Nghị quyết số 71-NQ/TW tạo cú hích phát triển giáo dục - đào tạo Nghệ An

Sau một năm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Nghệ An từng bước cụ thể hóa các mục tiêu bằng hệ thống cơ chế, chính sách, đổi mới quản trị, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục.

Hoàn thiện chính sách, tạo nền tảng phát triển giáo dục

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị, Nghệ An xác định định hướng phát triển giáo dục theo hướng hiện đại, hội nhập và bền vững; chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực, sức khỏe người học, từng bước hình thành công dân số, công dân toàn cầu.

Để cụ thể hóa các mục tiêu, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Chương trình hành động số 13-CTr/TU ngày 9/2/2026; UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 399/KH-UBND ngày 18/5/2026, xác định các nhiệm vụ, giải pháp đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trên địa bàn.

Theo báo cáo sơ kết 1 năm thực hiện Nghị quyết 71 của Sở GD&ĐT Nghệ An, tỉnh tập trung xây dựng bốn nhóm chính sách đặc thù mới. Trong đó, ưu tiên nâng cao năng lực ngoại ngữ, phát triển trường lớp song ngữ và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý, thu hút giáo viên đến vùng khó khăn và chuyên gia, nhà khoa học có uy tín.

Tỉnh cũng định hướng phát triển hệ thống trường phổ thông nội trú, bán trú liên cấp tại các xã miền núi; ưu tiên quỹ đất, tạo điều kiện thu hút đầu tư vào lĩnh vực giáo dục. Cùng với đó, các chính sách hỗ trợ giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi tiếp tục được triển khai; công tác đào tạo lưu học sinh Lào được quan tâm theo các thỏa thuận hợp tác giữa Nghệ An với địa phương nước bạn.

Trong năm 2026, tỉnh ban hành, triển khai nhiều đề án, kế hoạch quan trọng, trong đó có Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045; Đề án tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2026-2035; kế hoạch phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch triển khai dạy học hai buổi/ngày đối với các cơ sở giáo dục phổ thông.

Việc thực hiện Nghị quyết 71 gắn với yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ngành Giáo dục đồng thời rà soát, sắp xếp mạng lưới trường lớp, đổi mới quản trị, tăng cường kết nối chuyên môn giữa các cơ sở giáo dục, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa bàn.

Sau một năm triển khai Nghị quyết 71, chất lượng giáo dục Nghệ An tiếp tục được thể hiện qua kết quả các kỳ thi học sinh giỏi và sân chơi trí tuệ trong nước, quốc tế.

Tại kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm 2026, học sinh toàn tỉnh đạt 155 giải. Ở các đấu trường quốc tế, học sinh Nghệ An giành Huy chương Bạc Olympic Toán quốc tế năm 2026; Huy chương Bạc và Bằng khen tại Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương; Huy chương Đồng Olympic quốc tế tiếng Nga năm 2025. Học sinh của tỉnh còn đạt Huy chương Bạc tại Cuộc thi Robot Thế giới và nhiều huy chương tại Giải Cờ vua trẻ thế giới khu vực Đông Nam Á.

Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Nghệ An đạt điểm trung bình tất cả các môn là 6,166 điểm, xếp thứ 3 trong 34 tỉnh, thành phố. Toàn tỉnh có 604 điểm 10 ở các môn thi.

Cùng với giáo dục mũi nhọn, ngành Giáo dục chú trọng phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực, đạo đức, thể chất và kỹ năng sống cho học sinh. Các mô hình giáo dục trải nghiệm dựa vào cộng đồng, giáo dục STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học và khởi nghiệp tiếp tục được mở rộng.

Tại Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp toàn quốc lần thứ VIII năm 2026, học sinh, sinh viên Nghệ An đạt 3 giải Nhất, 1 giải Nhì, 4 giải Ba và 1 giải Khuyến khích. Tại Cuộc thi Vô địch quốc gia STEM, AI và Robotics, học sinh của tỉnh giành giải Nhất, giải Nhì, giải Ba cùng nhiều giải phụ.

Ngành Giáo dục cũng tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng, tổ chức xã hội trong giáo dục pháp luật, kỹ năng sống, bảo đảm an toàn trường học, phòng chống bạo lực học đường và hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Đối với giáo dục miền núi, Nghệ An tiếp tục phát huy vai trò của hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú và các chính sách hỗ trợ học sinh. Hiện tỉnh có 8 trường phổ thông dân tộc nội trú; chính sách hỗ trợ được triển khai tại 83 trường phổ thông bán trú, góp phần cải thiện điều kiện học tập của học sinh ở các địa bàn khó khăn.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển đội ngũ và cơ sở vật chất

Chuyển đổi số được Nghệ An xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đổi mới công tác quản lý, quản trị và hoạt động dạy học. Trong năm qua, ngành Giáo dục tiếp tục khai thác Trung tâm Điều hành giáo dục thông minh (IOC), sử dụng dữ liệu dùng chung và tăng cường các hoạt động trực tuyến.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An khẳng định, việc khai trương Cổng Giáo dục số Nghệ An đánh dấu bước tiến trong xây dựng hệ sinh thái giáo dục số, hỗ trợ kết nối thông tin, phục vụ quản lý và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ giáo dục. Ngành cũng đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, giảng dạy và hoạt động trải nghiệm. Theo báo cáo của Sở GD&ĐT, hơn 11.000 cán bộ quản lý, giáo viên đã được tập huấn kiến thức, kỹ năng ứng dụng AI trong quản trị và dạy học.

Công tác cải cách hành chính đạt kết quả tích cực. Năm 2025, Sở GD&ĐT Nghệ An đứng đầu bảng xếp hạng chỉ số cải cách hành chính trong 15 sở, ban, ngành cấp tỉnh, với chỉ số đạt 93,05%.

Tuy nhiên, ngành xác định cần tiếp tục xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục theo hướng cập nhật một lần, liên thông và sử dụng thống nhất, hạn chế tình trạng dữ liệu phân tán, nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.

Đối với đội ngũ nhà giáo, trong đợt tuyển dụng đầu năm học 2025-2026, Nghệ An đã tuyển dụng 747 trong tổng số 791 chỉ tiêu viên chức tại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học và THCS công lập. Ngành đồng thời tham mưu phê duyệt gần 4.900 chỉ tiêu thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên năm 2026; điều động, thuyên chuyển 162 viên chức và biệt phái 908 giáo viên từ các đơn vị có tỷ lệ giáo viên cao đến những trường có tỷ lệ thấp hơn. Các giải pháp này nhằm từng bước khắc phục tình trạng mất cân đối đội ngũ giữa các địa bàn, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và nâng cao chất lượng dạy học.

Về cơ sở vật chất, tỉnh ưu tiên kiên cố hóa trường học, xóa phòng học tạm, bổ sung thiết bị dạy học, nhất là tại khu vực nông thôn, miền núi, biên giới. Trong năm học 2025-2026, tỉnh đã tham mưu mua bổ sung 2.343 bộ máy vi tính cho các cơ sở giáo dục, với tổng kinh phí 30 tỷ đồng; đồng thời đề xuất bổ sung 3.076 bộ máy vi tính, dự kiến kinh phí 60 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Nghệ An triển khai xây dựng 21 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới, hướng đến hoàn thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh miền núi, từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền.

Năm 2026, tổng kinh phí bố trí cho lĩnh vực giáo dục, đào tạo và dạy nghề của tỉnh là hơn 16.195 tỷ đồng. Công tác xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia tiếp tục được quan tâm. Trong năm học 2025-2026, tỉnh công nhận mới 7 trường, kiểm tra công nhận lại và nâng chuẩn 57 trường. Lũy kế toàn tỉnh có 1.055 trường đạt chuẩn quốc gia, chiếm 74,35%.

Trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, tỷ lệ người học các ngành kỹ thuật - công nghệ đạt 35%. Năm học 2025-2026, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tuyển sinh 6.293 sinh viên cao đẳng và 18.509 học viên trung cấp. Việc hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp được chú trọng nhằm gắn đào tạo với nhu cầu tuyển dụng, phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng nghề.

Tháo gỡ điểm nghẽn, hướng tới giáo dục hiện đại và hội nhập

Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai Nghị quyết 71 vẫn còn một số khó khăn. Khả năng cân đối ngân sách của tỉnh hạn chế, ảnh hưởng đến việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ và thực hiện các chính sách phát triển giáo dục.

Việc huy động, sử dụng nguồn lực đầu tư tại cấp xã chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa trường học; chỉ tiêu xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia chưa hoàn thành theo kế hoạch. Bên cạnh đó, năng lực đổi mới của một bộ phận nhà giáo, cán bộ quản lý chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển giáo dục theo chuẩn quốc gia, khu vực và quốc tế. Việc đổi mới tư duy, tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm giữa các cơ sở giáo dục cần tiếp tục được thúc đẩy.

Từ thực tế này, Nghệ An xác định tiếp tục triển khai đồng bộ Chương trình hành động số 13-CTr/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh và Kế hoạch số 399/KH-UBND của UBND tỉnh, gắn với nhiệm vụ năm học và các mục tiêu phát triển giai đoạn 2026-2030.

Trọng tâm là mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng; nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông; hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi và thực hiện giáo dục bắt buộc hết THCS. Tỉnh hướng đến xây dựng mạng lưới trường lớp đáp ứng nhu cầu học tập ở mọi vùng miền, từng bước chuẩn hóa, hiện đại hóa cơ sở vật chất.

Cùng với đó, ngành Giáo dục tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, trí tuệ nhân tạo và ngoại ngữ cho người học; triển khai mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học được định hướng sắp xếp, đầu tư đồng bộ, tăng cường nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Thái Văn Thành – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An – ghi nhận, biểu dương những kết quả ngành Giáo dục và Đào tạo đạt được trong năm học 2025-2026 – năm học đầu tiên trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và cũng là năm thực hiện Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Trong thời gian tới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đề nghị Sở GD&ĐT chủ động phối hợp với chính quyền địa phương hai cấp và các sở, ngành để xây dựng kế hoạch phát triển giáo dục đồng bộ với các chủ trương, chính sách của Trung ương và của tỉnh. Việc thực hiện Nghị quyết 71 cần được đặt trong mối liên hệ với các quyết sách khác như: Nghị quyết số 72-NQ/TW “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có các định hướng và chính sách hỗ trợ cốt lõi phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy khởi nghiệp, lập nghiệp, ứng dụng công nghệ mới; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Qua đó, giáo dục không chỉ chú trọng nâng cao trí lực mà còn quan tâm phát triển thể lực, tâm lực và các giá trị văn hóa cho người học, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực toàn diện.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị ngành Giáo dục phối hợp với địa phương, các ban ngành liên quan tiếp tục sắp xếp mạng lưới trường lớp, bố trí và lựa chọn đội ngũ cán bộ quản lý bảo đảm công khai, minh bạch, đúng tiêu chuẩn, tiêu chí. Đồng thời, chuẩn bị sớm các điều kiện về đội ngũ và cơ sở vật chất để thực hiện nhiệm vụ phổ cập giáo dục, đáp ứng mục tiêu phát triển giáo dục trong giai đoạn tới. Ngành cần chủ động rà soát nhu cầu giáo viên, dự báo quy mô học sinh, tham mưu phương án đầu tư và phân bổ nguồn lực phù hợp, tránh bị động khi triển khai các mục tiêu mới.