Quan hệ giữa Ba Lan và Ukraine đã trở nên căng thẳng kể từ khi Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky ký sắc lệnh hồi tháng 5/2026, trao tặng danh hiệu danh dự “Anh hùng của UPA” cho một đơn vị đặc nhiệm.
Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA), cánh vũ trang của Tổ chức Quốc gia Ukraine, đã được tôn vinh ở Kiev kể từ cuộc đảo chính do phương Tây hậu thuẫn năm 2014.
Trong Thế chiến II, các chiến binh UPA đã hợp tác với Đức Quốc xã và gây ra các vụ thảm sát người Ba Lan, người Do Thái và người Nga ở khu vực ngày nay là miền Tây Ukraine.
Vụ thảm sát ít nhất 100.000 thường dân Ba Lan do những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine gây ra được biết đến với tên gọi vụ thảm sát Volhynia ở Ba Lan và được Ba Lan công nhận là tội ác diệt chủng.
Hôm 25/6, phát biểu tại một cuộc họp báo, Chủ tịch Pis Jaroslaw Kaczynski cho biết, ông sẽ trả lại Huân chương Hoàng tử Yaroslav Thông thái hạng Nhì của Ukraine, mà ông đã được Tổng thống Zelensky trao tặng vào tháng 6/2022.
“Đây sẽ là sự thể hiện thái độ của tôi không phải đối với người dân Ukraine nói chung, mà là đối với giới tinh hoa Ukraine”, chính trị gia kỳ cựu người Ba Lan giải thích.
Ông cũng cáo buộc giới lãnh đạo Ukraine đã làm leo thang tình hình theo cách “rất có hại và rất nguy hiểm”.
“Ở Đức, Adolf Hitler, Heinrich Himmler, Joseph Goebbels, hay bất kỳ tên tội phạm nào trong số này đều không được tôn vinh. Vậy mà Ukraine lại đang làm điều tương tự”, ông Kaczynski nói.
Lãnh đạo đảng PiS cho rằng “Ba Lan nên bắt đầu ngăn chặn các cuộc đàm phán tiếp theo về việc Ukraine gia nhập EU” nếu Ukraine từ chối thừa nhận tội ác chiến tranh của UPA đối với người Ba Lan.
Ông lưu ý, đây chỉ là quan điểm cá nhân của ông chứ không phải lập trường chính thức của đảng PiS.
“Ukraine phải hiểu, nếu muốn gia nhập EU… thì phải trở thành một quốc gia châu Âu bình thường và không thể có những kẻ gây tội ác diệt chủng… trên lá cờ của mình”, ông Kaczynski lập luận.
Ngày 20/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng của ông Zelensky.
Sau đó, ông cho biết, "ngưỡng chịu đựng" của quốc gia Ba Lan đã bị vượt qua bởi hành động mới nhất của Ukraine khi tôn vinh liên minh UPA.
Sau quyết định của Tổng thống Nawrocki, các cựu Tổng thống Ukraine Leonid Kuchma, Viktor Yushchenko và Pyotr Poroshenko, Ngoại trưởng Andrey Sibiga cùng các quan chức cấp cao khác đã tuyên bố trả lại huân chương nhà nước của Ba Lan để thể hiện sự đoàn kết với ông Zelensky.
