Đan xen nguồn lực, thu hẹp khoảng cách vùng miền
Năm học 2025 – 2026 ghi dấu bước chuyển đặc biệt của tỉnh Tuyên Quang khi hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang (cũ) chính thức hợp nhất. Trong bối cảnh địa bàn rộng, địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các vùng còn chênh lệch và không còn cấp trung gian là Phòng GD&ĐT cấp huyện, ngành Giáo dục đứng trước yêu cầu phải nhanh chóng tìm ra phương thức quản lý mới, linh hoạt và hiệu quả hơn.
Sự ra đời của 39 Cụm chuyên môn theo Quyết định số 198/QĐ-SGDĐT ngày 21/8/2025 của Sở GD&ĐT Tuyên Quang được xem là bước đi chiến lược, tạo “luồng sinh khí” mới cho toàn ngành. Không chỉ là giải pháp tình thế, mô hình này đang từng bước khẳng định vai trò đòn bẩy nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn tỉnh mới.
Khác với cách ghép nối cơ học, việc thành lập các Cụm chuyên môn được thực hiện theo hướng đan xen có chủ đích giữa trường vùng thuận lợi và trường vùng đặc biệt khó khăn. Cách làm này tạo ra sự bổ trợ hai chiều: trường có điều kiện tốt chia sẻ kinh nghiệm quản trị, phương pháp giảng dạy; trường vùng khó mang đến những bài học thực tiễn về nỗ lực vượt khó và sáng tạo trong tổ chức dạy học.
Trong hai tháng đầu triển khai, Tuyên Quang tổ chức 102 cuộc sinh hoạt chuyên môn và dự 332 giờ dạy. Ở cấp Tiểu học, 54 chuyên đề tập trung vào đổi mới phương pháp dạy học theo Chương trình GDPT 2018. Cấp THCS chú trọng nâng cao chất lượng ôn thi vào lớp 10, trong khi cấp THPT tập trung các giải pháp cải thiện kết quả thi tốt nghiệp.
Đáng chú ý, sinh hoạt chuyên môn trực tuyến và dự giờ kết nối đã trở thành “cánh tay nối dài” vượt qua rào cản địa lý. Giáo viên ở các điểm trường vùng sâu, vùng xa có thể tham gia trao đổi, học tập kinh nghiệm ngay tại đơn vị công tác. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số trong thiết kế bài giảng, kiểm tra, đánh giá không còn là khái niệm xa vời mà từng bước đi vào thực tiễn lớp học.
Đối với giáo dục mầm non, 15/15 Cụm chuyên môn đã chủ động triển khai kế hoạch hoạt động linh hoạt, kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Các nội dung sinh hoạt được chia sẻ rộng rãi trên nhóm chuyên môn, góp phần lan tỏa cách làm hay, nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.
Cùng với đó, Tổ Tư vấn chuyên môn của Sở đóng vai trò nòng cốt trong tháo gỡ khó khăn về nghiệp vụ, từ xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường đến đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.
Gắn chuyên môn với thi đua, tạo động lực bền vững
Điểm nổi bật của mô hình Cụm chuyên môn tại Tuyên Quang là sự gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động chuyên môn và thi đua. Các cụm đồng thời là cụm thi đua, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh nhưng không tách rời mà thúc đẩy tinh thần hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau.
Thực tế cho thấy, các trường trong cụm chủ động tìm đến nhau để chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ cơ sở vật chất, thiết bị dạy học. Sau ảnh hưởng của bão số 10, nhiều đơn vị vùng thuận lợi đã kịp thời hỗ trợ trường bạn khắc phục khó khăn. Tổng số tiền quyên góp toàn ngành đạt hơn 1,16 tỷ đồng – con số thể hiện rõ tinh thần đoàn kết và trách nhiệm cộng đồng trong ngành Giáo dục tỉnh mới.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Sở GD&ĐT Tuyên Quang xác định mục tiêu đưa chất lượng giáo dục toàn tỉnh vào Top 30 cả nước. Không chỉ giao chỉ tiêu chất lượng cho từng trường THCS, THPT, Sở dự kiến giao trực tiếp chỉ tiêu cho các Cụm chuyên môn. Đây được xem là “cú hích” quan trọng, nâng cao trách nhiệm tập thể, buộc các cụm phải tăng cường sinh hoạt liên trường, liên cấp để cùng giải quyết những vấn đề cốt lõi như nâng cao chất lượng môn Khoa học tự nhiên, đổi mới phương pháp ôn tập cuối cấp.
Sau hai tháng triển khai, mô hình Cụm chuyên môn đã nhận được sự đồng thuận và đánh giá tích cực từ cơ sở. Dù vẫn còn những khó khăn về kinh phí, cơ sở vật chất ở một số điểm trường vùng sâu, nhưng với cách làm bài bản, linh hoạt và quyết liệt, Cụm chuyên môn đang từng bước trở thành “mạch nối” quan trọng trong hệ thống quản lý mới.
Ông Trần Quang Bình, Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Na Khê xã Bạch Đích tỉnh Tuyên Quang cho rằng: "Mô hình này phù hợp với cả hai nhóm đối tượng học sinh, học sinh ở vùng thuận lợi có điều kiện tiếp cận công nghệ tốt và học sinh vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Với sự chuẩn bị chu đáo về nội dung, phương pháp và sự hỗ trợ của các nhà trường thành viên, học sinh vùng khó khăn vẫn được tiếp cận nguồn học liệu chất lượng cao, rút ngắn khoảng cách về cơ hội học tập, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu công bằng trong giáo dục".
"Đây là hoạt động thiết thực, đúng trọng tâm, góp phần tăng cường gắn kết các nhà trường, từng bước nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu đổi mới...", bà Tô Thị Tấm, Hiệu trưởng Trường PTDTNT THCS&THPT Chiêm Hóa cho biết.
Trong bối cảnh tỉnh Tuyên Quang bước vào chặng đường phát triển sau sáp nhập, mô hình Cụm chuyên môn không chỉ giải quyết bài toán quản trị trước mắt mà còn mở ra hướng đi lâu dài, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và bền vững.
