựng môi trường giáo dục dân chủ; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; bảo đảm an ninh, an toàn trường học.
Điểm cốt lõi của mô hình là lấy học sinh làm trung tâm. Nhà trường không chỉ dạy chữ mà còn phải tạo môi trường để học sinh được phát triển toàn diện về phẩm chất, năng lực, biết yêu thương, sẻ chia và có trách nhiệm với cộng đồng.
Từ định hướng ấy, nhiều trường học trên địa bàn đã bắt đầu chuyển đổi bằng những việc làm cụ thể như xây dựng lớp học hạnh phúc, tăng cường giáo dục kỹ năng sống, văn hóa ứng xử, đầu tư phòng học thông minh, ứng dụng công nghệ số trong dạy và học.
Các hoạt động giáo dục cũng được đổi mới theo hướng gắn với trải nghiệm thực tiễn, giáo dục truyền thống lịch sử, bồi dưỡng tinh thần yêu nước, ý thức công dân và khát vọng cống hiến cho học sinh.
Trường học trở thành nơi nuôi dưỡng nhân cách
Ở bậc học mầm non, Trường Mầm non Quán Trữ cũng là một trong những đơn vị được lựa chọn thí điểm mô hình trường học xã hội chủ nghĩa tại địa phương.
Theo bà Bùi Thị Thu Hường, nhà trường hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, an toàn, thân thiện, lấy trẻ làm trung tâm.
Theo kế hoạch, nhà trường sắp được đầu tư nhiều thiết bị hiện đại của phòng chức năng đáp ứng nhu cầu học tập, vui chơi của các bé. Trường có không gian trải nghiệm, sáng tạo, khu vận động phù hợp với lứa tuổi mầm non.
Không chỉ chăm sóc thể chất, trường còn chú trọng hình thành cho trẻ các phẩm chất nền tảng như yêu thương, trung thực, trách nhiệm, tôn trọng; đồng thời rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác, tự lập và thích ứng.
“Điều quan trọng nhất là mỗi đứa trẻ đều được yêu thương và cảm thấy vui vẻ, an toàn khi đến trường”, bà Hường nói.
Gắn bó với nghề nhiều năm, cô giáo Phạm Thị Hướng cho rằng giáo viên mầm non không chỉ dạy trẻ hát hay múa mà còn phải là người hiểu tâm lý, biết đồng hành cùng từng em nhỏ trong quá trình trưởng thành.
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, cô thường xuyên tự bồi dưỡng chuyên môn, ứng dụng công nghệ số xây dựng bài giảng trực quan, video sinh động giúp trẻ hứng thú học tập. Theo cô Hướng, cụ thể hoá các tiêu chí của trường học xã hội chủ nghĩa sẽ giúp cô và các đồng nghiệp làm tốt hơn công tác chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và sự phát triển toàn diện của trẻ.
Tại Trường Tiểu học Trần Thành Ngọ, mô hình trường học xã hội chủ nghĩa được thể hiện bằng những hoạt động gần gũi diễn ra mỗi ngày trong lớp học.
Theo bà Phạm Thị Hải An, trường vừa hoàn thiện kế hoạch xây dựng trường học xã hội chủ nghĩa. Mục tiêu lớn nhất của nhà trường là xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, kỷ cương, hiện đại và nhân văn; phát triển học sinh toàn diện cả về đức, trí, thể, mỹ.
Nhà trường hướng tới hình thành những công dân có trách nhiệm, có lý tưởng sống, có tinh thần yêu nước, biết hội nhập nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và truyền thống của thành phố Hải Phòng.
Từ định hướng đó, nhà trường xác định các giá trị cốt lõi gồm yêu thương, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo, hội nhập và nhân văn. Nhiều hoạt động giáo dục được triển khai theo hướng trải nghiệm, phát huy năng lực học sinh thay vì chỉ truyền thụ kiến thức một chiều.
Một trong những điểm nhấn là mô hình “lớp học hạnh phúc”. Mỗi lớp đều bố trí góc đọc sách, góc cảm xúc và hòm thư “Điều em muốn nói” để học sinh mạnh dạn chia sẻ suy nghĩ, tâm tư với thầy cô.
Nhà trường cũng duy trì khảo sát mức độ hài lòng của học sinh định kỳ nhằm lắng nghe tiếng nói của các em, qua đó điều chỉnh phương pháp giáo dục phù hợp hơn.
Trong các hoạt động ngoại khóa, học sinh không chỉ được rèn luyện kỹ năng mà còn được giáo dục truyền thống, lòng biết ơn và tinh thần trách nhiệm công dân.
Quá trình giáo dục học trò, nhà trường bám sát chương trình GDPT 2018 và chỉ đạo của ngành giáo dục. Những tiêu chí của trường học xã hội chủ nghĩa cũng là nhiệm vụ thường xuyên mà nhà trường đã và đang thực hiện. Sau khi có chỉ đạo của các cấp ngành, kế hoạch xây dựng trường học xã hội chủ nghĩa của trường được xây dựng cụ thể hơn và "gọi tên" rõ nét hơn.
Năm học này, Trường Tiểu học Trần Thành Ngọ đã tổ chức thành công buổi tọa đàm “Biết ơn cha mẹ, thầy cô và mái trường” với sự tham gia của học sinh toàn trường đã để lại nhiều cảm xúc. Nhiều em lần đầu tiên nói lời cảm ơn, xin lỗi cha mẹ; những cái ôm, cái nắm tay giúp gắn kết hơn giữa gia đình và nhà trường.
Bên cạnh đó, hoạt động trải nghiệm “Hành trình về nguồn” đưa học sinh đến tham quan Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, tìm hiểu lịch sử dân tộc thông qua các hoạt động thực tế, trò chơi dân gian và giáo dục truyền thống cách mạng.
Những bài học về lòng yêu nước, ý thức công dân vì thế trở nên sinh động, gần gũi hơn với học sinh.
Song song với giáo dục nhân cách, nhà trường đẩy mạnh chuyển đổi số, đầu tư cơ sở vật chất hiện đại. Giai đoạn 2026 – 2030, trường dự kiến xây dựng thêm phòng học thông minh, phòng STEM – Robotics, phòng ngoại ngữ, phòng tin học; 100% lớp học được kết nối internet và ứng dụng giáo án điện tử.
Theo bà Hải An, chuyển đổi số không nhằm thay thế vai trò người thầy mà giúp việc dạy và học hiệu quả hơn, tạo môi trường học tập hiện đại cho học sinh.
“Nếu chỉ có công nghệ mà thiếu tình yêu thương thì giáo dục sẽ khô cứng. Điều quan trọng nhất vẫn là để học sinh cảm thấy hạnh phúc mỗi ngày khi đến trường”, bà Hải An chia sẻ.
Từ những lớp học nhỏ ở Kiến An, mô hình trường học xã hội chủ nghĩa đang dần được hiện thực hóa bằng những việc làm cụ thể và gần gũi. Trong đó, mục tiêu cao nhất không chỉ là nâng cao chất lượng dạy học mà còn xây dựng môi trường giáo dục nhân văn, dân chủ, hiện đại; nơi mỗi học sinh được phát triển toàn diện, trở thành những công dân có tri thức, trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước.
