Quân đội Mỹ muốn mọi người tin rằng ngày có tổn thất nặng nề nhất về không chiến kể từ thời kháng chiến của Việt Nam là do một sự cố "bắn nhầm đồng minh". Nhưng nếu tìm hiểu kỹ hơn, câu chuyện đó bắt đầu có vẻ khó tin, theo RT.
3 máy bay chiến đấu F-15E Strike Eagle của Mỹ đã bị bắn rơi trên bầu trời Kuwait sáng 2/3 trong một vụ việc mà Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) gọi là "một sự cố bắn nhầm đồng minh". Tất cả sáu thành viên phi hành đoàn hai người mỗi máy bay đã nhảy dù an toàn và không bị thương nặng.
Vụ việc này đã khiến ngày này trở thành ngày có tổn thất tồi tệ nhất đối với Không quân Mỹ trong hàng chục năm qua. Trước đó, từng có 2 chiếc F-16 và một chiếc F-15 bị bắn rơi trên bầu trời Iraq vào ngày thứ hai của Chiến dịch Bão Sa mạc năm 1991.
CENTCOM tuyên bố rằng các máy bay F-15 "đã bị hệ thống phòng không Kuwait bắn hạ nhầm". Mặc dù câu chuyện này có thể đúng, nhưng một số điểm bất hợp lý cho thấy có thể có người khác chịu trách nhiệm.
Patriot có phải là thủ phạm?
Đoạn video cho thấy các máy bay F-15 bị trúng đạn vào động cơ, cho thấy chúng đã bị bắn hạ bởi tên lửa tầm nhiệt. Tuy nhiên, không có tên lửa đất đối không nào của Kuwait hoạt động theo cách này.
Kuwait có 35 khẩu đội tên lửa M902 Patriot, và một số lượng nhỏ hơn các hệ thống HAWK, NASAMS và Spada 2000 do Ý sản xuất. Tất cả các hệ thống này đều bắn tên lửa dẫn đường bằng radar, chứ không phải tên lửa tìm nhiệt.
Tên lửa PAC-3 của hệ thống Patriot sẽ đâm thẳng vào trung tâm của máy bay phản lực hoặc tên lửa đạn đạo đang bay tới, trong khi các tên lửa do các hệ thống khác của Kuwait bắn ra sẽ kích nổ đầu đạn phân mảnh ở cự ly gần với các mối đe dọa đang bay tới.
Khi được sử dụng chống lại máy bay phản lực, chúng thường phát nổ giữa thùng nhiên liệu và buồng lái của mục tiêu.
Vệt khói thường thấy trên bầu trời của tên lửa PAC-3 và các loại tên lửa tương tự không thể nhìn thấy vào thời điểm các máy bay F-15 bị bắn hạ.
Giả sử Kuwait đã sử dụng hệ thống Patriot hiện đại và số lượng nhiều nhất của mình để chống lại các máy bay F-15, thì việc cả sáu thành viên phi hành đoàn sống sót là một hiện tượng hiếm gặp về mặt thống kê.
Chưa từng có phi công nào, dù là bạn hay thù, sống sót sau một vụ đánh chặn tên lửa Patriot thành công.
Phi công chiến đấu người Ukraine Aleksey Mes đã thiệt mạng khi chiếc F-16 do Mỹ cung cấp của người này điều khiển bị bắn hạ bởi một tên lửa PAC-3 cũng do Mỹ cung cấp vào năm 2024, trong khi cả phi công và hoa tiêu của một máy bay trinh sát Tornado của Anh đều thiệt mạng ngay lập tức khi một tên lửa PAC-3 bắn trúng máy bay của họ trên bầu trời Iraq năm 2003.
Bạn và thù
Hệ thống Patriot và các hệ thống phòng không khác của Mỹ được trang bị công nghệ IFF (nhận dạng bạn hay thù). Bộ phát đáp IFF trên máy bay chiến đấu của Mỹ phát ra tín hiệu mã hóa mà radar mặt đất có thể đọc được, cho biết máy bay đó là thân thiện và ngăn chặn việc phóng vũ khí chống lại nó.
Khả năng máy bay phản lực của Mỹ hoạt động trên không phận Kuwait mà không có kết nối IFF với hệ thống phòng không Kuwait là cực kỳ thấp, mặc dù những sai lầm như vậy đã từng xảy ra trước đây: Cái chết của Aleksey Mes năm 2024 được cho là do sự thất bại của kíp lái và lực lượng mặt đất trong việc chia sẻ mã IFF trước khi thực hiện nhiệm vụ.
Manh mối trong các tuyên bố
Tuyên bố của CENTCOM bao gồm một câu có thể mang tính chất tiết lộ, nói rằng vào thời điểm các vụ bắn hạ xảy ra, "các cuộc tấn công từ máy bay Iran" vẫn đang diễn ra.
Chỉ riêng sự hiện diện của máy bay phản lực Iran không có nghĩa là chúng chịu trách nhiệm bắn hạ các máy bay F-15, mà chỉ là khả năng đó không thể bị loại trừ vào thời điểm hiện tại.
CENTCOM cho biết "Kuwait đã thừa nhận vụ việc này", nhưng tuyên bố của Bộ Quốc phòng Kuwait không đề cập đến bất kỳ vụ bắn nhầm nào. Thay vào đó, tuyên bố cho biết một số máy bay Mỹ đã bị rơi, và có "một số mục tiêu trên không của đối phương" vào thời điểm đó.
Ai đã bắn hạ các máy bay F-15?
Có hai giả thuyết trái ngược nhau. Lời giải thích về "bắn nhầm đồng đội" của CENTCOM không hoàn toàn thuyết phục và không được Kuwait xác nhận, nhưng vẫn có thể xảy ra. Lầu Năm Góc hiện đang điều tra vụ việc và hứa rằng "thông tin bổ sung sẽ được công bố khi có kết quả".
Mặt khác, quân đội Iran đã nhận trách nhiệm bắn hạ ít nhất một trong số các máy bay phản lực.
Trong một tuyên bố hôm 2/3, căn cứ phòng không Khatam Al-Anbiya cho biết rằng "một máy bay chiến đấu F-15 thuộc về quân đội Mỹ xâm nhập, có ý định tấn công đất nước, đã bị hệ thống phòng không của Cộng hòa Hồi giáo Iran nhắm mục tiêu và bắn hạ".
Nằm ở Tehran, Căn cứ Phòng không Khatam Al-Anbiya điều phối các hoạt động phòng không giữa quân đội Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).
Có khả năng các máy bay đánh chặn của Iran đã có thể bay tới bầu trời Kuwait, nhưng hệ thống phòng không tầm trung và tầm xa của Iran đồng thời cũng bắn các tên lửa dẫn đường bằng radar cỡ lớn.
Do đó, có vẻ như kết luận hiển nhiên là các máy bay đã bị bắn hạ bởi các tên lửa tầm ngắn tầm nhiệt như R-73 hoặc R-74 do Không quân Iran sử dụng. Tuy nhiên, chỉ dựa trên các tuyên bố chính thức từ cả hai phía, RT không thể suy đoán liệu đây có phải là trường hợp đó hay không.
Điều đặc biệt là trong thời chiến là sai lầm luôn xảy ra, và quân đội thường nói dối về thắng thua của mình. Đối với Mỹ, cả hai lời giải thích đều không mấy khả quan:
Hoặc là họ mất 3 máy bay phản lực trong một ngày do sự bất tài hoặc nhầm lẫn giữa các nhân viên của mình và các đồng minh, hoặc là do một kẻ thù bị coi là yếu hơn gây ra.
Hiện tại, sự thật vẫn còn chìm trong màn sương mù của chiến tranh.
