Đổi mới từ nhận thức
Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đề ra phương châm “Lấy chất lượng làm trục - lấy nhà giáo làm then chốt - lấy công nghệ làm đòn bẩy” và nhấn mạnh việc đổi mới tư duy, nâng cao năng lực số cho nhà giáo là nhiệm vụ trọng tâm. Bồi dưỡng kỹ năng số cho nhà giáo không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn trở thành yếu tố sống còn để thực hiện thành công chuyển đổi số giáo dục.
Theo bà Nguyễn Thanh Hà - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Võ Thị Sáu (phường Cửa Nam), nâng cao kỹ năng số giúp giáo viên chủ động hơn trong việc nâng cao năng lực chuyên môn, dễ dàng tiếp cận với các phương pháp dạy học hiện đại; thầy cô có thể định hướng cho học sinh thích nghi với xã hội số theo hướng tích cực.
Thực tiễn cho thấy, giáo viên tiểu học vừa phải đảm nhận nhiệm vụ dạy học, giáo dục toàn diện, vừa cần linh hoạt tiếp cận các công cụ số để thiết kế bài giảng sinh động, tổ chức lớp học hiệu quả và tăng cường tương tác với học sinh, phụ huynh. Vì vậy, công tác bồi dưỡng kỹ năng số cần được triển khai theo hướng thiết thực, liên tục và phù hợp với đặc thù cấp học.
Bà Nguyễn Thị Thu Huyền - Hiệu trưởng Trường Mầm non Xuân Đỉnh (phường Xuân Đỉnh) cho rằng, việc nâng cao kỹ năng số cho nhà giáo giúp chuyển từ truyền thụ kiến thức thụ động sang dẫn dắt, định hướng và cá nhân hóa lộ trình học tập cho học trò; tiết kiệm thời gian trong việc soạn giáo án, chấm bài và quản lý hồ sơ nhờ công cụ số; giáo viên có thể dễ dàng tiếp cận kho tri thức toàn cầu.
Trẻ mầm non có tư duy trực quan hình tượng, trẻ học qua hình ảnh/âm thanh. Việc giáo viên tạo ra bài giảng sinh động (video, trò chơi tương tác) sẽ kích thích tư duy sáng tạo của trẻ. Kỹ năng số giúp giáo viên tự thiết kế các video, trò chơi tương tác sinh động, thay vì chỉ dùng tranh giấy truyền thống.
“Việc nâng cao kỹ năng số cho nhà giáo là đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp, yêu cầu bắt buộc để nhà giáo thích nghi với sự thay đổi của kỷ nguyên số. Đối với bậc mầm non, việc bồi dưỡng kỹ năng số không phải là biến giáo viên thành lập trình viên, mà giúp họ biết cách sử dụng công nghệ để giải phóng sức lao động và làm phong phú trải nghiệm của trẻ”, bà Thu Huyền nhấn mạnh.
Từ thực tiễn quản lý, bà Vũ Thị Thìn - Hiệu trưởng Trường THCS Tây Mỗ 3 (phường Tây Mỗ) khẳng định, kỹ năng số cho phép thầy cô theo dõi sát sao tiến độ từng học sinh qua dữ liệu, từ đó hỗ trợ kịp thời và phù hợp. Nghị quyết 71 đặt nhà giáo làm trung tâm của sự đổi mới; kỹ năng số là “chìa khóa” để đội ngũ giáo viên tạo ra những đột phá về chất lượng đào tạo.
Hà Nội có lợi thế về hạ tầng công nghệ và đội ngũ giáo viên trẻ, năng động. Tuy nhiên, việc triển khai còn không ít thách thức như: Sự chênh lệch về trình độ giữa khu vực nội thành và ngoại thành, giữa các cấp học còn khoảng cách không nhỏ về khả năng tiếp cận và sử dụng công cụ số; một bộ phận giáo viên có thâm niên còn ngại đổi mới...
Giải pháp linh hoạt, hiệu quả
Về mặt giải pháp, Trường THCS Tây Mỗ 3 tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về khai thác công cụ số, ứng dụng AI trong kiểm tra, đánh giá; khuyến khích giáo viên tự bồi dưỡng và chia sẻ kinh nghiệm thông qua các diễn đàn, nhóm chuyên môn; triển khai đồng bộ việc sử dụng học bạ điện tử, sổ điểm điện tử để giáo viên “thực chiến” kỹ năng số hàng ngày.
Bà Nguyễn Thanh Hà thông tin, thời gian qua, Trường Tiểu học Võ Thị Sáu, phường Cửa Nam tổ chức tập huấn cho cán bộ, giáo viên theo trình độ và nhu cầu thực tế, ưu tiên các nội dung ứng dụng trực tiếp vào giảng dạy như xây dựng học liệu số, khai thác nền tảng học tập trực tuyến, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ dạy học.
Phát huy vai trò của đội ngũ giáo viên nòng cốt, hình thành nhóm hỗ trợ đồng nghiệp theo mô hình “một kèm một”, chia sẻ kinh nghiệm trong sinh hoạt chuyên môn. Kết hợp bồi dưỡng trực tiếp và trực tuyến, tạo điều kiện để giáo viên học tập mọi lúc, mọi nơi và giảm áp lực thời gian. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ, bảo đảm việc ứng dụng số diễn ra thuận lợi, hiệu quả.
“Khó khăn lớn nhất hiện nay là sự chênh lệch về trình độ công nghệ giữa giáo viên, cơ sở vật chất phục vụ chuyển đổi số và quỹ thời gian dành cho tự học còn hạn chế. Để khắc phục, cần có cơ chế động viên, ghi nhận kịp thời những nỗ lực đổi mới của giáo viên; đồng thời xây dựng lộ trình bồi dưỡng phù hợp, chủ động trong việc đầu tư trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số”, bà Nguyễn Thanh Hà nói.
Thuộc địa bàn phường Tùng Thiện, bà Đinh Thị Thu Hương - Hiệu trưởng Trường Mầm non Trung Sơn Trầm cho hay, với điều kiện thực tiễn của đơn vị để triển khai hiệu quả công tác bồi dưỡng kỹ năng số cho giáo viên, nhà trường luôn động viên, tạo điều kiện tối đa về thời gian, hỗ trợ một phần kinh phí cho giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng về AI, kỹ năng làm phim hoạt hình...
Mặt khác, nhà trường khuyến khích giáo viên tự học, tự bồi dưỡng; lựa chọn những giáo viên có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin tốt để bồi dưỡng theo hình thức “cầm tay chỉ việc” và thực hành; đầu tư nền tảng số như các thiết bị máy tính, đường truyền Internet, phần mềm các ứng dụng cần thiết; đưa vào các chỉ tiêu thi đua, khơi dậy phong trào thi đua trong nhà trường.
Dưới góc nhìn chuyên gia, ThS Lê Trung Kiên - Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) cho rằng, ngành Giáo dục Hà Nội cần thiết lập khung năng lực số dành riêng cho giáo viên dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế nhưng có điều chỉnh phù hợp với thực tiễn Thủ đô. Quá trình đào tạo nên chia thành các cấp độ từ cơ bản đến nâng cao.
Hà Nội nên tiên phong trong việc xây dựng các “Phòng Lab giáo dục số” để giáo viên trải nghiệm các thiết bị dạy học hiện đại nhất. Việc xây dựng một kho học liệu số dùng chung cho toàn thành phố sẽ giúp giáo viên giảm bớt áp lực soạn bài.
