Theo phân tích trong một bài báo trên tờ Financial Times, Nga đang tiến hành chiến tranh với NATO mà không cần chính thức khai chiến, đó là đặc thù của định dạng “Chiến tranh lai” (hybrid war) và NATO mặc dù có thể ngăn Nga bằng sức mạnh quân sự, nhưng lại chưa có biện pháp chặn Nga tiến hành các hoạt động nằm dưới ngưỡng chiến tranh.
Financial Times cho biết, các quan chức quốc phòng và tình báo châu Âu cho rằng phương Tây đang không tạo được sức răn đe đủ mạnh trước những hoạt động mà họ cho là nằm trong phạm vi khái niệm của một cuộc “Chiến tranh lai” của Nga.
Các hoạt động này diễn ra dưới ngưỡng một cuộc tấn công quân sự trực tiếp, bao gồm phá hoại, tấn công mạng, gián điệp, chiến dịch thông tin và các hoạt động bí mật.
Một quan chức quốc phòng phương Tây được FT dẫn lời cho rằng, châu Âu hiện vẫn đủ sức ngăn Nga tiến hành leo thang quân sự hoặc hạt nhân quy mô lớn, nhưng lại chưa có cách tiếp cận hiệu quả đối với những hoạt động “dưới ngưỡng Điều 5” của NATO (về phòng vệ tập thể).
Theo quan chức này, liên minh cần xem xét lại cách đối phó với các hoạt động chiến tranh lai.
Vụ sân bay Leipzig/Halle là tiếng chuông báo động
Một trong những sự kiện khiến cảnh báo này trở nên cấp thiết là vụ âm mưu tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) mang thuốc nổ quân dụng nhằm vào sân bay Leipzig/Halle ở Đức.
Theo những thông tin được FT dẫn lại, vụ việc được các cơ quan an ninh Đức quy trách nhiệm cho Nga và được xem là dấu hiệu cho thấy mức độ táo bạo của các hoạt động phá hoại đang ngày càng gia tăng.
Điểm đáng lo là những hành động như vậy chưa đủ điều kiện để kích hoạt Điều 5 NATO, vốn là khung “quy định cứng” về một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào một thành viên NATO, mới có thể được coi là “một cuộc tấn công nhằm vào toàn liên minh”.
Điều này tạo ra một “vùng xám” mà Nga có thể khai thác để gây sức ép mà không phải đối mặt với một phản ứng quân sự tập thể của NATO.
Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cảnh báo Nga ngày càng trở nên “liều lĩnh” hơn. Còn một chuyên gia của Chatham House cho rằng, vấn đề không phải các mục tiêu của Nga ở châu Âu đã thay đổi, mà là ngưỡng mà phương Tây chấp nhận trước các hành động của Nga đang bị đẩy lùi dần.
Do đó, nếu NATO không chứng minh được rằng những hoạt động này sẽ phải trả giá, Nga sẽ tiếp tục thử nghiệm giới hạn của khối quân sự phương Tây.
NATO và mức ngưỡng “không đủ nghiêm trọng để khai chiến”
Điểm đáng chú ý nhất trong bài báo của FT là việc xác định một “khoảng trống giữa hòa bình và chiến tranh”.
Nga không nhất thiết phải đưa quân vượt biên giới NATO để gây tổn thất, mà chỉ cần các cuộc tấn công mạng, phá hoại đường sắt và cơ sở hạ tầng, gián điệp, gây nhiễu hoặc phá hoại các tuyến cáp và cơ sở trọng yếu, là đã có thể gây thiệt hại đáng kể, mà vẫn chưa đạt ngưỡng để NATO phản ứng quân sự tập thể.
Một quan chức của một quốc gia tiền tuyến NATO cảnh báo châu Âu đang chứng kiến mức độ hoạt động “chưa từng có” của Nga và không thể để tình trạng này trở thành “một bình thường mới”.
Theo FT, vấn đề càng phức tạp khi chính sách của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump khiến các đồng minh châu Âu không chắc chắn về mức độ hỗ trợ của Mỹ trước những hành động dưới ngưỡng Điều 5.
Do đó, giới chuyên gia nhận định NATO cần có sự sửa đổi đối với hiến chương của khối, trong đó xây dựng lại khái niệm về những mối đe dọa kiểu mới và đề ra những biện pháp cụ thể cho từng loại, từ đó mới có khả năng đối phó với mối đe dọa chiến tranh phi truyền thống của Nga.
