Lưỡi nằm trong khoang miệng, trong khi môi lộ ra bên ngoài, khí huyết của ngũ tạng đều thông xuống lưỡi và đến môi; sự thịnh suy của khí huyết cơ thể, sự hưng vong của các tạng phủ, thường được thể hiện đầu tiên ở vị trí của đôi môi.
Trong các cơ quan trên khuôn mặt, chỉ có miệng là dễ thay đổi nhất, nó có thể biến đổi theo môi trường bên ngoài, chẳng hạn như trở nên ẩm ướt hoặc khô ráo tùy theo thời tiết; cũng có thể do những thay đổi nhỏ của môi trường bên trong cơ thể mà biểu hiện màu sắc và trạng thái khác nhau.
Màu sắc, độ bóng và kết cấu của đôi môi đều là tấm gương phản chiếu tình trạng sức khỏe của cơ thể. Khi cơ thể khỏe mạnh hay không, đôi môi sẽ dùng ngôn ngữ riêng để nói với chúng ta.
Màu môi nhợt nhạt
Những người có đôi môi nhợt nhạt thường do não bộ dễ thiếu dưỡng khí huyết, dẫn đến hay quên, tay chân thường trong trạng thái yếu ớt, lười vận động, không muốn nói chuyện, luôn muốn ngủ.
Nam giới thiếu động lực phấn đấu, nữ giới thường thiếu hứng thú về vấn đề tình dục... Những điều này đều liên quan đến chức năng tỳ vị.
Người hiện đại thường làm việc trí óc nhiều, phải suy nghĩ quá nhiều, mà suy nghĩ quá độ lại làm tổn thương tỳ, trực tiếp ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa và hấp thu của cơ thể. Lâu dần, màu sắc của môi cũng sẽ trở nên tối hơn.
Màu môi chuyển vàng
Cho thấy "bạn cần tiêu hóa thức ăn và giải trệ". Màu môi vàng còn cho thấy tinh thần thiếu sức sống, đôi khi thẫn thờ mệt mỏi, là một trong những vấn đề thường gặp nhất ở trẻ em, thiếu niên và thanh niên đang phát triển. Thường thì vấn đề này lại là do "bổ sung quá mức".
Phụ huynh thường bỏ qua vấn đề "gan thường thừa, tỳ thường thiếu" ở trẻ em và thiếu niên, chỉ chăm chăm bổ sung dinh dưỡng cho con, vì vậy dưỡng chất dư thừa và độ ẩm trong trái cây dễ bị tích tụ trong ruột, lâu ngày làm chức năng tiêu hóa bị tổn thương, tỳ vị bị ẩm và nhiệt kìm giữ, khiến môi chuyển sang màu vàng.
Màu môi đỏ
Tình trạng này cho thấy “bạn cần thanh nhiệt hạ hỏa”. Hầu hết các trường hợp môi đỏ như máu đều liên quan đến tình trạng hỏa vượng. Nếu cả môi trên và môi dưới, cả mặt trong và mặt ngoài đều đỏ, rất có thể là biểu hiện của nhiệt huyết.
Nếu kèm theo đau họng, đau răng do nhiệt, tâm trạng cáu gắt, hoặc táo bón, nước tiểu vàng, tiểu ra máu, thì đó là tình trạng hỏa vượng nặng.
Nên tránh ăn thực phẩm chiên rán, nhiều dầu mỡ; trong ba ngày liên tiếp chỉ nên ăn cháo loãng. Có thể cho một ít muối vào cháo loãng để bổ sung lượng muối cần thiết cho cơ thể.
Nếu thực sự thèm ăn thịt, nên hầm một ít thịt heo, hoặc hầm sườn với hạt sen (có tâm sen) và củ sen để thỏa mãn cơn thèm thịt.
Sau bữa ăn, bạn cũng có thể nấu một ít canh bí đao, canh rễ cỏ tranh… để uống thay nước, giúp giảm triệu chứng hỏa vượng.
Môi trên và môi dưới khác màu
Cho thấy “bạn cần nhai kỹ nuốt chậm”. Môi trên thuộc dạ dày, môi dưới thuộc tỳ. Môi trên đỏ thẫm, môi dưới nhợt nhạt hơi xanh, là biểu hiện của “dạ dày nhiệt, tỳ hàn”, thường kèm theo mặt đỏ, ăn nhiều nhưng dễ bị tiêu chảy, tay chân lờ đờ.
Ngược lại, môi trên nhợt nhạt, môi dưới đỏ thẫm, là biểu hiện của “dạ dày hàn, tỳ nhiệt”, thường khiến người không muốn ăn, dễ nôn, đầu óc mơ hồ, lơ mơ.
Trong trường hợp này, ngoài việc củng cố tỳ vị, khi ăn cũng cần nhai kỹ nuốt chậm, để thực phẩm tiếp xúc đầy đủ với nước bọt, nhiệt độ cũng gần bằng nhiệt độ miệng, sau đó mới từ từ nuốt xuống. Cách này giúp dễ no hơn, thực phẩm cũng dễ tiêu hóa và hấp thụ, có thể bảo vệ tỳ vị hiệu quả.
Môi tím tái và thâm đen
Môi tím tái và thâm đen thường là biểu hiện cơ thể có huyết ứ, cũng thường đi kèm với các triệu chứng như bứt rứt trong lòng, tức ngực, đau nhức không rõ nguyên nhân trong cơ thể, mất ngủ và mộng mị nhiều.
Lúc này nên bổ tỳ ích khí, hoạt huyết hóa ứ, có thể dùng nhân sâm, tam thất, đương quy, hoàng kỳ, ích mẫu, mộc nhĩ đen, sen, dâu tằm để điều dưỡng.
Nếu trẻ nhỏ có môi tím, kèm theo móng tay, móng chân tím, và khi nghỉ ngơi màu sắc nhạt hơn, khi hoạt động hoặc khóc có màu đậm hơn, nên đưa đến bệnh viện uy tín để kiểm tra trước.
