Mỹ công bố giai đoạn hai của kế hoạch ngừng bắn ở Gaza
Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cho biết, giai đoạn thứ hai của kế hoạch 20 điểm sẽ tập trung vào “phi quân sự hóa, quản trị theo chủ nghĩa kỹ trị và tái thiết”, nhưng tuyên bố của ông thiếu các chi tiết quan trọng về cách thực hiện một số vấn đề khó khăn nhất được quy định trong thỏa thuận.
“Mỹ kỳ vọng Hamas sẽ tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của mình, bao gồm việc trả tự do ngay lập tức cho con tin cuối cùng đã thiệt mạng. Nếu không làm vậy, họ sẽ phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng”, ông Witkoff viết trong một bài đăng trên X hôm 14/1.
Mỹ đã chuyển sang giai đoạn thứ hai của thỏa thuận ngừng bắn bất chấp sự phản đối của Israel về việc thiếu tiến triển trong việc giải giáp Hamas và việc thi hài của một con tin, Ran Gvili, vẫn đang bị giam giữ ở Gaza. Đáp lại, Israel đã từ chối mở cửa khẩu Rafah giữa Israel và Ai Cập.
Diễn đàn “Con tin và Gia đình Mất tích” đã kêu gọi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngăn chặn việc bắt đầu giai đoạn thứ hai.
Một quan chức Mỹ ngày 14/1 cho biết, các nỗ lực tìm kiếm thi thể của Gvili vẫn đang tiếp tục, lưu ý rằng, "vẫn còn một kênh liên lạc rất tốt đang hoạt động", và "có một số địa điểm tiềm năng khác nhau nơi thi thể có thể được tìm thấy".
Với mong muốn thúc đẩy thành tựu ngoại giao lớn nhất của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ hai, Mỹ đã tuyên bố chuyển sang giai đoạn tiếp theo khó khăn hơn nhiều của thỏa thuận.
Giai đoạn thứ hai đòi hỏi việc thành lập Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) để triển khai đến Gaza nhằm hỗ trợ lực lượng cảnh sát Palestine, và cho phép Israel bắt đầu rút quân khỏi lãnh thổ mà họ vẫn đang chiếm đóng.
Tuy nhiên, rất ít quốc gia được cho là sẵn sàng cam kết nhân sự cho ISF, nếu không có lực lượng này, phần lớn giai đoạn thứ hai của thỏa thuận ngừng bắn sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều.
Giới chức Mỹ ngày 14/1 tuyên bố rằng, có "rất nhiều quốc gia tham gia vào lực lượng này, và chúng tôi sẽ công bố tất cả vào thời điểm thích hợp".
Về một trong những vấn đề gai góc nhất của giai đoạn thứ hai – việc phi quân sự hóa Hamas – quan chức Mỹ cho biết, họ muốn thấy sự phá hủy “cơ sở hạ tầng khủng bố đã được xây dựng ở Gaza”.
Họ cũng nói rằng, “vũ khí hạng nặng như súng phóng lựu RPG, súng phóng rocket và tên lửa” phải được “cất giữ ở nơi mà chúng không được sử dụng để phòng thủ chống lại Israel hoặc để thực hiện các cuộc đột kích hay tấn công vào Israel”.
Mỹ thành lập ủy ban mới điều hành Gaza
Việc Mỹ công bố chuyển sang giai đoạn hai trùng hợp với việc thành lập một ủy ban gồm các chuyên gia kỹ thuật người Palestine để điều hành chính quyền hàng ngày ở Gaza trong bối cảnh Mỹ đang nỗ lực thúc đẩy kế hoạch tái thiết và phi quân sự hóa lãnh thổ này.
Theo thỏa thuận do Mỹ làm trung gian, ủy ban này sẽ điều hành Gaza cho đến khi Chính quyền Palestine được cải tổ có thể tiếp quản, điều này có thể dẫn đến cái mà kế hoạch gọi là “con đường khả thi hướng tới quyền tự quyết và nhà nước Palestine”.
Thủ tướng Israel Netanyahu kịch liệt phản đối sự can thiệp của Chính quyền Palestine vào Gaza và bất kỳ ý tưởng nào về một nhà nước Palestine.
Chính quyền Palestine hoan nghênh thông báo này, cảm ơn ông Trump vì “những nỗ lực củng cố thỏa thuận ngừng bắn và chuyển sang giai đoạn thứ hai thực hiện thỏa thuận, bao gồm cả việc tái thiết”.
Ủy ban kỹ trị Palestine, có tên chính thức là Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza, dự kiến sẽ do Hội đồng Hòa bình do Tổng thống Trump đứng đầu giám sát.
Mỹ chưa công khai danh tính các thành viên của ủy ban cũng như Hội đồng Hòa bình, nhưng một quan chức Mỹ cho biết, tên của các thành viên ủy ban có thể sẽ được công bố trong những ngày tới.
